[[siteblog]]

گزارش تحلیلی سومین نشست هم‌اندیشی و پنل گفتگویی موسسات نیکوکاری

Sat, 28 Dec 2024 13:32:43 GMT

از نفیسه خلیلی.

گزارش تحلیلی سومین نشست هم‌اندیشی و پنل گفتگویی موسسات نیکوکاری

گزارش تحلیلی دومین نشست پنل گفتگویی موسسات نیکوکاری

Mon, 20 Nov 2023 12:58:17 GMT

از نفیسه خلیلی.

در دومین نشست، در رابطه با خودتوانمندسازی با تاکید بر تعادل قدرت در فعالیت‌های نیکوکاری صحبت شد.

این نشست با حضور مدیران عامل موسسات زنجیره امید، مهر گیتی، بنیاد دانش، دستان مهربان، توانیاب، رئیس هیئت مدیره شبکه ملی نیکوکاری و اعضای هیئت مدیره انجمن یاران دانش و مهر، موسسه فراسوی تعالی، موسسه شفایار نیکان و فعالان اجتماعی برگزار گردید.

مقصود فراست‌خواه در این رویداد انواع قابلیت‌ها را که عبارتند از:

- شناختی- مهارتی

- انگیزشی/ هیجانی و عاطفی

- ارتباطی/ تعاملی

- فنی- تکنیکی/ رسانه‌ای

- اجرایی/ فعالیتی

را مطرح کرد و در رابطه با هر کدام توضیحاتی ارائه داد.

سپس هر کدام از حاضرین، تجارب خود را در رابطه با انواع قابلیت‌ها و ارتباط با دی‌نفعان عنوان کردند.

در این رویداد پس از ارائه مطالب علمی و کاربردی ارکان موسسات نیکوکاری از تجارب ارزشمند خود می‌گویند و با هم به تبادل نظر می‌پردازند و از دانش یکدیگر برای بهبود مسیر خود بهره‌مند می‌شوند.

این نشست‌ها به صورت دوره‌ای برگزار خواهند شد و نتایج آن در اختیار فعالین اجتماعی قرار خواهد گرفت.

برای مطالعه این گزارش بر روی عبارت زیر کلیک نمایید.

گزارش دومین نشست پنل گفتگویی موسسات نیکوکاری

خلاصه کتاب ما ایرانیان

Sat, 28 Oct 2023 06:42:36 GMT

از نفیسه خلیلی.

کتاب ما ایرانیان تالیف دکتر مقصود فراستخواه، به بررسی برخی از ویژگی‌ها و خلق‌وخو‌های رایج در بین ایرانیان پرداخته است.در این کتاب دلایل رواج برخی از رفتارها در بین مردم ایران و ماندگاری آن‌ها عنوان شده. در انتها به این نکته اشاره می‌شود که تغییر رفتار افراد با یادگیری و آموزش جمعی امکان‌پذیر است.

برای دریافت خلاصه کتاب ما ایرانیان بر روی عبارت زیر کلیک کنید.

خلاصه کتاب ما ایرانیان

اولین سلسله نگاشت‌های مروری بر مطالعات حوزه سازمان‌های مردم‌نهاد

Tue, 05 Sep 2023 08:07:56 GMT

از نفیسه خلیلی.

با توجه به ماموریت آگاپه در خدمت رسانی به سازمان‌های مردم‌نهاد هدف اصلی در این سلسله نگاشت‌ها مرور‌، تلخیص و احصا دانش ضمنی موجود در مقالات،گزارش‌ها و طرح‌های پژوهشی حوزه‌ی مطالعاتی سازمان‌های ‌مردم‌نهاد و به اشتراک‌گذاری با گروه ذی‌نفعان است.

برای مطالعه این مطلب بر روی عبارت زیر کلیک نمایید.

اولین سلسله نگاشت‌

چرا مردم به خیریه‌ها کمک مالی نمی‌کنند؟

Sun, 11 Jun 2023 11:04:28 GMT

از نفیسه خلیلی.

چرا مردم به خیریه‌ها کمک مالی نمی‌کنند؟

مقدمه

یکی از مواردی که برای موسسات خیریه از اهمیت زیادی برخوردار است آشنایی با دلایلی است که چرا مردم به موسسات خیریه کمک نمی‌کنند و برای رفع این ‌موانع چه تلاش‌هایی می‌شود انجام داد. در ابتدا دلایلی که از طرف بسیاری از افراد در سراسر دنیا مطرح شده است به صورت تیتر وار ارائه می‌شود و سپس هر موضوع به صورت خلاصه توضیح داده می‌شود.

دلایلی که افراد برای عدم کمک مالی به موسسات خیریه عنوان کرده‌اند عبارتند از:

- پس انداز برای خود و خانواده

- کمک مالی من برای ایجاد تغییر، کم و ناچیز است.

- فقر به راحتی قابل حل نیست.

- فقر مشکل نیست بلکه علامت و نشانه‌ای از سو مدیریت افراد و دولت‌ها است.

- عدم اطمینان از اینکه کمک‌های مالی به دست افرادی که بیشترین نیاز مالی را دارند نمی‌رسد.

- کاهش فقر و فقر زدایی بر عهده دولت‌ها است.

- کمک کردن به افراد فقیر باعث افزایش جمعیت می‌شود.

- نداشتن منابع مالی کافی

- ترجیح انجام فعالیت داوطلبانه بر اهدای کمک مالی

- اهدا کالا و یا غذا به جای کمک نقدی

- عدم اعتماد به موسسات خیریه و نیکوکاری

- اعتقاد به این موضوع که موسسات خیریه اثر بخشی کافی و مثبتی ندارند.

- شرکت در سایر فعالیت‌های اجتماعی و مدنی

- عدم اطلاع از اثرات مثبت کمک‌های مالی خود

- تصور این که کاهش برخی مشکلات و آسیب‌ها بسیار سخت است و موسسات خیریه از پس آن‌ها بر نمی‌آیند.

- وجود فساد در برخی موسسات خیریه

- اعتقاد به این موضوع که هر کسی خودش باید برای رفع مشکلات خودش اقدام کند.

- اعتقاد به این موضوع که این‌کار باعث ایجاد وابستگی در افراد نیازمند می‌شود.

- انجام کمک مالی در گذشته

- مشکلات اقتصادی مانند رکود اقتصادی و تورم

- پر رنگ شدن پلتفرم‌های تامین مالی جمعی

پس انداز برای خود و خانواده:

در تحقیقات و بررسی‌هایی که انجام شده است بسیاری از افراد عنوان کردند که یکی از دلایلی که به موسسات خیریه کمک نمی‌کنند نگرانی از آینده و وضعیت مالی خود در آینده هستند و به همین دلیل ترجیح می‌دهند که پول خود را پس انداز کنند. اما می‌توان به این افراد توصیه کرد که نیاز نیست مبالغ زیادی را برای امور خیریه کنار بگذارند و با مقادیر بسیار کم هم می‌توانند به اهداف بسیاری از موسسات خیریه کمک کنند.

کم بودن اثر گذاری کمک‌های مالی کوچک:

تصور برخی از افراد این است که برای کمک به خیریه‌ها مبالغ کلان و زیادی نیاز است در صورتی که با مبالغ کم نیز می‌توان به موسسات خیریه کمک کرد.

پیچیدگی فقر :

بسیاری از افراد این عقیده را دارند که فقر یک مشکل و مسئله پچیده است و حل کردن آن به سادگی امکان پذیر نیست. بنابراین کمک ‌‌آن‌ها اهمیت زیادی ندارد.

فقر مشکل نیست بلکه علامت است:

افرادی هستند که به این موضوع اعتقاد دارند که فقر شدید نتیجه عوامل تاریخی، اقتصادی و سیاسی است، به همین دلیل نیاز است این عوامل بررسی و برطرف شوند. اما باید توجه داشت در واقعیت، کمک به رفع این موانع و کاهش فقر به افزایش کیفیت زندگی بسیاری از افراد کمک شایان توجهی می‌کند و باعث می‌شود خیلی از افراد از چرخه فقر خارج شوند.

کمک‌ها به دست نیازمندان واقعی نمی‌رسد:

تصور برخی از افراد این است که موسسات خیریه حساسیت زیادی در شناخت نیازمندان واقعی ندارند و ممکن است بخشی از پول حامیان در اهدافی به جز اهداف مورد نظر آن‌ها مصرف شود. اما موسسات شفاف و قابل اعتماد تا حد زیادی این مشکل را با ارائه گزارش‌های مستمر و معتبر به جامعه مرتفع کرده‌اند.

کاهش فقر و فقر زدایی وظیفه دولت است:

عقیده برخی از افراد این است که کاهش فقر از وظایف دولت است و نیاز نیست مردم جامعه برای کاهش فقر کاری انجام دهند.

کمک کردن به افراد فقیر باعث افزایش جمعیت می‌شود:

برخی از افراد اعتقاد دارند که کمک به افراد نیازمند باعث می‌شود جمعیت افزایش پیدا کند و دنیا با کاهش منابع مواجه شود. اما به این افراد می‌توان این پاسخ را داد که وجود هر انسانی به خودی خود با ارزش است. برای کاهش جمعیت می‌توان با آموزش پیشگیری از بارداری به همه افراد در نقاط مختلف جهان اقدام کرد.

نداشتن منابع مالی کافی:

یکی از دلایلی که برای عدم کمک به خیریه‌ها بیان شده است، نداشتن منابع مالی کافی برای این کار است. در صورتی که به این افراد می‌توان گفت که برای کمک به خیریه‌ها نیاز به پرداخت مبالغ هنگفت و داشتن منابع زیاد نیست. بلکه با مبالغ کم نیز می‌توان اثر بخشی‌های زیادی داشت.

ترجیح انجام فعالیت داوطلبانه بر اهدای کمک مالی:

برخی از افراد انجام فعالیت‌های داوطلبانه را بر کمک نقدی و مالی ترجیح می‌دهند. این افراد به جای کمک مالی تخصص و زمان خود را در اختیار موسسات خیریه قرار می‌دهند. این فعالیت‌های داوطلبانه ارزش مادی و معنوی زیادی برای موسسات خیریه دارند.

اهدا کالا و یا غذا به جای کمک نقدی:

برخی افراد اهدا کالا و غذا را به اهدای نقدی ترجیح می‌دهند. این کار نیز ارزش بالایی دارد و یکی از روش‌های کمک به موسسات خیریه محسوب می‌شود.

عدم اعتماد به موسسات خیریه و نیکوکاری:

به دلیل پولشویی و یا وجود فساد در برخی موسسات خیریه، بسیاری از افراد اعتماد خود را به موسسات نیکوکاری از دست داده‌اند و رغبتی به حمایت از این موسسات ندارند.

اعتقاد به این موضوع که موسسات خیریه اثر بخشی کافی و مثبتی ندارند:

برخی از افراد به اثر بخشی موسسات خیریه اطمینان ندارند و به همین دلیل از آن‌ها حمایت نمی‌کنند.

ترجیح شرکت در سایر فعالیت‌های اجتماعی و مدنی :

بعض از افراد ترجیح می‌دهند در سایر فعالیت‌های اجتماعی شرکت کنند.

عدم اطلاع از اثرات مثبت کمک‌های مالی خود:

اگر موسسات خیریه به طور مستمر جامعه را از فعالیت‌های خود مطلع نکنند افراد از اثر‌گذاری کمک‌های خود اطلاعی پیدا نمی‌کنند و بنابراین انگیزه خود را برای حمایت از این موسسات از دست می‌دهند.

کاهش بعضی آسیب‌های اجتماعی آنقدر سخت است که موسسات خیریه از پس آن بر نمی‌آیند:

برخی از افراد فکر می‌کنند کاهش و یا از بین بردن برخی از آسیب‌های اجتماعی بسیار سخت و پیچیده است و در واقعیت موسسات خیریه از پس حل کردن آن‌ها برنمی‌آیند. می‌توان به این افراد گفت هر آسیبی یک سری راه حل دارد و در صورتی که موسسات خیریه درست و صحیح اقدام کنند بسیاری از آسیب‌ها قابلیت کاهش را دارند.

وجود فساد در برخی موسسات خیریه

وجود فساد در برخی از موسسات خیریه در سال‌های اخیر باعث شده بسیاری از افراد اعتماد خود را به این سازمان‌ها از دست بدهند و از آن‌ها حمایت نکنند.

اعتقاد به این موضوع که هر کسی خودش باید برای رفع مشکلات خودش اقدام کند:

اعتقاد بعضی بر این است که هر فردی خودش باید برای رفع مشکلات خودش اقدام کند و کمک دیگران باعث ایجاد تنبلی و اهمال کاری در افراد کمک گیرنده می‌شود. می‌توان به این افراد این‌گونه پاسخ داد؛ که رفع برخی از مشکلات از توان افراد به تنهایی خارج است و در برخی از مراحل به کمک نیاز دارند اما این کمک‌ها نباید دائمی شود و جلوی رشد و فعالیت‌ آن‌ها را بگیرد.

انجام کمک مالی در گذشته:

بعضی از افراد در پاسخ به این سوال که چرا به موسسات خیریه کمک نمی‌کنند؟ عنوان کردن که در گذشته به موسسات خیریه کمک کرده اند و دیگر لزومی ندارد به این کار ادامه بدهند.

مشکلات اقتصادی مانند رکود اقتصادی و تورم:

بسیاری از افراد دلیل عدم اهدای کمک مالی به موسسات خیریه را وجود مشکلات اقتصادی و تورم عنوان کرده‌اند.

پر رنگ شدن پلتفرم‌های تامین مالی جمعی:

در بسیاری از کشورها در سال‌های اخیر پلتفرم‌های تامین مالی جمعی برای کمک به افراد نیازمند فعالیت خود را گسترش داده‌اند و بسیاری از افراد از این طریق از دیگران حمایت می‌کنند و دیگر نیازی نمی‌بینند که پولی به موسسات خیریه اهدا کنند. در صورتی که در بسیاری از موارد فعالیت‌های موسسات خیریه گستره و عمق بیشتری نسبت به فعالیت‌های این پلتفرم‌ها دارد.

جمع بندی:

دلایل زیادی برای عدم تمایل افراد به اهدا کمک‌های نقدی به موسسات خیریه عنوان شده است. به عنوان یک موسسه خیریه با آگاهی از این دلایل بهتر می‌توانیم با افراد جامعه ارتباط برقرار کنیم و آن‌ها را برای حمایت از موسسه خود متقاعد کنیم. یکی از بهترین روش‌ها برای جلب اعتماد افراد جامعه و تبدیل کردن آن‌ها به حامی موسسه خود، شفافیت در اجرای فعالیت‌ها و ارائه گزارش‌های مستمر از اثر بخشی این فعالیت‌ها به جامعه است.

گزارش اولین نشست و پنل گفتگویی موسسات نیکوکاری

Mon, 29 May 2023 12:01:59 GMT

از نفیسه خلیلی.

اولین نشست با موضوع کیفیت فعالیت‌های نیکوکاری و با حضور مدیران عامل موسسات فاطمه زهرا، مهر گیتی، بنیاد دانش، یاوران ایتام، احیا ارزش‌ها، انجمن اتیسم ایران و رییس هیات مدیره شبکه ملی نیکوکاری، اعضای هیات مدیره انجمن یاران دانش و مهر، موسسه فراسوی تعالی، شفایار نیکان و نماینده مدیرعامل زنجیره امید با سخنرانی دکتر مقصود فراست‌خواه و تسهیل‌گری دکتر نسرین نورشاهی برگزار گردید.

برای مطالعه این گزارش بر روی عبارت زیر کلیک نمایید.

گزارش اولین نشست و پنل گفتگویی موسسات نیکوکاری

چگونه اعتماد به موسسات خیریه را افزایش دهیم؟

Sat, 29 Apr 2023 10:46:40 GMT

از نفیسه خلیلی.

مقدمه

موسسات خیریه در بیشتر مواقع به پشتوانه کمک‌های مالی و انواع حمایت‌های دیگر از طرف حامیان و داوطلبان ایجاد می‌شوند و به فعالیت خود ادامه می‌دهند بر همین اساس یکی از مواردی که از اهمیت بالایی برخوردار است جلب اعتماد افراد جامعه به خصوص حامیان وا داوطلبان است. اعتماد ذی‌نفعان به سازمان و اعتبار سازمان از مواردی هستند که به راحتی به دست نمی‌آیند و به دست آوردن آنها به زمان و تلاش زیادی نیاز دارد اما اگر به هر دلیلی اعتماد افراد کم شود جبران آن فوق العاده دشوار خواهد بود.

بررسی‌ها نشان می‌دهد در سال‌های اخیر اعتماد به خیریه‌ها در استرالیا، بریتانیا و ایالت متحده تا حد زیادی کاهش پیدا کرده است. به همین دلیل نیاز است به سراغ کارهایی برویم که باعث می‌شوند اعتماد افراد مختلف جامعه به موسسه ما بیشتر شود. در این مطلب به مواردی اشاره می‌شود که باعث افزایش اعتماد به سازمان می‌شود.

به عنوان موسسه خیریه‌ برای افزایش اعتماد چه کارهایی می‌توانیم انجام دهیم؟

1- ارزش محور بودن:

بررسی‌ها نشان می‌دهد 75 درصد از حامیان به دلیل معتقد بودن به یک هدف و ارزش خاص از یک خیریه حمایت می‌کنند. به همین دلیل مهم است که ارزش‌ها و باورهای خود را با ذی نفعان خود مانند حامیان، کارکنان و افراد تحت حمایت خود به اشتراک بگذاریم. موسسات خیریه اغلب ارزش‌های خود را با درگیر شدن در مباحث اجتماعی و فرهنگی و ایفای نقش مهمی در ایجاد تغییرات اجتماعی نشان می‌دهند.

از طرف دیگر در افکار عمومی در مورد ورود خیریه‌ها به این مباحث اختلاف نظر وجود دارد اما به هر حال بهتر است به عنوان یک موسسه خیریه ارزش‌هایی را برای خود تعریف کنیم، به آن‌ها پایبند باشیم و با ذی نفعان و افکار عمومی در میان بگذاریم. هم چنین نیاز است که مخاطبان خود را بهتر بشناسیم و دسته بندی کنیم و از ارزش‌های آن‌ها آگاه شویم.

2- اطلاع رسانی و انتشار اخبار معتبر:

در عصر اخبار جعلی، انتشار اطلاعات واقعی و درست یکی از راه‌های ایجاد اعتماد در جامعه است. این که چه چیزی را چگونه می‌گوییم و نحوه بیان مطالب اثر زیادی بر شهرت سازمان دارد. زمانی که خبر یا مطلبی را منتشر می‌کنیم باید بر اساس استدلال و شواهد باشد. در صورت ارتباط با روزنامه نگاران و خبرگزاری‌ها باید حواسمان باشد و مطالب را به گونه‌ای بیان کنیم که احساس نکنند چیزی را از آن‌ها پنهان می‌کنیم.

3- صادق بودن:

مطالعات نشان می‌دهد، کلید جذب اعتماد عمومی نشان دادن شفافیت در فعالیت‌ها و به ویژه در رابطه با نحوه هزینه و خرج کردن پول حامیان است. این اعتماد باید بر اساس فرهنگ صداقت ایجاد شود، که با شجاعت رهبران سازمان برای نشان دادن شفافیت، مسئولیت پذیری و حتی آسیب پذیری آغاز می‌شود. این نکته را به یاد داشته باشیم که صداقت فقط صادقانه صحبت کردن نیست و در عمل باید به جامعه نشان داده شود.

4-تاثیر خود را نشان دادن:

گاهی اوقات موسسات خیریه در کانون توجه قرار می‌گیرند اما معمولا مانند دولت‌ها با نظارت عمومی مواجه نمی‌شوند، بنابراین این بر عهده موسسات خیریه است که فعالانه نشان دهند که سازمان آن‌ها انتظارات ذی‌نفعان خود را برآورده می‌کند. حامیانی که به هد نحوی از ما حمایت می‌کنند و یا به طور منظم کمک‌های مالی انجام می‌دهند، اگر اطلاعات به روز، واضح و منظم در مورد تاثیر حمایت‌هایشان به آنها داده شود، به موسسه خیریه اعتماد خواهند کرد. این کار همچنین به افراد جامعه این اطمینان را می‌دهد که پول‌ها به صورت موثر هزینه می‌شوند.

شاید این اثر گذاری با توجه به کوچک بودن مقیاس اثر گذاری در خیریه‌های محلی راحت‌تر شناسایی و اندازه گیری شود اما موسسات خیریه بزرگ‌ هم وظیفه دارند تاثیر فعالیت‌های خود را گزارش دهند. هر چه بیشتر و منظم‌تر اثرات فعالیت‌های خود را بر جامعه به مخاطبان نشان دهیم حامیان متوجه می‌شوند به درستی به ما اعتماد کردند و احتمال دارد افراد بیشتری به موسسه ما اعتماد کنند.

چه مواردی باعث افزایش اعتماد به بخش خیریه می‌شود؟

مطالعات زیادی برای تعیین دلایل کاهش اعتماد و اطمینان عمومی در مورد اهدا به خیریه‌ها انجام شده است و یافته‌ها نشان داده‌اند که اعتماد توسط پنج عامل کلیدی به دست می‌آید.

1. اطمینان از اینکه نسبت معقولی از کمک‌ها به هدف نهایی می‌رسد. ( متناسب بودن هزینه‌ها)

2. ایجاد تفاوت مثبت در رابطه با هدفی که برای آن تلاش می‌کنند.

3. تصمیم گیری مستقل برای پیشبرد اهداف تعیین شده

4. حصول اطمینان از اینکه هزینه‌ها صادقانه و اخلاقی انجام می‌شوند.

5. اداره یک موسسه خیریه با مدیریت خوب

بسیاری از بی اعتمادی‌ها در مورد خیریه‌ها و هزینه‌های آن‌ها نتیجه داستان‌های رسانه‌ای منفی یا روش‌هایی است که موسسات خیریه برای جلب کمک‌های مالی استفاده می‌کنند، (برای مثال جمع آوری کمک های مالی در خیابان) زیرا باعث می شود مردم احساس خوبی نسبت به این کار نداشته باشند. همچنین عدم گزارش خیریه‌ها از اینکه پول خود را چگونه خرج می‌کنند و این تفکر که بخش زیاد و بیش از حدی از سرمایه خود را صرف امور اداری و حقوق و دستمزد می‌کنند به بی‌اعتمادی افراد جامعه دامن می‌زند.

سایر روش‌ها برای جلب اعتماد بیشتر افراد

تجربه و بررسی‌ها نشان‌می‌دهند رعایت موارد زیر به جلب اعتماد افراد کمک زیادی می‌کند:

- اطمینان داشته باشیم و به جامعه نشان دهیم که موسسه از مدیریت مالی خوبی برخوردار است.

- داشتن یک استراتژی جمع آوری کمک مالی قوی که به طور فعال به هدف ما کمک کند. هم چنین حامیان از اینکه پول‌شان چگونه به دیگران کمک می‌کند مطلع شوند.

- ارائه خدمات در سطح محلی، زیرا آشنایی باعث ایجاد اعتماد می شود (70٪ مردم به موسسات خیریه ای که می شناسند/ یا در مورد آن شنیده‌اند کمک مالی می‌کنند.)

- تمرکز کردن روی ارتباطات: ایجاد و حفظ ارتباط با حامیان تاثیر بسیار زیادی دارد. کارهایی به سادگی ارسال ایمیل و پیام برای به روز رسانی اطلاعات در مورد اینکه چگونه پول آنها به اهداف موسسه کمک کرده است می‌تواند معجزه کند.

- اطلاع رسانی به جامعه در مورد طیف وسیعی از فعالیت‌هایی که ارائه می‌دهیم و به نفع جامعه است.

- اشتراک ویدئوها، آمار و تصاویر در وبسایت و انواع شبکه‌های اجتماعی تاثیر زیادی دارد. هر چه بتوانیم در مورد چگونگی ایجاد اثرات مثبت کمک‌های مالی حامیان شفاف‌تر باشیم، بهتر است.

- با ارائه هر چه بیشتر اطلاعات شفاف به جامعه تا می‌توانیم باور عمومی به خیریه‌ها را بهبود ببخشیم.

- استفاده از روش‌های دریافت کمک‌های مالی به صورت هوشمند و به صورتی که به مخاطب نشان دهیم که این کمک‌ها برای اهداف مشخص دریافت می‌شوند.

- نگه داشتن هزینه‌های سربار در حد معقول و شفاف بودن در رابطه با هزینه‌های انجام شده

- انتشار اسناد مالی در وبسایت و سایر شبکه‌های اجتماعی

- استفاده از حسابرسان خارجی برای حسابرسی صورت‌های مالی

- رعایت الزامات قانونی مرتبط با اسناد مالی و رعایت شیوه‌های درست حسابداری

- مستند‌سازی فعالیت‌ها و نشان دادن و اندازه‌گیری اثر فعالیت‌ها به مخاطبان و گزارش همه این موارد به مخاطبین به خصوص حامیان و داوطلبان

- به هر دلیلی اگر زمانی اخبارهای بد و مخرب در رابطه با سازمان ما منتشر شد بهتر است در ابتدا به حامیان و داوطلبان خود این اطمینان را بدهیم که همه چیز تحت کنترل است و با صداقت با آن‌ها صحبت کنیم و آن‌ها را از حقایق آگاه کنیم. همیشه باید با برنامه‌ریزی برای بحران آماده باشیم.

- یکی از راه‌های حفظ حامیان بزرگ و معتبر دعوت از آن‌ها برای عضویت در هیات مدیره است. ایجاد فرصت‌‌هایی برای این‌که از تخصص خود به صورت داوطلبانه استفاده کنند و مشورت با آن‌ها در مورد تصمیمات بزرگ یکی از راه‌های افزایش اعتماد آن‌ها به سازمان است.

- در نظر گرفتن انواع راه‌های ارتباطی با مخاطبان ( وبسایت، انواع شبکه‌های اجتماعی، ایمیل، پست و ...) اگر در وبسایت خود شماره تماس داریم یک نفر باید مسئول پاسخگویی سریع به تماس‌ها باشد.

- آموزش ارتباط با مشتری به کارکنان پشتیبانی و نحوه پاسخ به سوالات افراد و حامیان و به روز بودن اطلاعات این افراد از اهمیت بالایی برخوردار است.

- انتشار گزارش‌های سالانه حتی اگر الزام قانونی نداشته باشد اهمیت زیادی دارد. نیازی نیست این گزارش‌ها به صورت سنتی و طولانی باشد یک ویدیو هم می‌تواند برای نشان دادن سلامت مالی و فعالیت‌های سالانه ما کافی باشد.

- به روز نگه داشتن تمام مدارک و مجوزها در وبسایت موسسه

- ارتباط مستمر با حامیان و یادآوری فعالیت‌ها و این‌که حمایت آن‌ها تا چه میزان اهمیت دارد و چگونه به اهداف سازمان کمک می‌کند.

- اعتماد با روش‌های مختلف و در شبکه‌ها و ارتباطات مختلف به دست می‌آید. نظر کاربران در رابطه با سازمان بر روی اعتماد سایر مخاطبان از اهمیت بالایی برخوردار است.

جمع بندی

در عصری زندگی می‌کنیم که اطلاعات از اهمیت بالایی برخوردار است. با توجه به شرایط منحصر به فرد مربوط به موسسات خیریه و اهمیت بسیار زیاد اعتماد حامیان به این سازمان‌ها، انتشار اخبار صادقانه همراه با مدارک و شواهد و نشان دادن سلامت مالی موسسه به افراد جامعه و به خصوص حامیان و داوطلبان بسیار مهم است. هر چه بیشتر به موارد ذکر شده در بالا عمل کنیم برای جلب اعتماد حامیان، داوطلبان و افراد مختلف جامعه موفق تر خواهیم بود.

منابع:

https://jerseyroadpr.com/newsroom/how-to-build-trust-in-your-charity-and-why-you-need-to

https://www.gingerandtall.co.uk/how-charities-can-build-trust-and-confidence-with-their-supporters/

https://www.liveabout.com/donor-charity-trust-2502083

https://charitydigital.org.uk/topics/topics/how-charity-communications-can-build-trust-10089

https://www.charitiesregulator.ie/media/2335/charities-regulator-public-trust-infographic.pdf

مدیریت دانش در سازمان‌ها

Sat, 04 Sep 2021 07:54:49 GMT

از نفیسه خلیلی.

مدیریت دانش

مقدمه

مدیریت دانش یکی از مفاهیم مهم در بهبود اثر بخشی فعالیت سازمان است. در این مطلب به تعریف، مراحل اصلی مدیریت دانش، انواع دانش، اثرات آن در سازمان، اهمیت این موضوع، نحوه اجرا و ... پرداخته می‌شود. در ادامه هم به چهار عامل کلیدی برای بهبود مدیریت دانش در سازمان های غیر دولتی اشاره می‌شود.

مدیریت دانش چیست؟

مدیریت دانش عبارت است از: تعریف، ایجاد، حفظ و به اشتراک گذاری دانش و تجربه کارکنان در یک سازمان. هدف اصلی مدیریت دانش، بهبود کارایی سازمان و صرفه جویی در برخی از هزینه‌ها است.

این مفهوم اغلب به آموزش و یادگیری در یک سازمان اشاره می‌کند و شامل یک چرخه ایجاد، به اشتراک گذاری، ساختار و دانش حسابرسی، در جهت به حداکثر رساندن اثربخشی دانش جمعی سازمان است.

3 مرحله اصلی مدیریت دانش

1- جمع آوری

2- ذخیره

3- به اشتراک گذاشتن

هدف از انجام این مراحل این است که یادگیری سازمانی فعال و فرهنگ یادگیری ایجاد شود. وقتی به مدیریت دانش فکر می‌کنیم، در نظر گرفتن انواع دانش و این‌که چقدر ممکن است آن دانش را در درون یک سازمان به اشتراک بگذاریم، اهمیت پیدا می‌کند.

انواع دانش

دانش ضمنی و صریح دو نوع اصلی دانش، در این تعریف هستند.

دانش ضمنی

دانش ضمنی مربوط به اطلاعت شهودی‌ است و به اشتراک گذاشتن آن با دیگران تا حدودی دشوار است. نمونه هایی از دانش ضمنی عبارتند از: تفکر نوآورانه و درک زبان بدن

دانش صریح

دانش صریح اطلاعاتی است که به راحتی تدوین و آموزش داده می شود، مانند چگونگی تغییر سایز کاغذ در یک چاپگر و یا معادلات ریاضی و...

اثرات استفاده از مدیریت دانش در سازمان

مدیریت دانش این اطمینان را ایجاد می‌کند که دانش تخصصی کارکنان با رفتن آن‌ها از سازمان از بین نمی‌رود، و یا کارکنان از دانش و تجربه یکدیگر به خوبی استفاده می‌کنند. نتیجه این کار این است که آگاهی بیشتر افراد سازمان به انتخاب بهترین شیوه‌ها و در نهایت موفقیت بیشتر سازمان منجر می‌شود.

اجزا مدیریت دانش

افراد: مدیریت دانش باید جز اولویت‌های افراد سازمان قرار بگیرد و اخلاق به اشتراک گذاری دانش به باور درونی افراد تبدیل شود.

فرایند: نیاز به یک سیستم روشن برای تمام مراحل مدیریت دانش وجود دارد، از طرف دیگر، در این مسیر همیشه فرصت برای نوآوری وجود دارد.

فناوری : فناوری از مدیریت دانش پشتیبانی می‌کند، امکان جستجو و دسترسی به اطلاعات در سیستم‌های مدیریت دانش را آسان‌تر می‌کند، همچنین به افراد سازمان اجازه می‌دهد تا ارتباط بهتری برقرار کنند.

حکمرانی: قوانین سازمان باید به اشتراک گذاری دانش را در اولویت قرار دهد و برای این کار پاداش در نظر گرفته شود. بدون این گام، شروع سیستم‌های مدیریت دانش یک نبرد داخلی محسوب می‌شود.

سازمان‌هایی که از مدیریت دانش به خوبی استفاده می‌کنند قادرند به سرعت نسبت به تغییر شرایط بازار واکنش نشان دهند، خدمات بهتری به مشتریان خود ارائه دهند، هم چنین نوآوری و بهره‌وری آن‌ها بالاتر است.

چرا مدیریت دانش مهم است؟

· مدیریت دانش مهم است زیرا توانایی تصمیم گیری موثر یک سازمان را افزایش می‌دهد.

· دسترسی همه کارکنان به آموزش‌های تخصصی ارائه شده در سازمان، باعث می‌شود نیروی کار باهوش‌تر و متخصص‌تر شوند که در نتیجه این افراد قادر به تصمیم گیری سریع و آگاهانه‌ای هستند که به نفع سازمان است.

· نوآوری سریع‌تر و آسان‌تر در سازمان گسترش پیدا می‌کند. مشتریان از بهترین خدمات بهره‌مند می‌شوند و گردش کار اعضا سازمان کمتر می‌شود.

· کارکنان سازمان می‌توانند مسائل را سریع‌تر تشخیص دهند و به سرعت به اطلاعات و نوآوری‌های جدید پاسخ دهید.

نکته: اهمیت مدیریت دانش هر ساله بیشتر می‌شود و همانطور که بازار رقابتی‌تر می‌شود، یکی از مهم‌ترین راه‌ها برای ایجاد سازمان هوشمند و انعطاف پذیر به حساب می‌‌آید.

دلایل مختلف سازمان‌ها برای شروع فرآیند مدیریت دانش

1- ادغام و یا توسعه فعالیت: این کار ممکن است به تدوین دانش نیاز داشته باشد و افراد سازمان را به اشتراک‌گذاری تخصص خود تشویق کند.

2- بازنشستگی قریب الوقوع کارکنان موثر: این اتفاق می‌تواند نیاز به جمع آوری و به اشتراک گذاری دانش این افراد را افزایش دهد.

3- افزایش کیفیت استخدام‌های جدید: استفاده از مدیریت دانش در سازمان باعث می‌شود استخدام افراد جدید سازمان با درایت بیشتری صورت بگیرد و هم چنین آموزش‌های کاربردی و بهتری به این افراد داده شود.

مزایای مدیریت دانش

1- بهره وری بیشتر در محیط کار

2- تصمیم گیری بهتر و سریع‌تر

3- افزایش همکاری‌ها

4- ایجاد دانش سازمانی

5- بهینه سازی فرآیند استخدام کارکنان

6- با توجه به اهمیت دادن به دانش افراد شادی و ماندگاری افراد در سازمان افزایش پیدا می‌کند.

نکته: مدیریت دانش یک ابزار مهم در هر سازمانی است که می‌خواهد سهم بازار خود را افزایش دهد.

فرایند مدیریت دانش

مدیریت دانش در یک سازمان یک فرایند چهار مرحله ای دارد.

1- کشف کردن

دانش در داخل سازمان چگونه کشف خواهد شد؟

در هر سازمان، منابع مختلفی از دانش وجود دارد. در این مرحله از فرآیند، منابع دانش و این که چه چیزهایی را می‌توان از این دانش‌ها آموخت شناسایی می‌شوند. فرآیند کشف به درک جامع از جریان دانش سازمان کمک می‌کند.

2- ضبط و ثبت کردن

دانش جدید و موجود چگونه ذخیره می شود؟

هر سازمان دارای مقدار زیادی از دانش است که باید به شیوه ای مناسب ذخیره و سازماندهی شود. با ایجاد سیستمی که قابلیت دسته بندی و طبقه بندی دارد، دسترسی به دانش راحت‌تر می‌شود و ساختار سازمانی بهبود پیدا می‌کند. ذخیره سازی می‌تواند شامل اسناد اسکن شده، استفاده از داده‌ها و ساده کردن روش‌های دسترسی به اطلاعات باشد.

3. فرایند

چگونه می توان این دانش را قابل استفاده کرد؟

این گام شامل تجزیه و تحلیل عمیق دانش جمع آوری شده در دو مرحله قبلی است. سازمان باید دانش را سازماندهی و ارزیابی کند تا ببیند چگونه می توان آن را به بهترین شکل در ساختار خود وارد کرد.

این گام زمانی است که یک سازمان در حال ایجاد و ترویج فرهنگ اشتراک گذاری دانش و تشویق کارکنان به نوآوری باشد.

4. به اشتراک گذاری و مزایا

افراد درون سازمان چگونه می‌توانند به این دانش دسترسی داشته باشند؟

هدف مدیریت دانش این است که امکان دسترسی آسان به دانش در داخل سازمان فراهم شود.

ساختن سیستمی که به خوبی کار می‌کند اولین گام است، اما افراد باید بدانند که چگونه از آن سیستم استفاده کنند.

اجرای برنامه‌های آموزشی می‌تواند به افزایش درک سیستم‌های مدیریت دانش کمک کند. هنگامی که از این سیستم به خوبی استفاده شود، شرکت از افزایش کارایی، تصمیم گیری بهتر، و کارکنان خلاق و نوآور بهره‌مند می‌شود.

چهار عامل کلیدی برای بهبود مدیریت دانش در سازمان‌های غیردولتی

سازمان‌های غیردولتی که ریسک استفاده از مدیریت دانش را نمی‌پذیرند و برای آن سرمایه گذاری نمی‌کنند، نفوذ اجتماعی خود را از دست می‌دهند.

استفاده از مدیریت دانش در سازمان‌های غیردولتی باعث می‌شود نفوذ و تاثیر اجتماعی این سازمان‌ها افزایش پیدا کند.

سازمان‌های غیردولتی که چند عامل کلیدی زیر را در نظر می گیرند، قادر خواهند بود مدیریت دانش، ارتباط اجتماعی و اثر گذاری خود را بهبود ببخشند.

1. فرهنگ سازمانی

فرهنگ سازمانی مانند وزش باد نامرئی است، اما شما می‌توانید اثرات آن را ببینید و احساس کنید. قوانین سازمانی نانوشته شامل اعتقادات کارکنان و تقویت حس تعلق و تعهد مشترک بین آن‌‌ها است.

به اشتراک گذاری دانش یک فرایند مشارکتی است و زمانی که کارکنان فکری فعال داشته باشند یک روش مناسب محسوب می ‌‌شود. برای ارتقاء موفقیت آمیز مدیریت دانش، سازمان‌های غیردولتی به فرهنگی نیاز دارند که محیطی را ایجاد کند که خلاقیت و به اشتراک گذاری ایده‌ها را در میان بخش‌ها و واحدهای مختلف پرورش دهد.

سازمان‌های غیردولتی به فرهنگی نیاز دارند که محیطی را ایجاد کند که خلاقیت را پرورش دهد.

فرهنگی که مدیریت دانش را ترویج می‌کند مزایای روشنی برای کارکنان دارد: یادگیری را بهبود می‌بخشد، انعطاف پذیری و رضایت از کار را افزایش می‌دهد و برخی از هزینه‌های شرکت را کاهش می‌دهد.

در حال حاضر سازمان‌های غیردولتی فاقد فرهنگ یادگیری از اشتباهات هستند. برای اینکه فرهنگ سازمانی به صورت واقعی دانش را ترویج کند، محیط باید به صورتی باشد که اجازه شکست را به افراد بدهد و تیم‌ها را به ریسک کردن تشویق ‌کند.

10 گام در جهت ایجاد و ترویج فرهنگ سازمانی مبتنی بر مدیریت دانش

1- برقراری ارتباط بیشتر بین کارکنان

2- پاداش دادن به موفقیت‌های کوچک برای به دست آوردن نتایج فوری

3- پیاده سازی سیستم‌های مدیریت دانش

4- تسهیل روابط رو در رو برای ایجاد اعتماد در بین کارکنان

5- ایجاد مشوق‌هایی که اشتراک دانش را در میان کارکنان ترویج می‌کند

6- یکپارچه سازی مدیریت دانش در فرایندهای منابع انسانی، مانند شرح شغل و ارزیابی کارکنان

7- حمایت و پشتیبانی از طرف مدیریت ارشد در سطح استراتژیک برای استفاده از سیستم مدیریت دانش

8-تلاش برای انتقال دانش به خارج از سازمان

9- توسعه مهارت‌های یادگیری و مدیریت دانش مدیران ارشد و کارکنان، در موقعیت‌های کلیدی

10- ارتقا ساختارهای سازمانی به ساختارهای انعطاف پذیرتر، آموزش و ترویج سبک‌های رهبری مشترک

2. سبک رهبری

ایجاد و انتقال دانش یک فرآیند اجتماعی است و رهبری یک عامل موفقیت کلیدی است.

چه مدل رهبری به تسهیل مدیریت دانش در سازمان‌ها کمک می‌کند؟

از آنجا که دانش با توجه به ماهیت آن، پراکنده و نامشهود است نقش تیم رهبری این است که یک سبک مدیریت با کنترل کمتر را اتخاذ کند و به یک تسهیل کننده تبدیل شود.

رهبری باید از نوآوری حمایت کند.

رهبری سازمان باید از نوآوری حمایت کند و محیطی را فراهم کند که به کارکنان اجازه دهد ابتکارات و نوآوری‌های خود را توسعه دهند.

رهبران باید در دسترس بوده و به طور مستمر به دنبال بازخورد فعالیت‌های خود باشند و نسبت به محدودیت‌های خود آگاهی پیدا کنند. انجام این فعالیت‌ها به ایجاد یک محیط کاری مناسب برای ترویج انتقال دانش و نوآوری در سازمان از اهمیت بالایی برخوردار است.

چه نوع سبک رهبری مدیریت دانش را ترویج می کند؟

· رهبری که فضاهای تنوع را ایجاد و تسهیل می‌کند.

· رهبری که نوآوری را در سراسر تیم ترویج می‌کند.

· رهبری که تسهیل کننده ارتباطات و تقویت کننده مدیریت دانش در سازمان است.

· رهبری که تلاش می‌کند تا سازمان را در جهت بهبود تغییر دهد.

· رهبری که به کارکنان آزادی عمل می‌دهد و اعتماد را در سازمان تقویت می‌کند.

3. استفاده از ابزارهای فناوری

مدیریت دانش در دهه گذشته به کمک پیشرفت‌های تکنولوژیکی به طور اساسی تغییر کرده است.

سازمان‌های غیردولتی باید از تکنولوژی‌های جدید استفاده کنند تا دانش را در سازمان خود وارد و اجرا کنند.

این سیستم عامل‌ها - که شامل Slack، Asana، Trello و Microsoft Teams هستند – تیم‌ها را به خدمات و برنامه‌های کاربردی متصل می‌کنند.

هدف اصلی این است که ارتباطات سازمان‌های غیردولتی را در یک پلتفرم واحد متمرکز کرده و مدیریت دانش را در سازمان بهبود ببخشد.

4. ساختار و فرایندهای سازمانی

برای مدیریت دانش موثر، سازمان‌های غیردولتی باید سیستم‌های مدیریت دانش را بر اساس نقش‌های خاص در سازمان تعریف کنند و از آن حمایت کنند.

در برخی موارد، ممکن است نیاز به سرمایه‌گذاری در منابع یا ایجاد ساختارهای جدید باشد، اما اغلب به سادگی شامل سازماندهی مجدد و استفاده کارآمدتر از ساختارهای موجود و منابع می‌شود.

منابع:

https://dobetter.esade.edu/en/knowledge-management-ngo

https://www.valamis.com/hub/knowledge-management

رویدادهای مجازی برای جمع‌آوری کمک‌های مالی

Sat, 04 Sep 2021 12:20:20 GMT

از نفیسه خلیلی.

در این مطلب چند ایده برای رویدادهای مجازی به منظور جمع آوری کمک مالی در جهت کمک به موسسات نیکوکاری مطرح می‌شود که می‌توانید به عنوان جایگزینی برای رویداد‌های حضوری لغو شده خود استفاده کنید.

مقدمه

رویدادهای زنده و جمع آوری کمک‌های مالی حضوری مدتهاست که یک برنامه اصلی برای موسسات نیکوکاری محسوب می‌شود. این رویدادها برای افزایش آگاهی در مورد اهداف موسسه، جلب مشارکت حامیان، جذب اهداکنندگان جدید، و افزایش اعتماد حامیان اجرا می‌شود. اما در شرایط کنونی و با شیوع ویروس کرونا رویداد‌های مجازی جایگزین بسیار مناسبی برای این برنامه‌ها محسوب می‌شوند. نگران نباشید رویدادهای مجازی هم گاهی اوقات می‌توانند به همان اندازه موفقیت آمیز و جذاب باشند.

بسیاری از رویدادهای مجازی دارای مزایایی نسبت به رویدادهای حضوری هستند. برای مثال نیازی به تهیه مکان مناسب ندارید، در بیشتر موارد هزینه کمتری نیاز دارید، فرصتی برای افراد بیشتری فراهم می‌شود تا از اهداف شما آگاهی پیدا کنند و در بسیاری از موارد امکان افزایش طرفداران را فراهم می‌کنید.

در این رویداد‌ها نیز مانند یک رویداد حضوری، تبلیغ بسیار مهم است. از همه راه‌های ارتباطی خود برای دعوت از طرفداران خود استفاده کنید.

در این مطلب چند ایده برای جمع آوری کمک مالی مجازی و چند پیشنهاد برای چگونگی برگزاری آنها وجود تهیه شده است.

برگزاری رویداد به صورت آنلاین

این روزها رویداد‌های آنلاین یک موضوع پرطرفدار است. شركت كنندگان مجازي شما، برنامه را به طور زنده از خانه و یا محل کار تماشا مي‌كنند. این برنامه می‌تواند شامل اجرای موسیقی، حضور کمدین محلی یا مراسم اهدای جوایز اداری باشد. هم چنین شرکت کنندگان می‌توانند عکس‌هایشان را برای شما بارگذاری کنند.

این رویداد‌ها هم برای شرکت کنندگان راحت‌تر است و هم شما می‌توانید ما به تفاوت هزینه را پس انداز کنید.

روش‌های اجرا:

· بلیط رویداد خود را بفروشید و یا کمک‌های مالی را جمع آوری کنید و لینک برگزاری زنده را با شرکت کنندگان خود به اشتراک بگذارید. ابزارهایی مانند اینستاگرام و سایر نرم افزارهای موجود کار را برای شما آسان می‌کنند.

· با حراج آنلاین یا درخواست هدیه در هنگام برگزاری مراسم، پول بیشتری جمع آوری کنید.

· با به اشتراک گذاشتن داستان‌های تاثیرگذار، عکس‌ها و فیلم‌ها، حضور شرکت‌کنندگان یا داوطلبان خاص و موارد دیگر روش‌هایی برای جذاب کردن و جذب مخاطب بیشتر پیدا کنید.

· در طول رویداد شرکت کنندگان خود را با نام یا به اشتراک‌گذاری عکس‌ها و فیلم‌های آنها بشناسید و با آن‌ها در تعامل باشید.

چالش جمع آوری کمک مالی

حامیان خود را به چالش بکشید تا در هنگام جمع آوری پول در یک چالش شرکت کنند. موضوعی چالش برانگیز یا فقط سرگرم کننده پیدا کنید. با این کار نه تنها با حامیان خود رابطه قوی‌تری برقرار خواهید کرد، بلکه از طریق جمع‌آوری کمک مالی از طرف دوستان و خانواده خود فرصتی برای شناخت بیشتر موسسه فراهم می‌شود.

روش‌های اجرا:

· با استفاده از ابزارهای موجود برای جمع آوری کمک مالی، یک برنامه جمع‌آوری کمک مالی راه اندازی کنید و از طرفداران خود دعوت کنید تا به عنوان افراد و یا گرو‌های مختلف‌ با استفاده از رسانه‌های اجتماعی خود از سایر افراد دعوت کنند تا به این رویداد بپیوندند.

· شرکت کنندگان شما قول می‌دهند در این چالش‌ها شرکت کرده و از طرف سازمان شما بودجه جمع آوری کنند.

· پیام‌ها و تصاویر الهام بخش و نکات جمع‌آوری کمک مالی را برای ایجاد انگیزه، به مردم ارائه دهید.

برخی از ایده‌ها برای انجام این چالش‌ها:

· خواندن کتاب: در این چالش شرکت کننده از دوستان و خانواده خود می‌خواهد که با خواندن کتاب‌های پیشنهادی از آنها حمایت کنند.

· چالش بازی خیرخواهانه در طول روز: جمع آوری تعهدات و انجام یک بازی ویدیویی به مدت چند ساعت در طول روز

· چالش فیزیکی: به ازای یک مبلغ مشخص، آنها متعهد می‌شوند که از پله‌ها بالا بروند و یا برخی از کارهای فیزیکی دیگر را انجام دهند.

· چالش جرات: به ازای هر مبلغ مشخصی که جمع‌آوری می‌شود، یک فرد متعهد می‌شود کاری را انجام دهد که از طرف دوستانش تعیین شده است.

اجرای برنامه‌های زنده

ارتباط دوره‌ای با حامیان به صورت زنده و آنلاین

روش‌های اجرا:

· برای پخش مستقیم از ابزارها و بسترهای آنلاین موجودی استفاده کنید که مخاطبان بیشتری دارد.

· فرم جمع‌آوری کمک مالی آنلاین را تنظیم کنید تا انجام این کار را آسان کند و هم چنین میزان کمک‌های جمع آوری شده را به مخاطبان نشان دهد.

· با نمایش امکانات موسسه خود، نشان دادن پروژه‌ها، معرفی موفقیت در برنامه‌ها و دعوت از داوطلبان ویژه، پشت صحنه سازمان خود را به دیگران نشان دهید.

· با پاسخ دادن به سوالات اهداکنندگان، مشارکت آنها در نظرسنجی‌های آنلاین و با دادن فرصت صحبت کردن به مخاطبان تعامل بیشتری با اهداکنندگان خود داشته باشید.

اجرای برنامه‌های ورزشی و تفریحی به نفع موسسه نیکوکاری و به صورت مجازی

• می توانید به افراد دویدن یا راه رفتن، یوگا، کاردستی، مراقبه، طناب زدن یا دوچرخه سواری را پیشنهاد دهید و به ازای زمان خاصی از انجام این فعالیت‌ها مبلغی برای کمک به موسسه در نظر بگیرید.

دریافت هدیه جشن‌ها

وقتی همه راه‌های دیگر به شکست منجر شد، از طرفداران خود بخواهید که از طرف موسسه شما کمک مالی جمع کنند. طرفداران شما از دوستان و خانواده‌هایشان می‌خواهند که به جای هدایای تولد، ازدواج، فارغ التحصیلی و سایر موارد دیگر، هدایایی به موسسه شما اهدا کنند.

روش‌های اجرا

· با طرفداران خود تماس بگیرید و به آنها بگویید چرا به کمک آنها برای جمع آوری کمک مالی نیاز دارید، به آنها پروژه‌ای بدهید تا بتوانند روی آن تمرکز کنند.

· یک هدف جمع آوری کمک مالی (یا چندین ایده) ارائه دهید و تاثیر ملموس آن را برای خیریه خود توضیح دهید.

· در تمام مدت با جمع آورندگان کمک مالی برای موسسه همراه شوید، اطلاعات لازم را بدهید، آنها را تشویق کنید و از زحماتشان تشکر کنید.

منبع:

سایت: CanadaHelps

کارآفرینی اجتماعی در موسسات خیریه و نیکوکاری

Sat, 04 Sep 2021 12:26:16 GMT

از نفیسه خلیلی.

مقدمه

کارآفرینی اجتماعی از موضوعاتی است که در حال حاضر در سطح جوامع مورد توجه قرار گرفته است. در هر جامعه‌ای در زمان‌های مختلف و به دلایل شرایط گوناگون افرادی هستند که به کمک دیگران برای ادامه زندگی خود نیاز دارند. تا کنون بیشتر این کمک‌ها از سمت سازمان‌ها و نهادهای مردمی و خیریه در سراسر دنیا صورت‌گرفته است. اما یکی از انتقاداتی که به روش‌های مرسوم در رابطه با کمک به افراد نیازمند مطرح می‌شود این موضوع است که بسیاری از کمک‌ها موقتی است و مشکل افراد را به‌صورت کوتاه‌مدت حل می‌کند و مشکلات ریشه‌ای هم چنان باقی می‌مانند. از طرفی کمک بلاعوض به افراد می‌تواند باعث شود برخی از افراد به تنبلی گرایش پیدا کنند و برای کسب درآمد و یافتن شغل تلاش زیادی نکنند. وجود این مسائل باعث طرح و اجرای کارآفرینی اجتماعی برای حل این موارد شده است بدین صورت که با تغییر برخی از فرآیندها، زمینه برای توانمندسازی افراد نیازمند برای کسب درآمد فراهم شود.

تاریخچه کارآفرینی اجتماعی

از اواخر دهه 1990 بروز تغییرات معنا دار و اساسی در سناریوهای سیاسی، اقتصادی و زیست‌محیطی کشورها موجب شده است سیاست‌گذاران، شهروندان آگاه و نیز قشرهای محروم جامعه برای یافتن راه‌حل‌های نوآورانه و پایدار در راستای کاهش فقر و مسائل مرتبط به آن که از دلایل اصلی بی‌عدالتی و توزیع نابرابر ثروت در جهان‌اند، به سمت کارآفرینی اجتماعی روی آورند؛ بنابراین امروزه کارآفرینی اجتماعی به موضوعی جذاب در توسعة اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی کشورها و مطالعات مربوط به کارآفرینی تبدیل شده است. این مفهوم در تلاش‌های موفقیت‌آمیز برخی از کشورها در زمینه‌های مختلفی مانند: بهداشت، آموزش و فرهنگ مشاهده می‌شود. کارآفرینی اجتماعی در برنامه‌ریزی‌های اقتصادی، بازارهای تجاری، گفتمان‌های دانشگاهی، سیاست‌گذاری‌های تجاری و خط‌مشی گذارهای عمومی گسترش‌یافته است و به دنبال ایجاد تغییرات سیستماتیک با تاثیرگذاری بر رفتارهای اجتماعی در مقیاس جهانی است.

تعاریف و مفاهیم مرتبط با کارآفرینی اجتماعی

کارآفرینی اجتماعی را می‌توان ارائه راه‌حل‌های نوآورانه برای حل مسائل اجتماعی حل نشده به‌منظور بهبود زندگی فردی و اجتماعی و افزایش بهزیستی و رفاه اجتماعی تعریف کرد. شاید بتوان گفت کارآفرینی اجتماعی فرایندی پویاست که از طریق آن انواع خاصی از افراد که مستحق و شایسته نام کارآفرینان اجتماعی‌اند به ایجاد و توسعه سازمان‌هایی اقدام می‌کنند که می‌توان این سازمان‌ها را به‌صورت بنگاه‌های اجتماعی تعریف کرد. از نظر بازیگران جامعه مدنی، کارآفرینی اجتماعی محرکی برای تغییر در سیستم‌های اجتماعی، فضایی برای توسعه مشارکت‌های جمعی یا مدلی برای تحول و توانمندسازی سیاسی است. مأموریت کارآفرینی اجتماعی معطوف به خلق ارزش‌های اجتماعی است. درنتیجه، ارزش‌آفرینی و کسب ارزش‌های اجتماعی می‌تواند برای تحقق کارآفرینی اجتماعی ایجاد انگیزه کند. شکل‌گیری و توسعه کارآفرینی اجتماعی مستلزم حمایت بخش دولتی، خصوصی، نهادهای مالی، بنیادها و خیریه‌ها و دانشگاه‌ها است.

یکی از مدل‌ها در رابطه با کارآفرینی اجتماعی مدل ویراواردنا و مور است که باهدف دستیابی به مأموریت‌های اجتماعی و حل مسائل اجتماعی ارائه شده است و دارای هفت متغیر، پویایی محیطی، نوآوری، آینده مداری، مدیریت ریسک، پایداری، مأموریت اجتماعی و شناسایی و شکار فرصت است. از نظر آنان، کارآفرینی اجتماعی تحت سه بعد نوآوری، آینده مداری و مدیریت ریسک یک مدل چندبعدی را شکل می‌دهد.

تعریف و نقش کارآفرین اجتماعی

تاکنون توافق خاصی برای تعریف کارآفرینی اجتماعی وجود نداشته است، چرا که به بسیاری از رشته‌ها، زمینه‌ها و سازمان‌ها مرتبط می‌شود. کارآفرینی اجتماعی شامل گستره ای از انواع مشاغل و زمینه‌های حرفه ای است و در بخش‌های انتفاعی و غیر انتفاعی ورود کرده است. تمرکز ما در این متن بر روی فعالیت های غیر انتفاعی کارآفرینان اجتماعی است.

یک کارآفرین اجتماعی فردی است که انگیزه اجتماعی برای ایجاد ارزش‌های اجتماعی بهتر نسبت به رقبای خود دارد که به نشان‌دادن و بروز رفتارهای کارآفرینانه منجر می‌شود و هدف او تحول اجتماعی است. به‌طورکلی می‌توان گفت که یکی از هداف کارآفرینان اجتماعی انگیزه دادن برای فعالیت‌های غیرانتفاعی، کسب ارزش‌های اجتماعی و ارائه خدمات داوطلبانه به مردم و نیازمندان است. تجربه نشان داده است که رابطه بسیار نزدیکی بین حس نوع‌دوستی و بشردوستانه، فرهنگ ایثار و ازخودگذشتگی، اعتقادات دینی و شکل‌گیری کارآفرینی اجتماعی در جامعه وجود دارد.

علاوه بر این، هرگاه در جامعه به دلایل مختلف از جمله بروز فقر، زلزله، سیل، جنگ یا سایر حوادث و بلایای طبیعی و غیرطبیعی نیازهای اجتماعی جدیدی ایجاد می‌شود، کارآفرینان اجتماعی پا به عرصه خدمات‌رسانی می‌گذارند و با استفاده از فرصت‌های اجتماعی به تأمین منابع لازم جهت کمک به گروه‌های حادثه‌دیده و نیازمند اقدام می‌کنند.

کارآفرینان اجتماعی، به روش‌های ذیل نقش عوامل تغییر را در بخش‌های اجتماعی ایفا می‌کنند:

- پذیرش و اتخاذ یک هدف برای خلق و حفظ ارزش‌های اجتماعی

- شناسایی و شکار فرصت‌های جدید برای دستیابی به هدف

- مشارکت در فرایند نوآوری و یادگیری مستمر

- عملکرد جسورانه بدون توجه به محدودیت منابع موجود

- نشان‌دادن حس مسئولیت‌پذیری و پاسخ‌گویی

سازمان‌های اجتماعی و نقش آن‌ها در ایجاد و گسترش کارآفرینی اجتماعی

با توجه به تعریف ارائه شده، کارآفرینی اجتماعی به شدت به کارآفرینی سازمانی وابسته است. سازمان‌های اجتماعی باید با استفاده از مفهوم کارآفرینی تحولی در ساختار سنتی خود به وجود آورند و با استفاده از مفاهیم و الگوهای کارآفرینی اجتماعی، خدماتی با کارایی بیشتر و اثربخشی بالاتر به جامعة هدف خود ارائه کنند. سازمانی که در زمینه کارآفرینی فعالیت دارد باید برای پاسخ‌گویی به نیاز جامعه و تغییرات محیط، ساختاری چابک داشته باشد تا بتواند از طریق نوآوری و آینده گرایی در ایجاد کارآفرینی اجتماعی نقشی مؤثر داشته باشد. فرهنگ خوداتکایی، اعتمادبه‌نفس بالا، سخت‌کوشی، داشتن هدف و چشم‌انداز، آینده گرایی، آینده‌پژوهی، داشتن انگیزه و روحیه در کار، بسترساز کارآفرینی اجتماعی است.

کارآفرینی اجتماعی در موسسات خیریه و نیکوکاری

تاکنون در بیشتر موارد مؤسسات اجتماعی و غیرانتفاعی سنتی با تاسیس انجمن‌های خیریه و سازمان‌های داوطلبانه درصدد تحقق نیازها و مأموریت‌های اجتماعی بوده‌اند. در حوزه حمایت‌های اجتماعی تاکنون سیاست‌های مختلفی تدوین و اجرا شده است که بسیاری از آن‌ها ماهیت حمایت مالی و پرداخت‌های نقدی به گروه‌های نیازمند اجتماعی داشته است. با توجه به ناکامی سیاست‌های حمایتی و محدودیت‌ها و مشکلات آن در تأمین منابع مالی مورد نیاز، در حال حاضر در برخی موارد سیاست‌های حمایتی از حمایت‌های مالی و اقتصادی محض به سمت حمایت‌های توانمندسازی تغییر رویکرد داده است. حمایت‌های توانمند ساز نیازمند سیاست‌های توانمند ساز است که باید بیشتر از قبل مورد توجه فعالان عرصه اجتماعی و به‌خصوص تصمیم‌گیران مؤسسات خیریه قرار بگیرد. سیاست‌های توانمندسازی مانند آموزش مهارت به افراد نیازمند، تسهیل ورود آن‌ها به بازار کار و هم چنین کمک به گسترش بازار محصول و یا خدمات تولیدی این افراد است که می‌تواند به کاهش فقر این افراد کمک کند و همچنین با افزایش اعتمادبه‌نفس و عزت‌نفس این افراد اثرات بسیار خوبی از لحاظ سلامت جسمی و روانی داشته باشد و هم چنین کناره‌گیری این گروه از جامعه را کاهش می‌دهد.

جمع‌بندی

موضوع کارآفرینی اجتماعی یکی از مباحثی است که توجه به آن می‌تواند به بهتر شدن فرآیند انجام امور خیر و نیکوکاری در سطح جامعه و به‌خصوص در مؤسسات خیریه منجر شود. فرآیند کارآفرینی باعث می‌شود افراد با کسب مهارت‌هایی که باعث ایجاد درآمد برای آن‌ها می‌شود به بازار کار بپیوندند و به‌جای رفع موقت مشکلات افراد، آن‌ها را به‌صورت ریشه‌ای و طولانی‌مدت رفع کنند؛ بنابراین اگر مؤسسات خیریه بتوانند با همکاری کارآفرینان به‌خصوص کارآفرینان اجتماعی بستر و زمینه‌های آموزش و توانمندسازی افراد نیازمند را فراهم کنند به هدف خود که کاهش فقر و کاهش آسیب‌های اجتماعی ناشی از آن است نزدیک‌تر می‌شوند. هم چنین با این کار روحیه کار و فعالیت و پرهیز از تنبلی در بین افراد نیازمند افزایش پیدا می‌کند. به نظر می‌رسد حرکت به سمت کارآفرینی اجتماعی نتایج مثبتی برای افراد نیازمند، مؤسسات خیریه و به‌صورت کلی برای جامعه به همراه خواهد داشت.

منبع: زارع رضا، صفری دشتکی محمد، طراحی و تبیین مدل پارادایمی کارآفرینی اجتماعی با رویکرد توانمند سازی زنان سرپرست خانوار، زن در توسعه و سیاست،دوره 17، شماره 1،بهار 98 ص 147-171

مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها و کمک به امور خیر

Sat, 04 Sep 2021 10:04:37 GMT

از نفیسه خلیلی.

مقدمه

مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها یکی از مفاهیمی است که در دنیا طرفداران زیاد پیدا کرده است. این مفهوم به این موضوع اشاره می‌کند که شرکت‌های تجاری و اقتصادی علاوه بر تلاش برای کسب سود اقتصادی نسبت به جامعه هم احساس مسئولیت داشته باشند و تا حد امکان بخشی از سود خود را به فعالیت‌های اجتماعی مانند انجام امور خیر، حمایت از محیط‌زیست، بالابردن کیفیت محصولات به صورتی که خسارت کمتری به محیط‌زیست وارد کنند و ... اختصاص بدهند.

ازآنجایی‌که مؤسسات خیریه به تنوع در تأمین درآمد نیاز دارند و از طرفی با توجه به اهمیت مفهوم مسئولیت اجتماعی برای بسیاری از شرکت‌ها در سطح دنیا می‌توان از پیوند و ارتباط این دو گروه منافعی برای هر دو گروه به دست آورد.

تعریف و مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها

تعریف رسمی مسئولیت اجتماعی بدین شرح است؛ الزامات مدیریت درباره انتخاب گزینه‌هایی که موجب ارتقاء رفاه و منافع اجتماع و سازمان می‌شود. سازمان‌ها و نهادها می‌توانند مسئولیت اجتماعی خود را در قالب طرح‌هایی همچون اشتغال‌زایی، کمک به افزایش ظرفیت و تولید بخش‌های صنعتی، مطرح بودن به‌عنوان نهادهای سبز، جایگزینی خودروهای فرسوده، سرمایه‌گذاری در زمینه زیرساخت‌ها و شرکت در امور خیریه نشان دهند. مسئولیت اجتماعی یعنی نوعی احساس تعهد به‌وسیله مدیران سازمان‌های تجاری بخش خصوصی که آن‌گونه تصمیم‌گیری نمایند که در کنار کسب سود برای مؤسسه، سطح رفاه کل جامعه نیز بهبود یابد. آگاهی از پیامدهای مسئولیت‌پذیری اجتماعی برای سازمان‌ها بسیار مهم است. مسئولیت اجتماعی نیازمند این است که عموم مردم از فعالیت‌های سازمان آگاهی داشته باشند.

مسئولیت اجتماعی در جهان و ایران

در حال حاضر مسئولیت اجتماعی در سطح جهان و در بین شرکت‌های بزرگ دنیا مانند؛ گوگل، مایکروسافت، والت دیزنی، کوکاکولا و ... مورد توجه قرار گرفته است. در بسیاری از کشورها مشتریان به سراغ شرکت‌هایی می‌روند که به مسئولیت اجتماعی و وظایف اجتماعی خود توجه بیشتری نشان می‌دهند و این کار باعث ترغیب سایر شرکت‌ها به توجه بیشتر به این موضوع شده است. متأسفانه این فرهنگ هنوز در کشور ما پر رنگ نشده است و برای بسیاری از شرکت‌ها به‌عنوان یک هدف در نظر گرفته نمی‌شود، اما افرادی هستند که به دنبال افزایش مسئولیت اجتماعی در بین شرکت‌ها هستند و می‌توان به شروع این جریان برای فراگیری این اتفاق امیدوار بود.

نگرش شرکت‌ها به موضوع مسئولیت اجتماعی

در رابطه با این موضوع نگرش‌های مثبت و منفی زیادی در بین شرکت‌های مختلف وجود دارد، این نکته وجود دارد که موضوع مسئولیت اجتماعی دو بعد داخلی و خارجی دارد، به این معنی که برخی از شاخص‌های آن مربوط به رفتارهای درون‌سازمانی است و برخی دیگر به رفتار سازمان‌ها با خارج از سازمان و جامعه مربوط می‌شود. عوامل زیادی بر نوع نگرش شرکت‌ها و سازمان‌های مختلف نسبت به موضوع مسئولیت اجتماعی اثرگذار است مواردی مانند؛ درآمد و سود شرکت، هزینه‌های شرکت، برندسازی و افزایش شهرت و اعتبار، توجه به خلق فرصت‌های جدید، فشار و انتظار ذی‌نفعان (سهام‌داران، جامعه و رسانه‌ها) از شرکت، نگرانی‌های اجتماعی و زیست‌محیطی مشتریان و مصرف‌کنندگان، تصمیم شخص مدیرعامل بر مبنای انگیزه‌های مذهبی و انسانی

خیریه‌ها چگونه می‌توانند از مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها بهره‌مند شوند؟

شرکت‌ها برای ورود به عرصه‌های اجتماعی و به‌خصوص انجام کار خیر نیاز به انگیزه‌هایی قوی دارند. زیرا از نظر خیلی از مدیران توجیه اقتصادی برای این کار وجود ندارد. اما اگر مؤسسات خیریه بتوانند با شرکت‌های تجاری و اقتصادی وارد مذاکره شوند و آن‌ها را قانع کنند که پرداختن به امور خیر، بازخوردهای بسیار خوبی در سطح جامعه خواهد داشت و یک تبلیغ غیرمستقیم اما اثرگذار برای آنها محسوب می‌شود و هم چنین سبب جذب مشتریانی می‌شود که این امور برای آن‌ها اهمیت دارد ممکن است بتوانند شرکت‌ها را راضی به انجام این کار بکنند.

روش‌های پیشنهادی برای انجام این فرآیند

· مؤسسات می‌توانند در ابتدا لیستی از شرکت‌ها و سازمان‌ها و حتی بانک‌هایی که از لحاظ مکانی به آن‌ها نزدیک هستند و یا از قبل ارتباطاتی با آن‌ها داشته‌اند و یا مواردی که فکر می‌کنند تمایل به انجام این کار دارند را تهیه کنند.

· یک تیم چندنفره از افرادی که توانایی و قدرت مذاکره و چانه‌زنی بالایی دارند تشکیل دهند.

· تا جایی که می‌شود اطلاعاتی در رابطه با سازمان و نحوه فعالیت و نگرش کلی سازمان، مدیران و کارکنان آن در رابطه با امور خیر به دست آورند.

· انواع راه‌های ارتباطی با سازمان‌های مختلف را در نظر بگیرند.

· بر اساس امکانات و زمان افراد مؤسسه برنامه‌ای برای مذاکره با سازمان‌های مختلف و با تکیه بر اطلاعات اولیه‌ای که به دست آوردند تهیه کنند، و در اولین زمان ممکن برای ارتباط بیشتر با شرکت‌ها و سازمان‌های دیگر اقدام کنند.

جمع‌بندی

یکی از راه‌های موفقیت مؤسسات خیریه استفاده از روش‌های گوناگون برای افزایش درآمد مؤسسه است، از طرفی با توجه به این‌که بحث مسئولیت اجتماعی می‌تواند برای بعضی شرکت‌ها و سازمان‌ها مطرح شود و از طرف آن‌ها مورد توجه قرار بگیرد توجه به این موضوع از سمت مؤسسات خیریه می‌تواند نتایج خوبی هم از نظر مادی و هم برای معرفی بیشتر فعالیت‌های مؤسسه در پی داشته باشد. به نظر می‌رسد یک برنامه‌ریزی دقیق و جامع و اجرای هر چه‌بهتر آن می‌تواند منجر به استفاده بهینه از این ظرفیت اجتماعی در بین مؤسسات شود و در نهایت هم مؤسسات و هم شرکت‌ها و سازمان‌های مختلف از نتایج آن منتفع شوند. توجه به این نکته هم ضروری است که مانند تمام مباحث اجتماعی بحث مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها و سازمان‌ها، مخالفان و موافقان زیادی دارد و این هنر مؤسسات است که از فرصت‌های این ظرفیت به بهترین شکل استفاده کنند و نقدها باعث عقب‌نشینی از پیگیری این موضوع نشود. زیرا حتی جذب تعداد کمی فعال اقتصادی برای بعضی مؤسسات می‌تواند کمک بزرگی محسوب شود.

منابع

1) عزیزی نرجس؛ محسنی، رضا علی و تاج‌الدین، محمدباقر ۱۳۹۷ فعالیت‌های داخلی و خارجی مسئولیت اجتماعی سازمان‌ها در نظام بانکی و بررسی رابطه آن با سرمایه اجتماعی. جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی.

2) تحلیل وضعیت مسئولیت اجتماعی در شرکت‌های ایرانی، گزارش شده از طرف اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران

سرمایه اجتماعی و موسسات خیریه

Sat, 04 Sep 2021 12:32:33 GMT

از نفیسه خلیلی.

مقدمه

در سال‌های اخیر اصطلاح سرمایه اجتماعی کاربرد بیشتری پیدا کرده است و نشان‌دهنده اهمیت ارتباط افراد با همدیگر برای انجام اهداف اجتماعی و یا اهداف اقتصادی و ... با درنظرگرفتن ابعاد اجتماعی است. ازآنجایی‌که اهداف مؤسسات خیریه اصولاً بر پایه رفتار اجتماعی افراد شکل می‌گیرد، توجه به مفهوم سرمایه اجتماعی در این زمینه نقش مهمی دارد. با گسترش فضای مجازی اصطلاح سرمایه اجتماعی آنلاین نیز وارد مباحث سرمایه اجتماعی شده است که با توجه به ویژگی‌های آن می‌تواند نقش مهمی در گسترش امور نیکوکاری داشته باشد و مؤسسات خیریه با استفاده از این ظرفیت می‌توانند راحت تر از قبل به اهداف خود دست پیدا کنند.

تعریف سرمایه اجتماعی:

سرمایه اجتماعی مجموعه‌ای از منابع بالقوه و بالفعل است که با عضویت در گروه‌ها و روابط بین افراد شکل می‌گیرد و نشان‌دهندة پیوند بین افراد و اجتماع است و عبارت است از ویژگی‌ها، کنش‌ها و ساختارهای گوناگون سازمان اجتماعی نظیر اعتماد، هنجار و شبکه‌ها که می‌توانند با تسهیل اقدامات هماهنگ کارایی جامعه را بهبود ببخشند. هم چنین سرمایه اجتماعی به شکل یک پدیده فرهنگی تعریف می‌شود که میزان تمایل به فعالیت مدنی در اعضای جامعه، وجود هنجارهای اجتماعی اشاعه دهنده کنش‌های جمعی و میزان اعتماد به نهادهای عمومی را در برمی‌گیرد. در این ارتباطات، افراد با سطوح متفاوت قدرت، منابع و از طبقات اجتماعی متفاوت می‌توانند با هم ارتباط داشته باشند و در این فرآیند ترتیبات قدرت و منابع جدیدی برای خدمت به ارتباطات اجتماعی میان گروه‌های متفاوت فراهم کنند.

اعتماد عنصر کلیدی ساخت روابط اجتماعی است که برای ایجاد سرمایه اجتماعی بسیار مهم است. در ادبیات سرمایه اجتماعی، اعتماد منعکس‌کننده باورهایی است که زیر بنای ارزش‌های مشترک برای تمام اعضا جامعه است.

اهمیت سرمایه اجتماعی برای مؤسسات خیریه

به‌صورت کلی سرمایه اجتماعی یکی از موارد مهم برای پایداری فرآیندهای اجتماعی محسوب می‌شود از آن جایی که مؤسسات خیریه برای ادامه فعالیت خود به جذب افراد با تخصص‌ها و نگرش‌های مختلف و هم چنین حمایت مالی از سمت حامیان نیاز دارند یکی از مواردی که در مؤسسات خیریه می‌تواند منجر به افزایش حامیان و خیرین شود استفاده از سرمایه‌های اجتماعی افراد مختلف است.

سرمایه اجتماعی آنلاین

از دیرباز افراد برای انجام فعالیت‌های اجتماعی و نیکوکارانه خود در محل‌های مخصوصی دور هم جمع می‌شدند و به انجام امور می‌پرداختند و علاوه بر آن به نیازهای ارتباطات اجتماعی خود نیز پاسخ می‌داده‌اند. اما در سال‌های اخیر و با توسعه فضای مجازی و افزایش ضریب نفوذ اینترنت و هم چنین تغییر در سبک زندگی افراد به‌خصوص در بین جوانان و نوجوانان مفهوم سرمایه اجتماعی آنلاین وارد ادبیات اجتماعی شده است. به این معنا که در عصر کنونی نیازی نیست افراد برای تشکیل شبکه‌های اجتماعی و انجام فعالیت‌های مدنی در مکان خاصی دور هم جمع شوند بلکه با استفاده از ابزارهای موجود در فضای مجازی می‌توانند شبکه‌های اجتماعی آنلاین را تشکیل بدهند.

بر مفهوم سرمایه اجتماعی آنلاین همانند سایر جنبه‌های فضای مجازی برخی انتقادها وارد شده است، برای مثال برخی منتقدین اعتقاد دارند روابط اجتماعی در فضای مجازی برخلاف دنیای واقعی از عمق زیادی برخوردار نیستند و روابط به‌صورت سطحی شکل می‌گیرند که به دلیل گسترده و پیچیده بودن ارتباطات در فضای مجازی و نبود مطالعات گسترده در این زمینه در حال حاضر این ادعا قابل رد و یا پذیرش نمی‌باشد. از طرفی مطالعات نشان داده است گسترش روابط هر چند به‌صورت سطحی در سرمایه اجتماعی آنلاین بیشتر دیده می‌شود.

از مزایای شبکه‌های آنلاین می‌توان به افزایش سرمایه اجتماعی در بین افرادی که زمان کافی برای حضور در مکان‌های خاص را ندارند با توجه به ماهیت فرا مکانی و فرا زمانی بودن فضای مجازی اشاره کرد. برخی مطالعات نشان می‌دهد افراد گوشه‌گیر و کسانی که علاقه‌ای به حضور در اجتماعات حضوری و فیزیکی ندارند در شبکه‌های مجازی و آنلاین بیشتر فعالیت می‌کنند؛ بنابراین این فضا می‌تواند به گسترش ارتباطات بین افراد مختلف با علایق و تخصص‌های مختلف کمک قابل‌توجهی کند.

مطالعات در کشور ما نشان می‌دهند تا کنون ارتباطات مجازی در مؤسسات خیریه به‌صورت جزئی شکل‌گرفته است و هنوز بسیاری از افراد اعتماد زیادی به پرداخت‌های آنلاین مؤسسات خیریه ندارند با توجه به اهمیت این موضوع گسترش فعالیت‌های هدفمند و مفید در فضای مجازی می‌توانند منافع زیادی برای مؤسسات خیریه داشته باشند برای مثال استفاده از ابزارهای موجود هزینه کمی برای مؤسسات دارند هم چنین سرعت ارتباطات در این فضا به دلیل نبود محدودیت مکانی و زمانی بسیار بیشتر از ارتباطات در فضای واقعی است. یکی دیگر از منافع استفاده از فضای مجازی جذب حامیان و خیرین از سراسر کشور و هم چنین از سراسر دنیا می‌باشد در حال حاضر هر مؤسسه خیریه تعدادی حامی مشخص دارند اما با گسترش ارتباطات مجازی می‌توان از کمک‌های حامیان و خیرین در اقصا نقاط جهان بهره‌مند شد.

این نکته حائز اهمیت است که یکی از کلیدی‌ترین عناصر سرمایه اجتماعی اعتماد افراد است، با توجه به اهمیت این موضوع مؤسسات خیریه باید به کسب اعتماد افراد اهمیت زیادی بدهند که یکی از راه‌های افزایش اعتماد شفاف‌سازی در هزینه‌ها و ارائه گزارش عملکرد شفاف است.

در حال حاضر بسیاری از مؤسسات بستر، تخصص و مهارت‌های لازم برای استفاده بهینه از فضای مجازی را ندارند در همین راستا مؤسسه نیکوکاری مهر هوشمند با برند آگاپه امکان استفاده بهینه و هر چه بیشتر از این فضا و ابزارها را برای مؤسسات خیریه همراه با این مجموعه فراهم کرده است و مؤسسات خیریه می‌توانند از این فرصت موجود با کمترین هزینه استفاده کنند و علاوه بر معرفی مؤسسه خود به افراد و نهادهای مختلف، از سرمایه و شبکه‌های اجتماعی که مؤسسه آگاپه فراهم کرده است بهره‌مند شوند و هم چنین با جذب حامیان بیشتر درآمد خیریه خود را افزایش دهند.

جمع‌بندی

یکی از فعالیت‌هایی که به همدلی و اعتماد و ارتباط افراد با یکدیگر نیاز زیادی دارد انجام امور خیر و نیکوکاری است. به همین دلیل نقش سرمایه اجتماعی در این رابطه از اهمیت بالایی برخوردار است. مؤسسات خیریه هر چه بیشتر از این سرمایه موجود در جامعه استفاده کنند مسیر رسیدن به اهداف خود را سریع‌تر و راحت‌تر طی خواهند کرد. در حال حاضر سرمایه اجتماعی آنلاین به دلیل مزایایی مانند کم‌هزینه بودن و فرا مکان و فرا زمان بودن بستر بسیار مناسبی برای مؤسسات خیریه در جهت افزایش تعداد حامیان مادی و معنوی می‌باشد.

منابع:

1) Cox, J, Oh, EY, Simmons, B et al. (5 more authors) (2019) Getting connected: An empirical

investigation of the relationship between social capital and philanthropy among online

volunteer s. N onprofit and Voluntary Sector Quarterly, 48 (2). 151S-173 S. I SSN 0899-7640

2) احمدی یعقوب، مرادی سالار، سرمایه اجتماعی (آنلاین و آفلاین) و فرهنگ شهروندی؛ فصلنامه علوم اجتماعی، سال 27، شماره 81 ، تابستان 1397

چند پیشنهاد برای همکاری بهتر سازمان‌های مردم نهاد با شرکت‌های تجاری

Sat, 04 Sep 2021 12:45:36 GMT

از نفیسه خلیلی.

مقدمه

همکاری سازمان‌های مردم نهاد با شرکت‌های تجاری از مواردی است که در سال‌های اخیر خیلی بیشتر از قبل مورد توجه قرار گرفته است. این همکاری اگر با درایت ایجاد شود و بتواند در طولانی مدت هم ادامه داشته باشد، برای هر دو گروه منافعی به همراه خواهد داشت. برای مثال یک بخشی از تبلیغ شرکت‌های تجاری محسوب می‌شود. از طرف دیگر یک منبع تامین مالی و یا سایر منابع برای سازمان‌های مردم نهاد به حساب می‌آید. در حال حاضر، با وجود بیماری همه گیر کرونا و تاثیرات اقتصادی و اجتماعی آن بر اهمیت مشارکت‌های چند بخشی افزوده است. این همه‌گیرى و تاثیرات عمیق اجتماعى و اقتصادى آن، مشکلات مهمى را در دسترسی و تامین منابعى مانند آموزش و مراقبت‌های بهداشتى در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه آشکار کرده است. رفع این نیازها بدون تردید مستلزم مشارکت سازمان‌هایی از بخش‌های دولتی، خصوصی و غیرانتفاعی است.

مزایای همکاری سازمان‌های مردم نهاد و سایر سازمان‌های خصوصی و دولتی

سازمان‌های مختلف می‌توانند از طریق مشارکت با سازمان‌های مردم نهاد، عملکرد اجتماعی و زیست محیطی خود را بهبود بخشیده و فرصت‌های جدیدی در بازار پیدا کنند. دانش، تخصص و توانایی‌های سمن‌ها و شرکت‌ها متفاوت است و ممکن است مکمل یکدیگر باشد. این سازمان‌ها می‌توانند در همکاری با یکدیگر موفقیت‌های بیشتری نسبت به موفقیت‌های قبلی خود به دست آورند.

نکته ای که وجود دارد این است که برقراری این ارتباط و همکاری و پایداری آن در برخی موارد به سختی صورت می‌گیرد. هم چنین ایجاد سو تفاهم و سایر موانع می‌توانند مانع رسیدن مشارکت به پتانسیل واقعی خود شوند.

در این مطلب چند نکته در رابطه با بهبود این همکاری‌ها بیان می‌شود.

چند نکته برای همکاری بین سازمان‌های مردم نهاد و سایر مشاغل

اولین نکته ای که برای ایجاد این همکاری بسیار ضروری است اعتماد بالای هر دو طرف به یکدیگر است.

v به دنبال شرکت‌های بزرگ و مطرح نباشید.

یافتن یک شریک خوب در بخش خصوصی نیاز به تحقیق دارد. شركت‌های بزرگ و مطرحی كه کمک‌های نقدی، وقت و هر چیز دیگری را در اختیار سازمان‌های غیرانتفاعی و مردم نهاد قرار می‌دهند، از طرف سازمان‌های زیادی مورد توجه قرار می‌گیرند و نمی‌توانند به همه كمك كنند. به همین دلیل سازمان‌های غیرانتفاعی باید به دنبال شرکت‌هایی باشند که در این زمینه از معروفیت کمتری برخوردار هستند، هر چند این کار ممکن است به زمان و تلاش بیشتری نیاز داشته باشد.

v به تفاوت‌ها توجه و از آن‌ها استقبال کنید.

با دقت تفاوت‌های شرکت تجاری و سازمان خود را بشناسید و برای آنها ارزش قائل شوید. بدون وجود این تفاوت‌ها، هیچ دلیلی برای همکاری وجود نخواهد داشت. دیدگاه‌های متفاوت گاهی اوقات می‌تواند همکاری را ناخوشایند کند، اما ارزش آن را دارد، زیرا دانش، تخصص و توانایی‌های هر سازمان مکمل طرف دیگر است.

در این موارد اعتماد به فرهنگ مشترک، ماموریت‌های تکمیلی و احترام به سهم بالقوه شریک متکی است.

v یک نماینده برای این همکاری تعیین کنید.

به این نماینده قدرت و اجازه تصمیم گیری بدهید. با توجه به این که مشارکت یک رویکرد جدید است، برای غلبه بر موانع و پیشبرد بهتر امور به یک نماینده با اقتدار نیاز است. مشارکت‌ها زمانی موفقیت آمیزتر است که هر یک از شرکت کنندگان از قابلیت‌های اصلی خود استفاده کنند.

v توجه به چالش‌های احتمالی

برنامه ریزی کنید که رابطه با گذشت زمان تکامل یابد. شرایط، منافع و موقعیت‌های خارجی تغییر خواهد کرد. این تغییرات گاهی می‌تواند برای ادامه روند مشارکت مفید باشد. وجود این موارد به معنای مشکل نیست فقط باید برای این تغییرات آماده باشید و به آنها پاسخ دهید. جلسات منظم هر دو طرف برای ارزیابی، میزان مفید بودن و چشم انداز مشارکت می‌تواند بازتابی در روند کار داشته باشد. همچنین می‌توان این تغییرات را در تفاهم نامه اولیه ایجاد کرد، بنابراین هر دو طرف انتظار دارند که رابطه نیاز به ارزیابی مجدد داشته باشد.

این مشارکت‌ها می‌تواند پیچیده و چالش برانگیز باشد. اما از طرف دیگر می‌توانند برای هر دو طرف سودمند هم باشد. برای ایجاد بهترین شانس موفقیت در مشارکت‌های جدید، با دقت به روابط نزدیک شوید، به آن‌ها ساختار مناسب دهید و همزمان با تکامل به دنبال ارزیابی مجدد مداوم باشید.

v به هم سو بودن مسائل اصلی سازمان‌ها دقت کنید.

وقتی یک سازمان غیردولتی به دنبال یک شرکت شریک است، باید همسو بودن مسائل دو نهاد را بررسی کند.

این به این معنا است که دغدغه دو سازمان در رفع مشکل اجتماعی شبیه و نزدیک به هم باشد تا این همکاری بتواند به کاهش این مشکل در بخشی از جامعه کمک کند.

v شرکت تجاری را فقط به عنوان یک منبع مالی نبینید.

گاهی لازم است در نظر بگیرید که کارکنان آن سازمان از چه مهارت‌هایی برخوردار هستند و چگونه می‌توانند برای بهبود انجام فعالیت‌ها به شما کمک کنند. نتایج این مشارکت‌ها باید اهداف خیرخواهانه و تجاری را به صورت هم‌زمان برآورده کند.

v برنامه همکاری را به صورت مشترک تدوین کنید.

مجریان باید نحوه عملکرد مشاغل را بشناسند و برنامه‎های عملیاتی را که به نیازهای متغیر شرکت پاسخ می‌دهند، توسعه دهند. سازمان‌های مردم نهاد باید همیشه اهداف مشاغل را در نظر داشته باشند و فعالیت‌های مشارکتی به طور مشترک طراحی و مدیریت شوند.

v به کالاهای تولیدی مشاغل به چشم منابع نگاه کنید.

این نکته را در نظر داشته باشید که کمک‌های مالی همیشه به صورت کمک‌های نقدی نیست. بعضی از شرکت‌ها می‌توانند کالاهایی مورد نیاز را در اختیار سازمان‌های مردم نهاد قرار دهند.

v توجه به کمک شرکت‌های تجاری در شرایط بحرانی

برخی از شرکت‌های تجاری ممکن است تنها در زمان‌های بحرانی مانند وقوع بلایای طبیعی و شرایط مشابه آن حاضر به همکاری با سازمان‌های مردم نهاد باشند. شناسایی این موارد در زمان‌های بحرانی می‌تواند به بهبود عملکرد کمک کند. در این شرایط برخی از سازمان‌های تجاری از کارکنان خود نیز می‌خواهند در این مشارکت همکاری کنند.

منابع:

https://www.nbs.net

https://www.devex.com/

مدیریت در سازمان‌های مردم‌نهاد

Sat, 04 Sep 2021 12:49:59 GMT

از نفیسه خلیلی.

مقدمه

یکی از چالش‌های مطرح شده در ارتباط با موسسات خیریه، مدیریت سنتی و غیرعلمی است. مطالعات انجام شده در کشورهای مختلف و بررسی تفاوت نوع مدیریت در سازمان‌های خصوصی، دولتی و مردم‌نهاد نشان می‌دهد که موضوع مدیریت در سازمان‌های مردم‌نهاد موضوع پیچیده‌ای است و بحث‌های زیادی در رابطه با آن وجود دارد. در این مطلب به برخی جنبه‌های مرتبط با این موضوع پرداخته می‌شود. لازم به ذکر است که در این متن مفهوم مدیریت، مدیریت سازمانی به شکل فرآیندی که در سازمان‌های خصوصی و تجاری و دولتی اجرا می‌شود، اشاره دارد. در رابطه با موضوع مدیریت به‌صورت کلی و در تمام سازمان‌ها بحث‌ها و نظرات گوناگونی وجود دارد. به دلیل وجود ویژگی‌های خاص مربوط به سازمان‌های مردم‌نهاد موضوع مدیریت این سازمان‌ها از قدری پیچیدگی برخوردار است و دیدگاه‌های متفاوتی در رابطه با آن وجود دارد در این متن به بررسی این موارد پرداخته می‌شود.

تعریف مدیریت

مدیریت به‌عنوان یک علم منطقی در نظر گرفته شده است که در آن می‌توان با تلاش برای به کار گیری روش‌های درست در ساختارها و فرآیندها، پیشرفت‌هایی در بهره‌وری ایجاد کرد. ایده‌های اولیه علوم مدیریت بر پایه اصول تفکر نظامی و مهندسی بوده است و دیدگاهی از مدیریت را به وجود می‌آورد که عمدتا مربوط به برنامه‌ریزی، سازماندهی، فرماندهی، هماهنگی و کنترل است.

ویژگی سازمان‌های مردم‌نهاد به‌عنوان زیرمجموعه‌ای از بخش سوم

سازمان‌های غیردولتی توسعه در اواخر دهه 1980 به شهرت رسیدند و در ابتدا به‌عنوان بازیگران مهم جدید سازمانی با قدرت بالقوه تحول آمیز برای تغییر سیاست و عمل توسعه مورد توجه قرار گرفتند. سازمان‌های غیردولتی می‌توانند با خدمات مورد نیاز خود به فقیرترین افراد خدماتی ارائه دهند، نابرابری‌های ساختاری را از طریق اقدام و حمایت از طرف شهروندان به چالش بکشند و راه‌حل جدیدی برای مشکلات دیرینه توسعه به دست آورند.

دلایل عدم استفاده از علم مدیریت در سازمان‌های مردم‌نهاد

سازمان‌های غیردولتی و مردم‌نهاد از نظر ساختار، جهت‌گیری و بهره‌برداری بسیار متفاوت هستند. ازاین‌رو دلایل مختلفی برای تفاوت در مدیریت این سازمان‌ها وجود دارد که باعث می‌شود از حرکت به سمت مدیریت‌های موجود در سایر سازمان‌ها اجتناب کنند. برخی دلایل کلی مطرح شده به عوامل مالی، ایدئولوژیک و عملی اشاره می‌کنند. در زیر به برخی از این موارد اشاره می‌شود.

جهت‌گیری، فرم و ساختار سازمان‌های مردم‌نهاد ایجاد بینش کلی در رابطه با مدیریت را دشوار می‌کنند. زمانی که این سازمان‌ها از گروه‌های غیررسمی کوچک تشکیل می‌شوند با تفکر حاکم بر مدیریت در سایر سازمان‌ها، زمینه مشترک زیادی پیدا نمی‌شود.
در سازمان‌های مردم‌نهاد هدف بسیج کردن افراد برای انجام کارهای انسان‌دوستانه و اخلاقی است به همین دلیل در بیشتر موارد مدیریت در این سازمان‌ها یک امر غیرضروری در نظر گرفته می‌شود.
انواع فرماندهی و کنترل ناشی از تفکر مدیریتی برای برخی از انواع کار سازمان‌های غیردولتی مانند امداد بشردوستانه و کار اضطراری در زمینه بلایای طبیعی و جایی که تدارکات نقش اساسی دارند مهم است. اما برای بسیاری از سازمان‌های مردم‌نهاد این نوع از رویکردها برخلاف ارزش‌هایی است که سازمان در نظر دارد، بنابراین مشارکت و مشورت را ترجیح می‌دهد و اعتقاد دارند این گونه مدیریت فاقد انعطاف‌پذیری و ظرافت مورد نیاز شرایط پیچیده‌ای که سازمان‌های غیردولتی در آن فعالیت می‌کنند است.
یکی دیگر از دلایل مطرح شده دلایل ایدئولوژیک است، در بسیاری از سازمان‌های مردم‌نهاد افرادی که برای ایجاد سازمان قدم برداشته‌اند از نظر ایدئولوژیکی با نوع مدیریت در سازمان‌های دیگر مخالف هستند بنابراین از الگو برداری از آنها اجتناب می‌کنند.
مشکل هزینه‎های سربار مسئله دیگری است که می‌تواند به تضعیف مدیریت منجر شود. فشارهای دولتی و عمومی قابل‌توجهی بر سازمان‌های مردم‌نهاد برای استفاده از بودجه خود در وهله اول برای کار با افراد نیازمند وجود دارد و اینکه برای مدیریت اصلی هزینه کنند خوشایند نیست.
برخی سازمان‌های غیردولتی به‌صورت غیررسمی شروع به فعالیت می‌کنند در نتیجه مدیریت برای آن‌ها به‌صورت موقت و غیررسمی تعریف می‌شود.
در بعضی مواقع فرآیند مدیریت با منطق زیاد همراه است که ممکن است باانگیزه تشکیل سازمان‌های مردم‌نهاد در تضاد باشد.
عدم تمایل بیشتر سازمان‌های مردمی به بازجویی از سازمان آن‌ها در رابطه با ترتیبات مدیریتی
نگرانی این سازمان‌ها در برابر تبلیغات نامطلوب آسیب‌پذیر از طرف برخی مخالفان
مدیران مطمئن نیستند که تا چه میزان و در چه سطحی باید با موضوع درگیر شوند
مدیریت را به‌عنوان یک حواس‌پرتی از کارهایی که قرار بود سازمان‌های مردم‌نهاد انجام دهند در نظر می‌گیرند.
با توجه به اهداف این سازمان‌ها، یک نگرانی در مورد مدیرت وجود دارد و آن مدیریت تجاری است که این امر نه‌تنها باعث تمرکز بر امور مالی و تبدیل آن به خط مقدم می‌شود، بلکه مجموعه‌ای از ابزارها و تکنیک‌ها را نیز به ارمغان می‌آورد که بسیاری احساس می‌کنند برای جهان نامناسب است.

تفاوت مدیریت سازمان‌های مردم‌نهاد با سایر سازمان‌ها

بین سازمان‌های مردمی و دیگر سازمان‌ها در اهداف، چارت سازمانی، روش کاری و شرایط تفاوت‌هایی وجود دارد که در این قسمت به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود.

§ هیچ ارتباط مشخصی بین تأمین‌کننده وجوه و کاربران خدمات وجود ندارد.

§ لزوم حفظ چشم‌انداز ارزش‌های بنیادی سازمان

§ مشکلات در نظارت بر عملکرد سازمانی

§ مشکلات مدیریت با پذیرش چندین مسئولیت

§ لزوم ایجاد ساختارهای مدیریتی پیچیده به‌منظور تعادل چند ذی‌نفع

§ تعارض بین کار داوطلبانه و حرفه‌ای بودن

دیدگاه‌ها در مورد مدیریت در سازمان‌های مردم‌نهاد

در رابطه با مدیریت سازمان‌های مردم‌نهاد چند دیدگاه وجود دارد که در این قسمت به آن‌ها پرداخته می‌شود.

1. دیدگاه مدیریت عمومی است که فرض می‌کند «مدیریت، مدیریت است» و سازمان‌های غیردولتی توسعه باید به‌سادگی مدیریت خود را با استفاده از تفکر اصلی در کسب‌وکار تقویت و بهبود بخشند.

2. دیدگاه تطبیقی مدیریت سازمان‌های مردم‌نهاد که در آن استدلال می‌شود مدیریت در این سازمان‌ها نیاز به اقتباس با توجه به ارزش، ساختار و فرهنگ متمایز دارد و نمی‌توان آن را به روش ساده‌ای اعمال کرد.

3. این دیدگاه به مدیریت متفاوتی برای این سازمان‌ها اعتقاد دارد و بیشتر به بحث و گفتگو برای دیدگاه کاملا متمایز و متفاوت برای سازمان‌های مردم‌نهاد می‌پردازد.

هم چنین دو دیدگاه کلی در رابطه با مدیریت در سازمان‌های مردم نهاد مطرح می‌شود که عبارت‌اند از:

1. سیستم‌های کنترلی و گرایش به مدیریت حرفه‌ای می‌توانند به ارزش‌ها و خلاقیت‌های این سازمان‌ها صدمه بزند.

2. سازمان‌های مردم‌نهاد می‌توانند به شیوه‌های جدید و جایگزین مدیریتی مانند توانمندسازی، مشارکت و موارد مشابه دیگر روی آورند و از آن‌ها بهره‌مند شوند.

دلایل ضرورت توجه به موضوع مدیریت در سازمان‌های مردم‌نهاد

سازمان‌های مردم‌نهاد مشغول انجام یکی از سه کار اساسی هستند که باید مدیریت شوند. این موارد را می‌توان به‌صورت خلاصه بیان کرد که عبارت‌اند از:

1. ارائه خدمات جدید یا بهبودیافته به بخش‌های مورد نیاز در جامعه

2. تلاش برای تحلیل روندهای تحولات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در سطح جامعه، گروه‌ها یا افراد از طریق حمایت، آموزش و ...

3. ایجاد روابطی که از طریق مشارکت‌ها، ائتلاف‌ها و شبکه‌ها باعث ایجاد هم‌افزایی بین گروه‌ها و ابتکارات مختلف می‌شود.

مفاهیم اصلی که به مدیریت نیاز دارند را می‌توان در مواردی مانند: حاکمیت، منابع انسانی، منابع مالی، ماموریت، روابط خارجی و ... خلاصه کرد. پاسخ مناسب به چالش‌های موجود در این موارد به دانش خاصی درباره سازمان‌های غیردولتی نیاز دارد که با سایر روش‌های مدیریتی بسیار متفاوت است. هم چنین موارد دیگری که در رابطه با مدیریت در سازمان‌های مردم‌نهاد مطرح می‌شود شامل مواردی مانند؛ درک بهتر مسائل مرتبط با بودجه و پرسنل، تحلیل بازار، چارچوب حقوقی و محیطی که در آن فعالیت می‌کنند و نیاز به دانش مناسب در حوزه‌های چگونگی حفظ روابط، سیستم‌های اطلاعاتی و دارایی می‌شود.

مدیریت پیشنهادی برای سازمان‌های مردم‌نهاد

برخی نهادهای فراملی با فعالیت‌های بین‌المللی که از سازمان‌های غیردولتی با گروه‌های مختلف از بازیگران سازمانی که هر یک دارای ارزش‌ها، انگیزه‌ها و حوزه‌های مختلف هستند، به دنبال ایجاد شبکه‌هایی بر اساس مذاکره هنجارها و معانی مشترک هستند تا بتوانند اقدامات مشترک را انجام دهند. همه این‌ها باعث می‌شود مدیریت سازمان‌های مردم‌نهاد موضوعی بسیار پیچیده باشد. درک روابط بین سازمان‌های غیردولتی و مطالعات مدیریتی نیاز به تلفیق ایده‌ها از زمینه‌های مختلف تحقیق و عمل، مدیریت تجارت، مدیریت عمومی، مدیریت توسعه و مدیریت بخش سوم دارد که انجام این کار برای ارائه پیشنهاد در رابطه با مدیریت مناسب برای این سازمان‌ها به تحقیقات گسترده‌ای نیاز دارد.

موسسه مهر هوشمند با برند آگاپه به‌عنوان یک سازمان مردم‌نهاد و با داشتن دغدغه هر چه‌بهتر شدن فضای نیکوکاری در کشور به ارائه خدمات مختلفی به موسسات خیریه و نیکوکاری می‌پردازد به این امید که موسسات با بهره‌مندی از این خدمات به مدیریت هر چه‌بهتر سازمان خود بپردازند و شاهد موفقیت‌های بیشتری در این زمینه باشند.

جمع‌بندی

موضوع مدیریت یکی از موضوعات مهم در هر سازمانی محسوب می‌شود و انتخاب مسیرها و فرآیندهای مدیریتی مناسب می‌توانند به موفقیت هر چه بیشتر سازمان کمک کنند. موسسات خیریه نیز به‌عنوان یک سازمان نیاز به مدیریت برای هماهنگی هر چه بیشتر در امور دارند. البته با توجه به موارد مطرح شده در این متن تا کنون روش‌های مخصوص مدیریتی برای سازمان‌های مردم‌نهاد در سطح دنیا مطرح نشده است. اما به نظر می‌رسد با توجه به تمام این موارد اطلاع از فرآیندهای مدیریتی و تعدیل و استفاده از آن‌ها بر اساس نیاز مؤسسات می‌تواند به‌عنوان یک پیشنهاد برای موفقیت هر چه بیشتر مؤسسات خیریه مطرح شود.

منبع:

NGOs and Management Studies

David LewisForthcoming, Chapter 15 for the Routledge Handbook of NGOs and International

Relations, edited by Thomas Davies, Feb 2018, near final draft

خیریه‌ها و نقش آن‌ها در مشارکت اجتماعی فقرا

Tue, 03 Aug 2021 05:35:08 GMT

از نفیسه خلیلی.

خیریه‌ها و مشارکت اجتماعی فقرا

خیریه‌ها رسالت و ماموریت‌های ارزشمند و متنوعی در رابطه با کاهش فقر در سطح جامعه دارند. فقر ابعاد مختلف زندگی افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهد، برای مثال درآمد کم افراد دسترسی آن‌ها به امکانات مختلف از جمله امکانات اساسی زندگی مانند آب، بهداشت، مسکن و در مراحل بعدی امکاناتی مانند آموزش، سلامت روانی و ... را کاهش می‌دهد و این افراد را با مشکلات روبه‌رو می‌کند از طرف دیگر فقر می‌تواند به کاهش فعالیت‌های جمعی و طرد شدن این افراد از جامعه منجر شود.

با توجه به اثرات گسترده فقر بر کیفیت زندگی افراد موضوع توانمندسازی از اهمیت بالایی برخوردار است.

یکی از کارهای مهمی که خیریه‌ها می‌توانند در رابطه با توانمندسازی افراد کم‌بضاعت و فقیر در سطح جامعه انجام دهند فراهم‌کردن مقدمات لازم برای مشارکت اجتماعی آن‌ها در سطح جامعه است. یکی از دلایل ادامه روند فقر در جوامع عدم فعالیت اقتصادی و اجتماعی و طرد شدن این افراد از گروه‌ها و اجتماعات است، موسسات خیریه می‌توانند با فراهم‌کردن زمینه‌های افزایش مشارکت این افراد از طریق راه‌های متنوع به کاهش فقر کمک کنند.

تعریف و مفهوم توانمندسازی

مفهوم توانمندسازی: به مفهوم گسترش و بسط آزادی انتخاب افراد و اقدام برای شکل‌دهی زندگی افراد است که به معنای کنترل بر منابع و تصمیمات است. هم چنین بسط دارایی‌ها و توانایی‌های فقرا برای مشارکت، گفتگو و چانه‌زنی، اثرگذاری، کنترل و مسئولیت‌پذیر و پاسخ‌گو کردن موسسات و نهادهایی که بر زندگی آن‌ها تاثیر می‌گذارند نیز است.

اصطلاحات دیگری نیز در این حوزه وجود دارد، از مهم‌ترین این اصطلاحات می‌توان بـه خودبـاوری، کنتـرل، خوداتکایـی، حـق انتخـاب، منزلـت و شان زندگی بـر اسـاس ارزش‌هـای فـردی، ظرفیـت بـرای رسـیدن به‌حق خـود، اسـتقلال، حـق تصمیم‌گیـری، آزادی عمـل، بیـداری و قابلیـت اشـاره کـرد. ایـن تعاریـف در ارزش‌هـا و باورهـایی که در نظام‌های محلی نهفتـه هستند اشاره می‌کند.

مفهوم مشارکت

به طور معمول شرایط حاکم بر جوامع به صورتی است که فقرا نمی‌توانند مشارکت زیادی در تصمیم‌گیری‌های نهادهای دولتی که منابع را مدیریت می‌کنند و بر زندگی آن‌ها اثرگذار است داشته باشند. مشارکت در این مطلب به این مفهوم می‌پردازد که افراد چگونه باید مورد توجه قرار گیرند و مشارکت داده شوند و چه نقشی باید ایفا نمایند. در این رویکرد افراد فقیر به‌عنوان همکار تولید که از اختیارات لازم برای تصمیم‌گیری و تخصیص منابع بهره‌مند هستند در نظر گرفته می‌شوند.

انواع مشارکت

مشارکت به‌طورکلی به انواع مختلفی تقسیم می‌شود که عبارت‌اند از:

· مشارکت مستقیم

· مشارکت نمایندگی (انتخاب نماینده‌ای از اعضا گروه و یا انجمن)

· مشارکت سیاسی از طریق انتخاب نماینده

· مشارکت اطلاع محور (با گردآوری داده‌ها و اطلاعات و ارائه مستقیم اطلاعات از طریق واسطه‌ها به تصمیم‌گیران محلی و ملی)

· مشارکت بر اساس سازوکارهای رقابتی بازار

نقش خیریه‌ها در بالابردن مشارکت اجتماعی برای کاهش فقر

موسسات خیریه از یک‌سو می‌توانند به‌عنوان نماینده این قشر و نهاد ارتباطی آن‌ها با تصمیم‌گیران حوزه‌های اجتماعی و اقتصادی باشند و شرایط کلی جامعه را به سمت حمایت از این اقشار سوق دهند و از طرفی خودشان به‌عنوان نهادهای مردمی فعال زمینه‌های مشارکت هر چه بیشتر این افراد را در سطح جامعه فراهم کنند.

روش‌های افزایش مشارکت فقرا

· فراهم‌کردن بسترهای آموزشی برای کسب مهارت‌های مختلف جهت ورود به بازار کار افراد فقیر: بسیاری از افراد به دلیل نداشتن مهارت‌های کافی و بالا بودن هزینه کسب این مهارت‌ها به طور ناخواسته نمی‌توانند وارد بازار کار شوند و در نتیجه سهم زیادی در تولیدات جامعه ندارند، مؤسسات خیریه می‌توانند با فراهم‌کردن زمینه‌های فراگیری این مهارت‌ها به گسترش مشارکت و نقش این افراد کمک قابل‌توجهی کنند.

· چانه‌زنی با شرکت‌ها و کارخانه‌ها و دیگر فعالان اقتصادی برای قرار دادن سهمی از استخدامی‌های خود به این افراد و حمایت از آن‌ها: به دلایل مختلف افراد فقیر از داشتن ارتباط با بخش‌های مختلف و به‌خصوص بخش تولید جامعه محروم می‌باشند، مؤسسات خیریه می‌توانند واسطه ایجاد این پیوند و افزایش مشارکت این افراد در بخش‌های اقتصادی جامعه شوند.

· گسترش ارتباط فقرا با سایر افراد جامعه: طرد شدن از جامعه و انزوا یکی دیگر از اثرات مخرب فقر محسوب می‌شود که پیامدهای گوناگونی برای افراد و جامعه دارد، مؤسسات خیریه می‌توانند با معرفی این افراد به پروژه‌های اجتماع‌محور که منجر به افزایش مشارکت شهروندی و هم چنین حمایت روانی از این قشر می‌شود و می‌تواند به ارتباطات بیشتر و مؤثرتر بین آن‌ها و سایر افراد منجر شود به گسترش مشارکت آن‌ها کمک کند. ازآنجایی‌که مشارکت فعال شهروندان مستلزم تشکیل جلسات گروهی است تشکیل این گروه‌ها هم منافع زیادی برای ایفای نقش این افراد در جامعه دارد. این نکته حایز اهمیت است که مدیریت فرآیندهای مشارکتی فرآیندی پیچیده است و همچنین گروه‌های اجتماعی نقش‌های مدیریتی ندارند. از طرفی پروژه‌های اجتماع‌محور هم دارای مسائل و مشکلات مربوط به خود هستند، به‌این‌ترتیب که موفقیت این پروژه‌ها به شرایط اقتصادی، سیاسی، اجتماعی هر جامعه مربوط می‌شود.

· گردآوری اطلاعات مربوط به اولویت‌ها و تجربه‌ها و دسترسی آن‌ها به منابع و خدمات عمومی: مؤسسات خیریه می‌توانند با به‌دست‌آوردن اطلاعاتی که به فقر مشارکتی منجر می‌گردد از خلاهای موجود در زندگی این افراد اطلاعات دقیق و شفاف‌تری به دست آورند و برای رفع آن‌ها تلاش کنند. البته برای گردآوری اطلاعات از طریق ارزیابی فقر مشارکتی به سرمایه‌گذاری‌های زیادی برای اعتمادسازی و برقراری ارتباط نیاز است.

جمع‌بندی

هر مؤسسه خیریه برای خود اهداف و مأموریت‌های مختلفی تعریف کرده است که در نهایت به کاهش فقر و یا آسیب‌های ناشی از آن منجر می‌شود. رسیدن به این اهداف نیازمند هزینه‌های مختلف می‌باشد اما همیشه تنها با هزینه‌های مادی نمی‌توان تمام مشکلات این قشر را کاهش داد. یکی از فعالیت‌هایی که می‌تواند تا حدی به کاهش فقر کمک کند و از طرفی برای مؤسسات بار مالی زیادی نداشته باشد تلاش برای افزایش مشارکت افراد فقیر در سطح جامعه و در فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی است. در این مطلب سعی شده در ابتدا اهمیت توانمندسازی و توجه به مفهوم مشارکت فقرا برای مؤسسات روشن گردد و سپس برخی روش‌ها برای انجام این کار معرفی شده است. امید است با به‌کارگیری این موارد شاهد اثرات مثبت آن در روند کاری مؤسسات و هم چنین کاهش فقر باشیم.

منبع: این مطلب برداشتی از کتاب توانمندسازی و کاهش فقر (کتاب مرجع بانک جهانی) با ویراستاری؛ دیپا نارایان، و ترجمه؛ فرزام پور اصغر سنگا چین، جواد رمضانی، زمستان 94 است.

شبکه همکاری بین موسسات خیریه و نیکوکاری

Sun, 05 Sep 2021 05:31:26 GMT

از نفیسه خلیلی.

مقدمه

یکی از چالش‌هایی که در رابطه با فعالیت موسسات خیریه بیان می‌شود موضوع فعالیت‌های موازی و جزیره‌ای موسسات است. در برخی موارد دیده می‌شود که در فاصله‌های جغرافیایی نزدیک چندین موسسه نیکوکاری هم‌زمان در حال انجام فعالیت در زمینه‌های مشابه هستند.

یکی از راهکارهایی که برای رفع این مشکل بیان می‌شود تشکیل شبکه‌های همکاری بین موسسات است. به این صورت که سازمان‌ها برخی فعالیت‌های مشابه را به‌صورت مشترک با هم انجام دهند. برای شبکه‌های همکاری مزایا و معایبی مطرح شده است که در ادامه به این موارد پرداخته می‌شود.

تعریف شبکه‌های همکاری

به توانایی مردم برای کار و فعالیت با یکدیگر، خود سازماندهی، بسیج منابع برای حل مشکلات و دستیابی به علایق مشترک، شبکه همکاری و یا ائتلاف گفته می‌شود. شبکه‌ها؛ گروه‌هایی هستند که بر روی پروژه‌های توسعه‌ای مشترک و در جهت حل مسائل مشترک همکاری می‌کنند.

اثرات استفاده از شبکه‌های همکاری

شبکه‌سازی یکی از کلیدهای اصلی توسعه اثربخش است که به سازمان‌های مربوط به فقرا، انجمن‌ها، فدراسیون‌ها، شبکه‌ها و جنبش‌های اجتماعی هم مربوط می‌شود، اما هنوز این نهادها به‌عنوان یک بخش نظام‌مند در بخش‌های خصوصی و یا عمومی و در بیشتر راهبردهای منطقه‌ای به رسمیت شناخته‌ نشده‌اند.

گروه‌های سازمان‌دهی شده از فرصت بیشتری برای درخواست تقاضاهای خود از افراد تصمیم‌گیرنده برخوردار هستند و می‌توانند بر سیاست‌ها و مذاکراتی که بر رفاه آن‌ها اثرگذار است تاثیر بیشتری داشته باشند. نقش این ظرفیت‌ها در شروع، اجرا، عملیاتی سازی و نگه‌داری خدمات اساسی با همکاری و مشارکت مقامات رسمی دولتی حیاتی است.

گروه‌های کوچک و پراکنده با پیوستن به شبکه‌ها و انجمن‌ها می‌توانند به‌صورت منطقه‌ای و یا حتی در سطح ملی اظهار نظر کنند و با افزایش قدرت چانه‌زنی خود از این طریق بر تصمیم‌گیری‌های دولتی تاثیر گذار باشند.

مزایا و معایب کار در شبکه‌ها و ائتلاف‌ها

همکاری بین سازمانی و تشکیل ائتلاف و شبکه‌سازی به‌خصوص برای انجام فعالیت‌های حمایتی و تقویت‌گری می‌تواند پیشنهاد مناسبی باشد، اما این همکاری و تشکیل شبکه دارای مزایا و معایبی است که هر سازمان با توجه به اهداف، ماموریت، چشم‌انداز، استراتژی و انتظاری که از شبکه‌سازی دارد با تحلیل‌های دقیق برای پیوستن یا عدم همراهی با این شبکه‌‌ها تصمیم گیری می‌کند.

برخی مزایای مطرح شده عبارت‌اند از:

- همکاری سازمان‌ها و گروه‌هایی با مهارت‌ها و تجربه‌های گوناگون

- همکاری میان حامیان و اهداکنندگان مالی، مجریان و سیاست‌گذاران

- هماهنگی سازمان‌ها و کاهش دوباره‌کاری‌ها

- افزایش اعتبار کارگروهی به دلیل مشارکت میان طیف‌های گوناگون

- داشتن صدایی رساتر و رسانه‌هایی متنوع‌تر

- افزایش شتاب حرکت فعالیت‌ها و اثرگذاری بیشتر بر افکار عمومی

- تقسیم‌کار و شراکت در منابع

معایب مطرح شده عبارت‌اند از:

- به صرف وقت و انرژی زیادی نیاز دارد.

- ممکن است باعث کند شدن دستیابی به هدف شود.

- برنامه‌ریزی و توافق حتی در سطح یک مشارکت ساده ممکن است بسیار زمان‌بر باشد.

- احتمال مجبور شدن به مصالحه برای رسیدن به دیدگاه مشترک وجود دارد.

- درخواست بیشتر برخی از مشارکت‌کنندگان نسبت به چیزی که می‌بخشند.

- احتمال کم‌رنگ شدن شهرت خاص یک سازمان وجود دارد.

یک نکته قابل‌ذکر این است که همان قدر که تشکیل ائتلاف‌ها مستلزم صرف وقت و توجه است، حفظ و نگهداری آن‌ها هم نیرو و منابع می‌خواهد. نباید تصور کنیم که وقتی یک همکاری پایه‌ریزی می‌شود و شکل می‌گیرد دیگر کار تمام است حفظ و نگهداری ائتلاف‌ها و شبکه‌ها نیازمند مدیریت فعالانه است.

شبکه همکاری موسسات خیریه و نیکوکاری

با توجه به این‌که هدف و ماموریت بسیاری از موسسات خیریه به یکدیگر نزدیک است و در جهت کاهش فقر و آثار ناشی از آن تلاش می‌کنند، از طرفی هدف فعالیت‌های خیرخواهانه کمک به افراد نیازمند است هر چه این مسیر راحت‌تر و سریع‌تر طی شود اثرات بیشتری خواهد داشت.

یکی از راه‌هایی که می‌تواند به بهره‌وری بیشتر موسسات نیکوکاری و سازمان‌های مردم نهاد کمک کند تشکیل شبکه‌های همکاری با سایر فعالان اجتماعی است که فعالیت‌های مشابه و نزدیک به هم دارند.

برای مثال در بسیاری از موسسات به دلیل محدود بودن منابع مالی، برای ارائه خدمات سقفی در نظر گرفته می‌شود که در برخی موارد برای رفع مشکل افراد کافی نیست و فرد ناچار است به چند موسسه دیگر نیز مراجعه کند.

در صورتی که اگر سازمان‌های اجتماعی این شبکه همکاری را داشته باشند می‌توانند در چنین شرایطی بر اساس ضوابط و قوانین تصویب شده با هم همکاری کنند و مشکل این افراد را در مدت‌زمان کوتاه‌تری حل کنند.

هم چنین در برخی موارد موسسات نیکوکاری چند خدمت هم‌زمان ارائه می‌دهند که در برخی زمینه‌ها نقاط قوت بیشتری دارند و در ارائه بعضی خدمات نقاط ضعفی وجود دارد.

در این شرایط همکاری با سایر موسسات و سازمان‌های اجتماعی می‌تواند به تقویت نقاط ضعف و استفاده از نقاط قوت سایر سازمان‌ها منجر شود.

جمع‌بندی

با توجه به این موضوع که بسیاری از سازمان‌های مردم نهاد و به خصوص موسسات نیکوکاری، خدمات مشابه ای ارائه می‌دهند، هم‌چنین به دلیل محدود بودن منابع مالی و دسترسی محدود سازمان‌ها به امکانات، و از طرفی با توجه به هماهنگ و هم‌راستا بودن اهداف موسسات نیکوکاری برای رفع نیازهای افراد نیازمند، به نظر می‌رسد ایجاد یک سری شبکه همکاری بین سازمان‌های مردم نهاد و به خصوص فعالان حوزه نیکوکاری می‌تواند به بهتر شدن مسیر یاری‌رسانی کمک کند.

درصورتی‌که این فرآیند به‌درستی و با آگاهی از با شرایط و ضوابط خاص برای همکاری در نظر گرفته شود، به صورتی که مزایای ایجاد همکاری برای سازمان‌ها بیشتر از معایب آن باشد و به بهره‌وری و افزایش سرعت فعالیت‌های نیکوکارانه منجر شود می‌تواند راه‌حل مناسبی باشد.

هم چنین عضویت در شبکه‌های همکاری می‌تواند به تخصصی‌تر شدن فعالیت‌های اجتماعی منجر شود..

موسسه مهر هوشمند با برند آگاپه بستری برای شناخت بهتر حوزه فعالیت و گروه هدف موسسات خیریه و نیکوکاری فراهم کرده است. سازمان‌های مختلف برای آشنایی بیشتر با فعالیت‌های این موسسات می‌توانند به پلتفرم آگاپه مراجعه کنند و در صورت علاقه، به تشکیل شبکه همکاری و ارتباط با سایر موسسات اقدام کنند.

منابع:

1. منبع: توانمند سازی و کاهش فقر ( کتاب مرجع بانک جهانی) ویراستار؛ دیپا نارایان، مترجمان؛ فرزام پور اصغر سنگا چین، جواد رمضانی، زمستان 94

2. سایت حامیان جامعه مدنیhttp://irancso.com/

مددکاری اجتماعی در موسسات خیریه و نیکوکاری

Sun, 05 Sep 2021 06:20:41 GMT

از نفیسه خلیلی.

مقدمه

یکی از چالش‌هایی که در رابطه با مؤسسات خیریه مطرح می‌شود توجه کمتر به نیازهای عاطفی و غیرمادی مددجویان و نیازمندان است. بررسی‌ها نشان می‌دهد توجه به نیازهای معنوی و غیرمادی افراد نیازمند از اهمیت بالایی برخوردار است درحالی‌که در بیشتر مؤسسات خیریه تلاش و تمرکز افراد برای رفع مشکلات مالی این افراد است. ازطرفی کمک به افراد نیازمند در زمینه‌های غیرمادی به دانش و تخصص نیاز دارد یکی از گروه‌هایی که این تخصص را دارند مددکاران اجتماعی هستند، بر همین اساس همکاری مؤسسات خیریه با مددکاران اجتماعی می‌تواند گام بزرگی در جهت کاهش آسیب‌های اجتماعی و رفع نیازهای غیرمادی نیازمندان باشد. در ادامه تعریف مددکاری اجتماعی، اصول و روش‌ها، حوزه‌های فعالیت، انواع مددکاری، نقش مددکاری و اهمیت توجه مؤسسات خیریه به این موضوع توضیح داده می‌شود.

تعریف مددکاری اجتماعی

مددکاری اجتماعی حرفه ایست که ضمن حمایت و بهبود وضعیت جامعه و اعضایش برای سلامت جسم و روان اجتماع تلاش می‌کند. این حرفه از عشق به بشریت الهام می‌گیرد. این علم شامل اصول، مهارت و روش‌هایی است که جامعه و افراد جامعه را برای رسیدن به نیاز و خواسته‌ی خود با رضایت خاطر در امکانات و شرایط موجود یاری می‌کند. مددکاری حرفه‌ای بسیار کل نگرانه است؛ یعنی در عین اینکه به نگرانی‌ها و مشکلات فعلی فرد می‌اندیشد و در راه رفع آن گام برمی‌دارد، به رفع این معضل و ریشه‌یابی آن تا جایی که در آینده تکرار نشود می‌پردازد. مددکاری هم به مسائل درونی و شناختی و هم به مسائل و مشکلات بیرونی و محیطی می‌پردازد. از موضوعات قابل بحث در مددکاری اجتماعی تکیه بر دانش بومی، علوم انسانی، اصول عدالت اجتماعی و … است که در تعریف جدید مددکاری اجتماعی به این رشته به‌عنوان رشته‌ای کاملا علمی در توسعه‌ی اجتماعی و در راستای افزایش انسجام اجتماعی نگاه می‌شود. این علم بر سه‌پایه‌ی اساسی آزادی، عدالت و دموکراسی شکل گرفته است. ارزش‌های این علم که ریشه در این پایه‌ها دارند شامل: حرمت مقام انسان، آزادی و اختیار انسان، برخورداری تمام انسان‌ها از حقوق مادی و معنوی و مسئولیت فردی و اجتماعی انسان است.

اصول مهم مددکاری

1. اصل پذیرش: پذیرفتن مددجو بدون فرق گذاشتن میان آن‎ها و قبول کردن آن‌ها به خاطر ارزش‌های انسانی، مددکار توانایی برقراری رابطه‌ی کلامی و غیرکلامی با مددجو را دارد. این اصل مانند اصل پذیرش مشاوره و روان‌شناسی است.

۲. اصل فردیت: این اصل به این معنی است که شرایط و مشکلات خاص هر فرد باید کاملا به‌صورت فردی و خاص خود آن فرد در نظر گرفته شود چرا که مددکار نباید با مشاهده یک خصوصیات مشترک بین افراد به آن‌ها راهکارهای مشابه بدهد.

3. اصل رازداری: مشابه مشاوره و روان‌شناس این حرفه نیز نیاز به رازداری دارد. به این رازداری، رازداری حرفه‌ای گفته می‌شود زیرا در شرایطی که امنیت جانی فرد یا افرادی درخطر باشد می‌توان این راز را با افراد حرفه‌ای دیگر در میان گذاشت.

4. اصل رابطه حسنه: مانند مشاوره و روان‌شناسی برای برقراری ارتباط اولیه با مددجو نیاز به ایجاد فضایی برای برقراری رابطه به صورتی که مددجو بتواند به‌راحتی و صمیمانه حرف بزند، وجود دارد.

5. اصل خودآگاهی: مددکار با خودآگاهی بر علایق و اعتقادات و خواسته‌ها و نیازهای شخصی در زمان‌ها و مکان‌های مختلف از شکل‌گیری قضاوت یا دخالت‌دادن افکار خود بر فرد مددجو پیشگیری می‌کند.

6. اصل مشارکت مراجع: مددکار اجازه‌ی مشارکت به مددجو را می‌دهد تا هم احساس مسئولیت بیشتری داشته باشد و هم خودش بتواند با اعتمادبه‌نفس مشکلاتش را حل کند.

7. توانایی مدیریت‌کردن: توانایی مدیریت و حل مشکل و بحران از مسائل پراهمیت در مددکاری است.

8. توان برنامه‌ریزی: در مراحل مختلف کار توانایی برنامه‌ریزی کردن بسیار مهم است.

۹. مهربان بودن: که از ویژگی‌های بسیار مؤثر مددکار است چرا که در ارتباط برقرار کردن نقش پررنگی دارد.

۱۰. شناخت کافی کسب کردن: شناخت نسبت به گروه یا افرادی که به درمانشان می‌پردازد توسط مددکار اهمیت دارد.

۱۱. شناخت فرهنگ‌ها: برای داشتن اطلاعات کافی نیاز به شناختن فرهنگ‌ها نیز وجود دارد.

12. قضاوت نکردن: عدم قضاوت در کار مددکاری باعث ایجاد رابطه‌ی حسنه می‌شود.

13. توانایی کنترل احساسات: این اصل از اصول بسیار مهم مددکاری است.

حوزه‌های مددکاری

- کودکان و والدین در شرایط سخت

- افراد معلول یا ناتوان جسمی یا ذهنی

- بی‌خانمان‌ها

- افراد معتاد

- افراد بی‌سرپرست یا بد سرپرست

- سالمندان

انواع مددکاری

در مددکاری اجتماعی از دو روش برای انجام کار و رسیدن به هدف استفاده می‌شود.

روش مستقیم که شامل موارد زیر است:

1. مددکاری فردی: در مددکاری فردی همچون مشاوره و روان‌شناسی فردی، حضور رودررو یک مددکار و یک مددجو لازم است. مددکار در اینجا علاوه بر دانش روان‌شناسی (نظریات شخصیت و ...) به داشتن مهارت‌های برقراری ارتباط و دقت بالا نیاز دارد.

مددکار اجتماعی باید به دانش جامعه‌شناسی و توسعه‌ی اجتماعی نیز احاطه داشته باشد. مددکار، فرد مددجو را در راه

استفاده از امکانات، استعدادها و نقاط قوت خود کمک و همراهی می‌کند و راه خودکفایی و کارآمدی فردی را در زندگی وی باز می‌کند.

2. مددکاری جامعه‌ای: استفاده از نیروها و استعدادهای گروهی و اجتماعی را برای بالا بردن و ارتقا سطح فرهنگی، اجتماعی و رفاهی میسر می‌کند.

3. مددکاری گروهی: همانند مشاوره گروهی اهداف مشاوره فردی را در سایه‌ی فعل و انفعالات گروهی پیش می‌گیرد.

روش غیرمستقیم که شامل روش‌های زیر است:

1. مدیریت مؤسسات رفاهی: از طریق این نوع مؤسسات برای رسیدن و سازمان‌دهی کردن اهداف فداکارانة خود تلاش می‌کنند.

2. تحقیقات اجتماعی: که در آن با پژوهش‌های خود به وضعیت مددجوهای خود رسیدگی می‌کنند.

ابزارهای مورداستفاده مددکاران

دیدن، شنیدن، مصاحبه، مشاوره، بازدید از منزل، مطالعه، مهارت‌های طرح سوال، مهارت‌های تمرکز، راهنمایی و تفسیر، مهارت ایجاد فضای مناسب.

نقش‌های مددکاران

مددکار در طول کار حرفه‌ای خود ممکن است مجبور شود نقش‌های بسیاری را به خود بگیرد مانند:

رهبر، مشاور، مدافع، وکیل، راهنما، تسهیل گر، هماهنگ‌کننده، میانجی، ارزیابی کننده، آموزش‌دهنده، حامی، بسیج کننده، تغییر دهنده رفتار، برنامه‌ریز جامعه، سخنگو، درمانگر، مدیر اطلاعات، مدیر، تامین کننده امکانات مراقبت و نگهداری، شناسایی کننده کانون‌های بحران‌زا

مددکاری در موسسات خیریه

افراد در شرایط متفاوت و به دلیل وجود مشکلات گوناگون به مؤسسات خیریه مراجعه می‌کنند. مطالعات نشان می‌دهد بیشتر افراد نیازمند علاوه بر تحمل مشکلات مالی، از مشکلاتی مانند، عدم اعتمادبه‌نفس، تحمل استرس و اضطراب در طولانی‌مدت، ناآگاهی، خستگی، ترس، افسردگی، کمبود محبت، انزوا، و ... رنج می‌برند. توجه صرف به مشکلات مادی و عدم توجه به سایر نیازها در بلند مدت منجر به بروز مشکلات روحی در این افراد می‌شود. با توجه به اهمیت توجه به نیازهای غیرمادی این گروه و هم چنین تخصص مددکاران اجتماعی در رفع این مشکلات، ارتباط هر چه بیشتر مؤسسات خیریه با مددکاران اجتماعی برای کمک به افراد نیازمند می‌تواند به حل هر چه بیشتر و ریشه‌ای‌تر مسائل آن‌ها کمک کند.
از این رو توجه بیشتر به مسائلی مانند:

-رشد و توسعه واحد های مدد کاری

-بهره مندی از متخصصان حوزه روانشناسی

- نگاه کیفی موسسان و مدیران خیریه به ابعاد مختلف زندگی از جمله نیازهای غیر مادی افراد نیازمند و تحت پوشش

- اختصاص منابع به این نیازها

برای بهبود و اثر گذاری هر چه بیشتر فعالیت های موسسات خیریه ضروری به نظر می رسد.

جمع‌بندی

موسسات خیریه همواره تلاش زیادی در جهت رفع مسائل و مشکلات مدد جویان و نیازمندان انجام داده‌اند اما در بیشتر موارد تمرکز مراکز نیکوکاری بر رفع مشکلات مادی این افراد بوده است. بررسی‌ها نشان می‌دهند توجه به نیازهای غیرمادی و عاطفی این افراد نیز از اهمیت بالایی برخوردار است و در برخی موارد به رفع سریع‌تر مشکلات مادی نیز کمک می‌کند؛ بنابراین ارتباط هر چه بیشتر مؤسسات خیریه با مددکاران اجتماعی و بهره‌مندی از کمک و تخصص این افراد از راه‌های مختلف و به‌صورت داوطلبانه و یا با انعقاد قراردادهای همکاری می‌تواند به ارائه هر چه‌بهتر خدمات به افراد نیازمند منجر شود.

منابع:

1. مددکاری اجتماعی چیست و چرا اهمیت دارد، نویسنده: شیما تک فلاح در سایت روان حامی

2. آسیب‌شناسی خیریه‌ها در بستر نظریه تکافل اجتماعی، نویسنده: محمد رضا آرام

ویژگی‌های اصلی سازمان‌های غیر انتفاعی موفق

Mon, 01 Aug 2022 04:09:25 GMT

از نفیسه خلیلی.

مقدمه

ایجاد یک سازمان غیرانتفاعی موثر و موفق هرگز آسان نیست در جهان پیچیده امروز، حفظ سازمان حتی دشوارتر از تاسیس آن است.

با این وجود سازمان‌های غیر انتفاعی باید در برابر چرخه‌های رونق و رکود، کاهش بودجه، تغییر چشم انداز پایدار و مرتبط، مقاوم باقی بمانند.

برای موفقیت واقعی، یک سازمان غیرانتفاعی باید از نظر مالی پایدار باشد، پایگاه داوطلبی محکمی داشته باشد و از رهبری متعهد و قوی برخوردار باشد. اما این‌ها تنها مواردی نیستند که برای موفقیت سازمان‌های غیرانتفاعی کافی باشند. موارد دیگری هم وجود دارد که در این مطلب به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود.

اگر یک سازمان غیرانتفاعی را ایجاد و یا اداره می‌کنید، تعدادی ویژگی مثبت وجود دارد که می‌توانید برای موفقیت سازمان خود به کار بگیرید، در ادامه به برخی از این ویژگی‌ها اشاره می‌شود. هر چند این موضوع را باید مد نظر داشت که معنای یک سازمان غیرانتفاعی موفق، موثر و با عملکرد بالا دائم در حال تغییر است.

ویژگی‌هایی که تاکنون از طرف سازمان‌های غیرانتفاعی موفق به نمایش گذاشته شده است عبارتند از:

v چابک هستند.

ریشه اصطلاح مدیریت چابک (Agile Project Management) از مجموعه اصول مدیریت پروژه که از طرف توسعه دهندگان نرم افزار در دهه 1990 ایجاد شده گرفته شده است.

توسعه نرم افزار چابک مبتنی بر توسعه تکرار شونده است، یعنی نیازها و راه‌حل‌ها از طریق همکاری بین تیم‌های کارآمد و خود سازمانده ارائه می‌شوند.

این اصطلاح اکنون بطور گسترده‌تری در زمینه‌های مختلف از جمله در حوزه غیرانتفاعی استفاده می‌شود. امروزه، سازمان‌های غیرانتفاعی موفق از برخی یا همه روش‌های چابکی در کار خود استفاده می‌کنند.

این روش‌ها بر بازرسی مكرر و انطباق استراتژی‌ها و فعالیت‌ها (به طور معمول هر دو هفته) تمركز می‌كنند. همچنین شامل یک فلسفه رهبری است که فعالیت‌های گروهی را تشویق می‌کند و وظایف خاص کوتاه مدت را به وضوح مشخص می‌کند.

سازمان‌های غیرانتفاعی چابک بر ارائه نتایج در تیم‌های خودگردان تمرکز دارند. در این تیم‌ها، سلسله مراتب به اندازه مدل‌های سنتی مدیریت وجود ندارد. همچنین تمرکز زیادی بر شفافیت و تاکید بر مکالمات کوتاه و مکرر است. بازخورد فوری به جای جلسات طولانی ترجیح داده می‌شود.

این سازمان‌ها به جای دنبال کردن یک برنامه سالانه غیر قابل اجرا که جایی در قفسه نشسته است، به دنبال پاسخ به تغییرات در کوتاه مدت هستند.

امروزه اگر یک سازمان غیرانتفاعی موفق باشد، باید به طور مداوم با تغییر در مسیر موفقیت و خطرات غیر منتظره روبرو شود. استفاده از روشهای چابک می‌تواند به یادگیری و سازگاری سریع کمک کند. و سازمان‌هایی که قادر به یادگیری و سازگاری سریع هستند، همان‌هایی هستند که در شرایط امروز موفق هستند.

ممکن است تغییر فرهنگ یک سازمان غیرانتفاعی و سوق دادن همه افراد به روش‌های چابک دشوار باشد. این امر به ویژه در صورتی اتفاق می‌افتد که سازمان غیرانتفاعی سابقه‌ای چند ساله داشته باشد، در این موارد ترک عادت‌ها و الگوهای قدیمی و تثبیت شده تا حدودی دشوار است.

به همین دلیل مهم است که به یاد داشته باشیم که رویکرد چابک در مورد یک مورد خاص نیست، بلکه به یک روش واحد مربوط است. چابکی فلسفه‌ای است که می‌توان آن را با شرایط مختلف تطبیق داده و به چیزی قابل فهم و قابل استفاده برای سازمان غیرانتفاعی خود تبدیل کرد.

روش ها و متدهای متفاوت و متنوعی در مدیریت چابک وجود دارد. یکی از این روش ها مدل اسکرام است که مسئولیت های پروژه ها را به دوره های زمانی کوتاه تر تقسیم و از این طریق به بازبینی دستیابی به اهداف کوتاه مدت کمک می کند.

تنها اتخاذ یک متدولوژی خاص، باعث موفقیت سازمان غیرانتفاعی شما نخواهد شد و هیچ روش منحصر به فرد و تضمین شده‌ای برای دستیابی به نتایج خاص وجود ندارد. راز موفقیت در آزمایش مسیر‌های مختلف، تا زمانی است که راهی را پیدا کنیم که سازمان غیرانتفاعی ما را رو به جلو سوق می‌دهد.

v بر ماموریت خود متمرکز هستند .

ماموریت یک سازمان، دلیل ایجاد، اهداف و افرادی که آن‌ را رهبری می‌کنند عوامل بسیار مهمی در موفقیت سازمان‌های غیر انتفاعی محسوب می‌شوند. یک سازمان غیرانتفاعی موفق، علی رغم توجه به موضوعات اجتماعی غیرقابل پیش بینی که تقریبا همه سازمان‌های غیر انتفاعی با آن‌ها مواجه هستند، همیشه بر ماموریت خاص خود متمرکز است.

یک سازمان غیرانتفاعی حرفه‌ای ماموریت خود را به صورت رسمی در بیانیه ماموریت، بیان می‌کند و سپس آن را به اشتراک می‌گذارد. بیانیه ماموریت در کنار چشم‌انداز و ارزش‌های سازمانی، با کارمندان در هر سطح از سازمان و سایر ذی‌نفعان به اشتراک گذاشته می‌شود.

مدیریت در سازمان‌های غیرانتفاعی موفق به صورت دائم اهداف را با کارمندان مرور می‌کند و از آنها برای رسیدن به اهداف کمک می‌گیرد.

v اهدا کننده محور هستند.

سازمانهای غیرانتفاعی موفق اهداکننده محور هستند. آنها درک می‌کنند که خود اهدا کنندگان خیلی مهم‌تر از کیف پولشان هستند. تا زمانی که یک سازمان غیرانتفاعی به درستی درک نکند که اهدا کنندگان یکی از بخش‌های اصلی برای انجام ماموریت‌های سازمان هستند، در کارشان با موانع زیادی مواجه خواهند شد.

سازمان‌هایی که با رویکرد اهداکننده محور کار نمی‌کنند به راحتی قابل شناسایی هستند، ارتباط آنها با دیگران کم است و بیشتر خود محور هستند. یک سازمان اهدا‌کننده محور، بر برقراری ارتباط با اهدا‌کنندگان خود درباره چگونگی تحقق امور متمرکز است.

اهدا کنندگان، موسسات غیرانتفاعی را فعال می‌کنند. سازمان‌های موفق به اهدا کنندگان خود نشان می‌دهند که کمک‌های آن‌ها چگونه در جهان تغییر ایجاد کرده است، آنها اهدا کنندگان خود را از پیشرفت‌های مجموعه مطلع می‌کنند و آنچه را که با کمک‌های مالی آنها به دست آورده اند به صورت کمی و با عبارات قابل اندازه گیری توضیح می‌دهند.

سازمان‌های غیرانتفاعی موفق، اهداکنندگان خود را به عنوان افرادی می‌دانند که در ماموریت سازمان آن‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند و نه فقط در معاملات نقدی.

آنها برای گسترش روابط با حامیان خود تلاش می‌کنند و زمان زیادی را صرف این کار می‌کنند. حامیان خود را گروه بندی می‌کنند و مراسم‌های مختلف قدردانی را به تفکیک برای هر گروه از حامیان برگزار می‌کنند.

v از منابع مختلف مالی استفاده می‌کنند.

یک سازمان غیرانتفاعی تفاوت چندانی با یک سازمان انتفاعی ندارد. صرف نظر از این واقعیت که سازمان‌های غیرانتفاعی بر تغییر اجتماعی تمرکز می‌کنند و نه کسب سود، اگر منابع مالی و نقدینگی آن‌ها تمام شود نمی‌توانند به کار خود ادامه دهند. به همین دلیل است که برای سازمان‌های غیرانتفاعی بسیار مهم است که امور مالی را در کنار اهداف و ماموریت خود را در نظر بگیرند.

در حالی که نظرات در مورد مدل ایده آل بودجه یک سازمان غیرانتفاعی متفاوت است، استفاده از چندین منبع متنوع، برای دستیابی به پایداری مالی یک روش خوب محسوب می‌شود. به طور کلی، توصیه می‌شود که سازمان‌های غیرانتفاعی بیش از 30 درصد بودجه خود را از یک منبع دریافت نکنند. اگر سازمانی بیشتر از 30 درصد از درآمد خود را از دست بدهد، احتمالا تلاش آن برای ادامه فعالیت مشکل خواهد بود.

انواع منابع مالی می‌تواند برای سازمان‌های غیر انتفاعی وجود داشته باشد مانند: کمک‌های مالی فردی (بصورت آنلاین و آفلاین)، کمک‌های بلاعوض، حمایت مالی شرکت‌های تجاری، حق عضویت، فروش کالا و خدمات و ...

یک سازمان غیر انتفاعی هوشمند برای اطمینان از بقا و موفقیت خود هرگز فقط به یک منبع مالی اعتماد نمی‌کند.

همچنین بهترین سازمان‌های غیرانتفاعی می‌توانند پیش بینی کنند که در طی سال آینده چه میزان درآمدی نیاز دارند و منابع درآمدی خود را به روز می‌کنند.

v قادر به هماهنگ کردن امکانات و دادن انگیزه به افراد سازمان هستند.

سازمان‌های غیرانتفاعی موفق می‌توانند کارکنان، داوطلبان و حامیان مالی خود را بسیج کنند. آنها به طور دائم روش‌های جذاب و جدید را برای درگیر کردن این افراد و همراه کردن آن‌ها با ماموریت و ارزش‌های اصلی سازمان غیرانتفاعی ایجاد می‌كنند. آنها جوامع قدرتمندی را ایجاد و حفظ می‌کنند.

در حالی که سازمان‌های غیرانتفاعی موفق در مدیریت داخلی و ارتباط با ذی‌نفعان داخلی خود تبحر دارند، سازمان‌های غیرانتفاعی که بیشترین تاثیر را دارند، آنهایی هستند که قادرند همه بخش‌های جامعه مانند دولت، بخش تجاری، سازمان‌های غیرانتفاعی و مردم را با خود همراه کنند.

سازمان‌های بزرگ غیرانتفاعی مرزهای سازمان خود را پشت سر می‌گذارند. آنها به دیگران با نشان دادن الگوها و فراهم کردن فرصت‌هایی برای دیگران در جهت درگیر شدن با هدف خود انگیزه می‌دهند.

در حالی که مواردی مانند هیات مدیره غیرانتفاعی عالی، سیستم‌های CRM خوب و یک تیم عالی جمع آوری کننده کمک مالی برای موفقیت یک سازمان غیر انتفاعی ضروری است، یک سازمان غیر انتفاعی با عملکرد بالا بی وقفه در پی ایجاد تاثیرات اجتماعی در مقیاس بزرگ است.

برای دستیابی به این هدف، یک سازمان باید با دیگران و از طریق دیگران کار کند و به طور جداگانه فعالیت نکند. کار با سازمان‌ها و افراد دیگر به این معنی است که آن سازمان‌های غیر انتفاعی می‌توانند تاثیرات بسیار بیشتری نسبت به گذشته داشته باشند.

سازمان‌های غیر انتفاعی که دیگران را با هم هماهنگ می‌کنند و به آن‌ها انگیزه می‌دهند، سازمان‌هایی هستند که جنبش‌های اجتماعی ایجاد می‌کنند، سیاست‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهند و گفتگو می‌کنند. آنها با فعالیت خود نگرش‌ها و رفتارهای عمومی را تغییر می‌دهند.

این سازمان‌های غیرانتفاعی می‌دانند که علاوه بر ارائه برنامه‌ها و خدمات با کیفیت بالا به ذی‌نفعان، باید از تغییرات نیز حمایت کنند. (معمولا این کار به همکاری با دولت و شروع جنبش‌های مردمی نیاز دارد)

v از لحاظ فناوری پیشرفته هستند.

فناوری، نحوه کار سازمان‌های غیر انتفاعی و چگونگی تعامل افراد این سازمان‌ها با حامیان و اهداکنندگان را در پلتفرم‌های آنلاین تغییر می‌دهد.

در حالی که جمع آوری کمک‌های مالی بصورت آفلاین هنوز میزان قابل توجهی از کمک‌ها را به خود اختصاص می‌دهد، جمع‌آوری کمک‌های مالی آنلاین هر ساله در حال رشد است. یک سازمان غیرانتفاعی موفق علاوه بر همه موارد ذکر شده یک سازمان دیجیتالی است، و به طور مداوم مهارت‌های دیجیتال را بهبود می‌بخشد و دانش ابزارهای جدید، برنامه‌ها و سیستم عامل‌ها را کسب می‌کند.

اگرچه در گذشته داشتن یک سیستم مدیریت اطلاعات دیجیتال و یک وب سایت کافی بود، اما سازمان‌های غیرانتفاعی موفق، امروزه فناوری را در بیشتر کارهای سازمان خود وارد کرده‌اند.

این توانایی عمومی در استفاده از فن آوری‌های دیجیتال و انطباق با فضای تغییر یافته دیجیتال اغلب به عنوان سواد دیجیتال شناخته می‌شود. دیجیتالی شدن همه چیز را در سازمان‌های مدرن در بر می‌گیرد، نه فقط بخش فناوری اطلاعات را.

یک سازمان غیرانتفاعی موفق از نظر فناوری پیشرفته است. این تخصص در سطح مدیریت ارشد و تمایل به پذیرفتن آن در بسیاری از تعهدات سازمان را دارد.

این کار می‌تواند بهره‌وری عملیاتی سازمان، اثرات ماموریت، و رقابت در بخش‌های مختلف را افزایش دهد.

در یک سازمان باهوش، فناورانه بودن تنها راه پیشرفت، حفظ ارتباطات و گسترش مقیاس اثر گذاری است.

به عنوان مثال، تفاوت بین عادات بخشش نسل جدید و نسل‌های قبل از آنها به طور مشخص در چگونگی اتصال آنها به سازمان‌ها ریشه دارد و به صورت دیجیتالی انجام می‌شود.

موفق‌ترین سازمان‌های غیرانتفاعی از استراتژی‌ها و ابزارهای دیجیتال برای پیشبرد ماموریت‌های خود و دستیابی به اهداف خود بهره می‌برند.

v به توصیه ها و پیشنهادات توجه می‌کنند و به دنبال بهبود هستند.

سازمان‌های غیرانتفاعی موفق به موارد زیادی توجه می‌کنند. آنها به پیشنهادات و صحبت‌های ذی‌نفعان، هیات مدیره، کارکنان خود، داوطلبان و سایر سازمان‌ها گوش می‌دهند.

چنین سازمان‌هایی از روش‌های ابتکاری متنوعی برای شناسایی و اشتراک گذاری نتایج استفاده می‌کنند. از نتایج و درس‌هایی که از برنامه‌ها و ابتکارات خود آموخته‌اند، استفاده می‌کنند. آنها برای اجرای برنامه‌های جدید و یا بهتر که نیازهای تکامل یافته ذی‌نفعان را برآورده می‌کند، داده‌های مختلفی جمع می‌کنند و از آنها مطالب جدیدی یاد می‌گیرند.

یکی از راه‌های توجه دائمی و پیشرفت، ایجاد فرهنگ بازخورد در سازمان غیرانتفاعی است. پرورش فرهنگ توجه به بازخورد برای موفقیت هر سازمانی بسیار مهم است. مردم به ایجاد یک فرهنگ شرکتی باز و بازخورد گرا، نیاز دارند تا بتوانند درباره هر جنبه از سازمان بازخورد بدهند و جواب دریافت کنند. با این حال، این بازخورد باید واضح، مولد، همدلانه و با حساسیت داده و دریافت شود.

همچنین ایجاد اشتیاق برای رشد و تمایل به پذیرش بزرگ‌ترین چالش‌های اجتماعی جهان برای سازمان‌های غیرانتفاعی بسیار مهم است.

سازمان‌های غیرانتفاعی موفق به طور مداوم به دنبال فرصت‌هایی برای یادگیری و رشد در همه موارد هستند. آنها خلاقیت و کنجکاوی را در تمام جنبه‌های مدیریت سازمان اعمال می‌کنند.

منبع:

سایت: https://donorbox.org/

خلاصه مقاله مطالعه چالش‌های فراروی سمن‌های حمایتی

Tue, 22 Jun 2021 11:29:52 GMT

از نفیسه خلیلی.

خلاصه مقاله مطالعه چالش‌های فراروی سمن‌های حمایتی برای مداخله درمسائل اجتماعی و بهبود وضعیت اقشار آسیب پذیر

مقدمه

این تحقیق با رویکرد برساخت گرایی به دنبال پاسخ به این پرسش است که سمن‌های حمایتی برای مداخله در مسائل اجتماعی و بهبود وضعیت اقشار آسیب پذیر با چه چالش هایی مواجه هستند؟ روش مورد استفاده نظریه مبنایی و تکنیک جمع آوری داده‌ها مصاحبه عمیق نیمه ساخت یافته با ۲۳ نفر از فعالان سمن‌ها و مشاهده 34 سمن حمایتی است. طبق یافته‌ها، محوری‌ترین چالش پیش روی سمن‌ها انجام اقدامات خرد دامنه و فردگرایانه است. آنچه منجر به ظهور چنین چالشی می‌گردد، نخست ضعف سمن‌ها در ریشه‌یابی مسائل اجتماعی است. فرایند توانمندسازی اقشار آسیب پذیر در سمن‌های حمایتی نیز عموما کوتاه مدت، مقطعی و یک بعدی است و از مشارکت مردم محلی به خوبی استفاده نمی‌شود.
عواملی چون قدمت و طول عمر، اندازه، گستره جغرافیایی،حیطه فعالیت و گستره موضوعی سمن‌ها بر چالش اصلی آنها در حوزه مداخله اثرگذار است. ایجاد علقه عاطفی بین حامیان و افرد آسیب پذیر نیز در اینجا قابل ذکر است. همچنین اقدامات آنها کلیشه نادرست نسبت به اقشار آسیب دیده به عنوان افرادی متهم، ضعیف و ترحم برانگیز را از بین نمی‌برد و اتفاق بزرگی در حوزه بهبود مسائل اجتماعی رقم نمی‌زند. در نهایت نتیجه فعالیت سمن‌ها در این حوزه عمدتا منجر به ادغام اجتماعی مجدد اقشار آسیب پذیر در بدنه جامعه و عدم طرد این اقشار از اجتماع نمی‌گردد.

سمن‌ها در ایران

در ایران فعالیت سمن‌ها دامنه وسیعی دارد و در حوزه های مختلفی مانند بهبود وضعیت محیط زیست، مطبوعات، احزاب سیاسی، بیماری‌های خاص، آموزش، ارائه خدمات گوناکون به نیازمندان و ... اقداماتی انجام می‌دهند. در این مقاله سمن‌های حمایتی مورد مطالعه قرار گرفته است. منظور سمن‌هایی است که به دنبال حمایت‌های حقوقی، آموزشی، فرهنگی، شغلی، مادی و ... در راستای خدمت‌رسانی و توانمندسازی اقشار محروم، حاشیه‌ای و درگیر در آسیب‌های اجتماعی مختلف هستند. این سمن‌ها با توجه به اقشار آسیب پذیر، سعی دارند در راستای شناخت و حل مشکلات و معضلات مرتبط با این گروه‌ها فعالیت کنند.

سمن‌های حمایتی در تلاشند علاوه بر کمک به افراد نیازمند آسیب دیده و ارتقای سطح اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آنها، دولت را نیز در رفع کمبودهای موجود و شناسایی و طرح مسائل و موضوعات مهم کشور در این حوزه یاری کنند.

سواد آموزی زنان، کمک به زنان در معرض آسیب‌های اجتماعی، توانمندسازی کودکان در وضعیت دشوار، حمایت از بزه دیدگان، فقرزدایی از اقشار ناتوان، فعالیت‌های بشردوستانه در هنگام وقوع حوادث گسترش و حفظ حقوق بشر و ... از دیگر فعالیت‌های سمن‌های مذکور در کشور است.

سازمان‌های مردم نهاد با شناساندن درست یک مسئله اجتماعی به مردم به سمت جلب مشارکت و همراه ساختن آنها برای توجه به معضلات و آسیب‌های اجتماعی مختلف حرکت می‌کنند. می‌توان گفت همه این تلاش‌ها در نهایت به موضوع مداخله و تلاش برای بهبود وضعیت اقشار آسیب پذیر ختم می‌شود.

از سوی دیگر تحقیقات مختلف نشان می‌دهد در یک دهه اخیر مسائلی چون حاشیه نشینی، اعتیاد، کار اجباری و بازماندن کودکان از تحصیل، طلاق، بیکاری، فقر و ... تا حدی رشد داشته و حداقل بخشی از آنها روند نزولی را تجربه نکرده است.

بنابراین مسئله اصلی این است که چرا علی رغم گسترش تعداد و حوزه فعالیت چنین سمن‌هایی در کشور، آسیب‌ها و مسائل اجتماعی کاهش نیافته و در مواردی نیز رشد پیدا کرده است؟

از طرفی افزایش آسیب‌ها و مسائل اجتماعی در کشور، خود یکی از علل گسترش سمن‌های حمایتی است. در واقع شکل گیری این سمن‌ها واکنشی به وضعیت موجود جامعه بوده است که البته تاکنون نتوانسته اند در مسیر فعالیت خود به صورت کامل موفق عمل کرده و تاثیر گذار باشند. هم‌چنین نمی‌توان منکر تبدیل شدن سمن‌های حمایتی به عنصر اثرگذار اجتماعی در کشور شد. این سمن‌ها کارکردهای مهمی چون «مداخله در مسائل اجتماعی، احساسی سازی جامعه در قبال مشکلات، پر کردن خلا خدمات دولتی، استفاده از توان بخشی عمومی و انتقال خواسته‌های افراد به مجاری سیاست گذاری را دارند و بررسی‌ها نشان می‌دهد این سازمان‌های مردمی کارهای مقید، عملی و موفقیت آمیز بسیاری در این زمینه انجام داده اند.

با توجه به این موارد علت شکاف موجود را باید مشکلات و خلاهای سمن‌های حمایتی در نحوه ورود و مداخله در مسائل اجتماعی و تلاش برای بهبود شرایط زندگی گروه‌های درگیر در آسیب‌های اجتماعی دانست. بر این اساس مسئله و پرسش اصلی مقاله حاضر این است که سمن‌های حمایتی برای مداخله در مسائل اجتماعی و بهبود وضعیت اقشار آسیب پذیر با چه چالش‌هایی مواجه هستند؟

نظریه برساخت گرایی

نظریه اصلی که این مطالعه بر اساس آن شکل گرفته است نظریه برساخت گرایی است. برساخت گرایان اجتماعی معتقدند واقعیت عمومی، ثابت و خشک نیست، بلکه همواره در واکنش به وقایع اجتماعی در حال تغییر است. طبق این دیدگاه افراد معنای ذهنی تجربیات خود را که معطوف به افراد با اشیای خاصی است گسترش می‌دهند؛ معنای ذهنی‌ای که از نظر اجتماعی و تاریخی از راه مذاکره به دست می‌آید.

برساخت گرایان مدعی اند که تعریف مسائل اجتماعی در چارچوب شرایط عینی جامعه دو عیب اساسی دارد: یکی اینکه این واقعیت را نادیده می‌گیرد که معرفی شرایط اجتماعی به عنوان مسئله اجتماعی مستلزم داوری ذهنی است و دیگر اینکه عین گرایی با انگ‌زنی به شرایطی به عنوان مسائل اجتماعی که وجه مشترک اندکی با یکدیگر دارند، نمی‌تواند بیان نظریه‌های عمومی تر مسائل اجتماعی باشد.

مساله اجتماعی از نظر برساخت گرایی

در دیدگاه برساخت گرایی اجتماعی، مساله اجتماعی وضعیت اظهار شده مشکل سازی است که شایع بوده و ذهن شمار مهمی از مردم را درگیر کند، قابل حل شناخته شده و نیاز به اقدام جهت تغییر وضعیت نیز با آن همراه باشد و مردم خواستار اصلاح آن بوده و خود برای اصلاحش تلاش کنند.

از این زاویه معضلات و مسائلی که سمن‌ها در تلاش برای از میان برداشتن و یا کاهش آن هستند، به وضوح یک مساله اجتماعی تلقی خواهد شد. در واقع سمن‌ها همان گروه‌هایی هستند که سعی دارند یک مساله اجتماعی را حل کنند.

چالش‌های مطرح شده از سمت برخی فعالان حوزه اجتماعی

v پرداختن به مسائل سطحی و عدم ارزیابی علت

یکی از شرایط على پدیده مذکور ضعف سمن‌ها در ریشه‌یابی مسائل اجتماعی است. سمن‌ها در آغاز فعالیت به تدریج متوجه می‌شوند که ریشه مشکلات چیز دیگری است و معضلات از مسائل دیگر ناشی می‌شود. بنابراین باید ریشه مشکلات را شناخت و تلاش نمود آن را حل کرد. در حالی که معمولا سمن‌ها با توجه به توان و امکانات محدودی که دارند ترجیح می‌دهند به مشکلات کوچک‌تر بپردازند.

v مشکلات مربوط به توانمندسازی

توانمندسازی افراد و خانوارها با هدف ایجاد و تقویت فرصت‌ها و توانایی‌های لازم در اقشار آسیب پذیر و کمک به آنها برای خروج از چرخه فقر، اقدامی است که در بسیاری از سمن‌های مورد بررسی انجام می شود، توانمندسازی نوعی نگرش به پدیده حاشیه نشینی است که در آن تلاش می شود به جای نگرش مقابله و تخریب، محیطی توانمند تحت شرایطی فراهم آورد که مردم ساکن در این منطقه با استفاده از منابع خرد و تولیداتشان بتوانند راه‌حل‌هایی محلی برای مشکلات ساکنان خود پیدا کنند. توسعه فرآیندهای توانمندسازی سبب خواهد شد که ساکنان این محله‌ها بتوانند مانند ساکنان سایر بخش‌های شهری در تعاملی سازنده به گسترش کیفی اوضاع سکونتی خود بپردازند.

طبق بررسی‌های محقق دو نوع توانمندسازی در سمن‌ها انجام شده است؛ یکی توانمند سازی عملی و بیرونی است که به آموزش مهارت‌های کاربردی و حرفه‌ای به اقشار آسیب پذیر برای استقلال مالی و کاهش وابستگی به کمک مالی دیگران مربوط می‌شود. نوع دیگری توانمندسازی فکری و درونی است. این روش به تغییر نگرش افراد به زندگی، آگاه‌سازی آنها در خصوص وضعیتی که در آن قرار دارند و آشنایی با مهارت‌های ذهنی برای غلبه بر مشکلات اشاره دارد.

یکی از مهم‌ترین ضعف هایی که در خصوص توانمندسازی در سمن‌ها قابل اشاره است، عدم همزمانی توانمندسازی درونی با توانمندسازی بیرونی است. در واقع اشکال اصلی این است که فرایند توانمندسازی اقشار آسیب پذیر در سمن‌های حمایتی غالبا کوتاه مدت، مقطعی و یکجانبه (تاکید بر یکی از ابعاد توانمدسازی) است.

v مشارکت محلی ضعیف

از دیگر مشکلات قابل ذکر مشارکت محلی ناقص است. هرچند سازمان‌های مردم نهاد در عین حال که خود برای بهبود وضعیت آسیب دیدگان تلاش می‌کنند، اقدام به جلب نظر ساکنان بومی نیز مناطق آسیب خیز برای رفع مشکلات می‌کنند، اما این کار به طور کامل و تاثیر گذار انجام نمی‌شود. مشارکت افراد محلی به کاهش هر چه بیشتر آسیب‌های موجود در محله کمک می‌کند.

v ضعف در شناسایی افراد نیازمند و آسیب دیده

یکی از مهم‌ترین اقدامات سمن‌ها برای مداخله در مسائل اجتماعی و بهبود معضلات، شناسایی درست اقشار آسیب پذیر است. معمولا شناسایی افراد به اشکال مختلفی چون معرفی خود آسیب دیدگان، معرفی از سوی سازمان‌های مستقر در محل، از طریق دوستان و جامعه محلی و... صورت می‌گیرد.

موسس یکی از سمن‌های فعال در حوزه اعتیاد در این خصوص اینگونه توضیح می‌دهد:

یکی از کارهای مهم مددکار بازدید از منازل است که از قضای کلی زندگی آگاه شود و بتواند آسیب شناسی کلی در زمینه‌های مختلف داشته باشد و بر اساس آن راه‌حل مناسبی ارائه کند و افراد را به روانشناس، پزشک، مشاور و ... ارجاع دهد.

به طور کلی فرایند شناسایی و مداخله از طرف سمن‌ها عمدتا ذیل مبحث مددکاری اجتماعی، دیده می‌شود. در واقع اغلب سمن‌ها با داشتن کمیته‌ای به این نام در ابتدا کار سعی می‌کنند اقشار آسیب پذیر و معضلات موجود در محله‌های حاشیه‌ای را شناسایی کنند اما مهم‌ترین مشکل در این زمینه فرایند فردمحور شناسایی اقشار آسیب پذیر است.

v انجام فعالیت‌های کوچک و همراه با نگاه فرد گرایانه

محوری‌ترین و اصلی‌ترین چالشی که سمن‌های حمایتی برای مداخله در مسائل اجتماعی و بهبود وضعیت اقشار آسیب پذیر با آن روبرو می‌شوند، فعالیت‌های خرد و کوچک و با نگاه فردگرایانه است. در واقع فعالیت‌های سمن‌ها در این حوزه عمدتا در سطح خرد باقی مانده و به مسائل کلان توجهی ندارد. همچنین این اقدامات بیشتر ناظر به فرد است و نگاه اجتماعی و جمعی در آن کمتر دیده می‌شود. به این معنی که این سازمان‌ها در حد اقتضای خودشان و با توجه به امکانات و محدودیت‌های موجود، معتقدند کاری که انجام می‌دهند. هرچند در مقایل بزرگی و گستردگی مشکلات، کوچک و ناچیز باشند، اما به هر حال حل کردن معضلات کوچک بهتر از بی توجهی به آنها است. هرچند این استدلال می‌تواند امیدبخش باشد، اما اتفاق بزرگی در حوزه بهبود مسائل اجتماعی ایجاد نمی‌کند.

عوامل اثر گذار بر موفقیت در کاهش آسیب‌های اجتماعی از طرف سازمان‌های مردم نهاد

مهم‌ترین عوامل زمینه‌ای اثرگذار بر چالش اصلی سمن‌ها در حوزه مداخله در مسائل اجتماعی، قدمت و طول عمر سمن‌ها، اندازه و گستره جغرافیایی فعالیت سازمان و منطقه جغرافیایی است.

به طور معمول سمن‌هایی که سابقه فعالیت و تجربه بیشتری دارند، به مشکلات و آسیب‌های اجتماعی بیشتری توجه دارند. این سمن‌ها چندین کمیته تخصصی دارند و نیروهای داوطلب بیشتری با آنها همکاری می‌کنند، به همین دلیل می‌توانند به فراتر از یک شهر و حتی استان خدمات رسانی داشته باشند.

همچنین حیطه فعالیت و اینکه اقدامات یک سازمان مردم نهاد بیشتر در چه حوزه موضوعی مرتبط با مسائل و معضلات قرار می گیرد و گستره موضوعی، تعداد موضوعات و مسائل مورد توجه سمن و میزان تنوع و گستردگی آن نیز از دیگر عوامل زمینه‌ای مؤثر در این حوزه محسوب می‌شوند.

v نحوه ارتباط سمن‌ها با دولت

برخی تحقیقات نشان می‌دهد رابطه سمن‌ها و نهادهای دولتی دچار مشکلاتی است و با وضعیت مطلوب فاصله دارد برخی معتقد هستند استراتژی مشخصی در حوزه آسیب‌های اجتماعی در کشور وجود ندارد. و هم چنین بین دستگاه‌های دولتی نیز هماهنگی لازم در این زمینه وجود ندارد.

v رفتارهای عاطفی- فردی

در توضیح این روابط باید گفت برخی سمن‌ها برای افزایش تاثیرگذاری طرح‌های خود و نیز فعال بودن و مداخله گری بیشتر در حل مشکلات اجتماعی، سعی می‌کنند ارتباط نزدیکی بین یکی از فعالان و همکاران سمن با افراد آسیب‌پذیر تحت حمایت سازمان برقرار کنند. این موضوع که نوعی علقه عاطفی بین حامی، خیر و فرد آسیب پذیر ایجاد می‌کند، از جهاتی می‌تواند اثرگذاری سمن در راستای حل مشکلات را بیشتر کند. از یک طرف وقتی حامی می‌بیند و دقیقا می‌داند که کمک مالی یا معنوی او به چه کسی می‌رسد، قطعا تمایل بیشتری به کمک و ادامه همکاری پیدا خواهد کرد. از طرف دیگر وقتی فرد آسیب‌پذیر می‌بیند که افرادی در جامعه به فکر او هستند و تلاش می‌کنند مشکلش را حل کنند، خود فرد نیز مصمم‌تر در جهت تبدیل شدن به عنصری مفید و موثر در جامعه قدم بر می‌دارد.

البته این ارتباط فردی - عاطفی بین فعالان سمن و افراد تحت حمایت گامی مشکلاتی را نیز به وجود می‌آورد.

v گستردگی دامنه حمایت و فعالیت سازمان

گسترده شدن بیش از حد دامنه اقشار آسیب پذیر تحت حمایت و خدمات اجتماعی سمن‌های حمایتی یکی دیر از چالش‌ها برای کاهش آسیب‌های اجتماعی است. این موضوع زمانی به عنوان یک نکته منفی ظاهر می‌شود که آن را نقطه مقابل تخصصی سازی مسئله و آسیب دید. در واقع گسترش بیش از حد خدمات سازمان‌ها عمق مداخله را کاهش می‌دهد. در حالی که اگر هر سمن به شکل تخصصی‌تر بر جنبه‌ای خاص از آسيب (مثلا مشکل فقر و محرومیت را یک سمن از منظر آموزش و دیگری از جهت سلامت جسمی مورد توجه قرار دهد) و با معضل اجتماعی مشخصی متمرکز شود، مداخله برای بهبود معضلات آسان‌تر می‌شود.

راه‌حل‌های پیشنهادی

ü شناخت دلایل اصلی مشکلات

سمن‌ها باید به دنبال نوعی ریشه یابی مسائل اجتماعی باشند و وقتی که متوجه ریشه مشکل می‌شوند، سراغ مسائل اصلی بروند. بر این اساس باید ریشه مشکلات را شناخت و تلاش کرد تا آن‌ها را حل کرد.

ü تلاش برای کاهش‌های انگ‌های اجتماعی به افراد آسیب دیده

سازمان‌های مردم نهاد باید از پذیرفتن کلیشه‌هایی مانند این که فرد آسیب دیده فردی، قربانی، متهم، ضعیف و ترحم انگیز است، خودداری کنند.

ü تقویت مشارکت افراد آسیب دیده و مشارکت‌های محلی

طبق برخی دیدگاه‌ها ایجاد تغییر برای مقابله با مشکلات و شرایط زندگی اقشار آسیب پذیر، از طریق مشارکت خود این افراد امکان پذیر است. در واقع در راستای مداخله در مسائل اجتماعی، بهبود شرایط زندگی آسیب دیدگان نه به قصد تغییر کلی سازمان زندگی آنان، بلکه با استفاده از مشارکت ساکنین محل و شناسایی اولویت‌های مورد نیاز آنان از طریق خود افراد اهمیت دارد. در این شیوه سازمان‌های مردم‌نهاد باید تنها تسهیل‌گر در امور بوده، اما متناسب با ظرفیت و در شرایط مشخص و مورد نیاز، کنشگر نیز خواهند بود. حاصل چنین تلاشی از طرف سمن‌ها این است که با آموزش افراد محلی در عرصه‌های مختلف بتوانند خودمداخله‌گری در تغییر شرایط را هدایت کنند و به عنوان حلقه واسط و تسهیل‌گر در رساندن آنان به خود آگاهی باشد.

طبق یافته‌ها، سمن‌های حمایتی در تسهیل‌گری و ترویج خودمداخله‌گری ضعف‌های بسیاری دارند.

ü تلاش برای کاهش طرد شدگی از جامعه

ادغام اجتماعی اقشار آسیب‌پذیر به صورتی که آنها خود را تافته‌ای جدا بافته از جامعه و عنصری نامطلوب و حاشیه‌ای برای اجتماع تلقی نکنند در سمن‌ها به کندی صورت می‌گیرد. همچنین این سازمان‌ها در رفع احساس رهاشدگی و طردشدگی اقشار آسیب پذیر کاملا موفق نبوده‌اند. حتی ممکن است افرادی که مدتی با حمایت سمن‌ها به نوعی از آسیب‌هایی که درگیر آن بودند رها شدند، به دلیل همین حس طردشدگی مجددا درگیر مشکلات پیشین شوند. بنابراین تلاش برای مشارکت هر چه بیشتر افراد آسیب دیده در فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی به کاهش حس طرد شدگی منجر خواهد شد.

منبع:

چالش های فراروی سمن های حمایتی برای مداخله درمسائل اجتماعی و بهبود وضعیت اقشار آسیب پذیر؛ نویسنده بهنام لطفی، جامعه پژوهی فرهنگی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی فصلنامه علمی (مقاله علمی - پژوهشی)، سال دهم، شماره چهارم، زمستان ۱۳9۸، ۴۹-۷۶

خلاصه‌ای از مقاله الگوی شایسته فقرزدایی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران

Tue, 22 Jun 2021 12:03:24 GMT

از نفیسه خلیلی.

خلاصه‌ای از مقاله الگوی شایسته فقرزدایی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر مفهوم آزادی مسئولانه

مقدمه

تاکنون راهکارهای متنوع و گاه متضادی برای رفع فقر از طرف دولت‌های متعهد به کار گرفته شده است. راهکارهای اتخاذ و اجرا شده به دست دولت‌ها اغلب متناسب با شرایط ویژه اقتصادی، سیاسی و ایدئولوژیکی در جوامع و بر اساس نیازهای افراد آن جامعه است.

هدف این مقاله ارائه راهکار فقرزدایی متناسب با نظام حقوقی ایران و با درنظر داشتن اصول قانون اساسی است تا علاوه بر عادلانه و مناسب بودن، قابلیت اجرا و کارایی لازم را نیز داشته باشد.

در میان اصول قانون اساسی ایران می‌توان به این نکته اشاره کرد که یکی از وظایف اصلی حکومت فراهم کردن زمینه بروز و شکوفایی استعدادها و هم چنین گسترش آزادی به شیوه مسئولانه هم به عنوان هدف اولیه و هم به عنوان ابزار اصلی پیشرفت دیده می‌شود. فقر می‌تواند مانعی اساسی در تحقق آزادی‌های افراد باشد و آزادی غیر مسئولانه خود می‌تواند مولد فقر باشد؛ از این‌رو تدوین سند جامعی برای فقرزدایی از سوی دولت بدون توجه به تاثیرات متقابل فقر، آزادی و مسئولیت، نتایج مطلوبی به دست نمی‌دهد.

مفهوم فقر

تاکنون تعاریف و مفاهیم زیادی در رابطه با فقر ارائه شده است مفهومی که در این مطلب مورد توجه قرار گرفته است عبارت است از : توانایی افراد در دسترسی به کالاهای مادی و مهم‌تر از آن به همه منابع لازم برای تحقق قابلیت‌های فردی مانند آزادی‌های سیاسی، امنیت فردی و مشارکت در حیات اجتماعی، حقی همگانی و بر عهده دولت است. بنابراین تعهدات دولت درخصوص فقرزدایی حقی از سوی مردم بر عهده دولت‌ها است.

نقش دولت در کاهش فقر

اگر مردم کاهش فقر را به عنوان وظیفه دولت در نظر بگیرند باید به دنبال مطالبه آن از دولت باشند، این نگاه، مطالبه حق است که به شهروندان این امکان را می‌دهد تا درصورت عدم اقدام صحیح و به‌موقع از سوی دولت‌ها، آنها را بازخواست کنند. در این دیدگاه، فقرزدایی از سوی دولت نه به عنوان لطفی ازسوی دولت، بلکه وظیفه‌ای است که قوانین بر عهده آن قرار داده است.

برخی عوامل موثر بر فقر زدایی

عدالت، آزادی و فقرزدایی

افراد یک جامعه با برخورداری از فرصت‌های برابر می‌توانند سرنوشت خود را رقم بزنند و در عین حال به یکدیگر نیز کمک کنند. بدون درنظر داشتن عدالت در سطوح مختلف آن و کرامت و ارزش والای انسان‌ها، فقرزدایی معنایی نخواهد داشت. وظیفه دولت در فقرزدایی از جامعه نیز برای حفاظت از این دو مفهوم است. در حقیقت پیوند میان مفاهیم عدالت اجتماعی و فقر، نیازمند بحث در مورد فقر و نابرابری است؛ به این صورت که درخصوص سیاست‌گذاری‌های اجتماعی، دولت در حوزه عدالت و برابری اثر خود را نشان می‌دهد. نبود آزادی و فقر می‌تواند با کمبود امکانات عمومی، مراقبت‌های اجتماعی و وضعیت سیاسی مرتبط باشد. بنابراین در وظیفه دولت برای استقرار عدالت، می‌توان بر ایجاد فرصت‌های برابر برای رشد افراد و برطرف شدن شکاف‌های ناشی از تفاوت در قابلیت‌ها تاکید کرد.

بر اساس اصل دوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، یکی از اهداف نظام تحقق قسط و عدل است. تامین قسط و عدل از طریق نفی هرگونه ستمگری و ستم‌کشی در سراسر کشور و برای همه مردم، از اهداف کلی نظام است.

از سوی دیگر، فراهم کردن زمینه مناسب برای ظهور و بروز خلاقیت‌های انسانی در جامعه، جز با استقرار قسط و عدل در جامعه برای تامین امکانات و شرایط مساوی و مناسب و رفع نیازهای ضروری میسر نمی‌شود.

هدف اصلی حکومت در معنای کلی آن، اجرای عدالت در عرصه زندگی عمومی است و عدالت در این معنای وسیع، متضمن مفاهیم امنیت، آزادی، برابری و رفاه عادلانه است.

آنچه مشخص است، این است که میان موقعیت فردی، گزینه‌ها و امکاناتی که برای یک فرد وجود دارد و محدودیت اقتصادی که بسیاری از آزادی‌های دیگر افراد را نیز از بین می‌برد؛ رابطه محکمی وجود دارد. نبود آزادی و فقر می‌تواند با کمبود امکانات عمومی، مراقبت‌های اجتماعی و وضعیت سیاسی مرتبط باشد.

یکی دیگر از مواردی که در دست یافتن به آزادی مهم است احترام به کرامت انسانی همه افراد جامعه است. از طرفی یکی از این شرایط نامطلوب در تضاد با کرامت انسانی، فقر و محرومیت است که با وجود آن نمی‌توان کرامت انسانی را شاهد بود.

بنابراین لازم است دولت امکاناتی فراهم آورد تا همه افراد به استانداردهای معیشتی نه تنها از طریق منافع مادی، بلکه از طریق احترام گذاشتن به کرامت انسانی آنها نزدیک شوند.

از منظر قانون اساسی؛ وظیفه دولت تنها تامین حداقل‌های معیشتی افراد نیست، بلکه ارتقای قابلیت‌های افراد به منظور دستیابی به زندگی معمول با توجه به شان انسانیت آن‌ها است. دولت به صورت مستقیم وظیفه دارد تا سطح زندگی مناسبی را برای کسانی که به این حد از رفاه مادی نرسیده‌اند فراهم کند. دولت نه تنها وظیفه دارد که فقرا و مساکین جامعه را به حد زندگی متوسط در جامعه برساند؛ بلکه باید زندگی افراد دهک‌های پایین جامعه را نیز ارتقاء بخشد.

نظریه آزادی مسولانه

برای دستیابی به درک عمیق از فقرزدایی لازم است مفاهیم توسعه و پیشرفت، دقیق‌تر تعریف شوند. پیشرفت به معنای رشد تدریجی و همه جانبه )مادی و معنوی( سطوح زندگی به صورت کیفی به سمت وضعیت مطلوب است که در فقرزدایی نیز همین مفهوم مدنظر است. مفهوم پیشرفت جامع تر از مفهوم توسعه است. برای نیل به پیشرفت، انواع مختلف آزادی از قبیل آزادی‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فردی را می‌توان در نظر گرفت، این آزادی‌ها مکمل یکدیگر هستند. آزادی سیاسی و اقتصادی همدیگر را تقویت می‌کنند. ایجاد فرصت‌ها و آزادی‌های فردی از طرف دولت؛ اقتصاد و مشارکت سیاسی را تکمیل و در نتیجه ابتکار عمل مردم در زدودن محرومیت را افزایش می‌دهد.

مبنای مسئولیت در نظریه آزادی مسئولانه بر بدون شرط بودن حق افراد بر دستیابی به زندگی مطلوب است. این حق دربردارنده مسئولیت و تعهد حقوقی بدون شرط دولت‌مردان در تحقق این حق است.

انواع مسئولیت در فقر زدایی

1)مسئولیت فرد: به معنای مسئولیت افراد در فقرزدایی از خود؛

2) مسئولیت اجتماعی: به معنای مسئولیت اجتماع در کلیت خود بر فقرزدایی از چهره جامعه که شامل دولت و افراد غیردولتی است. این سطح از مسئولیت دارای اهمیت ویژه‌ای است؛ به این صورت که مسئولیت تامین نیازهای اساسی )یا فراتر از آن، تامین زندگی مطلوب و به‌دور از هرگونه فقر و محرومیت(، محصول عملکرد موثر جامعه در واگذاری وظایف برای تضمین تحقق نیازهای اساسی است.

انواع راه‌کارهای دولت برای فقر زدایی

با درنظر داشتن رویکردهای ذکر شده در قانون اساسی به فقر، می‌توان تعهد دولت به فقرزدایی را در سه گروه اصلی تقسیم‌بندی و بررسی کرد.

1) راهکارهای ساختاری: که به آسیب‌شناسی ساختاری نظام اقتصادی، اجتماعی و سیاسی پرداخته و سپس راهکاری

متناسب با نظام موجود که بر عهده دولت است را ارائه می‌دهد.

2) راهکارهای هنجاری:که نظام هنجاری را مطالعه و آسیب‌شناسی می‌کند و پیشنهادهایی برای اصلاح قوانین جهت فقرزدایی ارائه می‌دهد.

3) راهکارهای رفتاری: که از بعد رفتاری، علل و عوامل ایجاد فقر را پیدا می‌کند و سپس راهکاری جهت اصلاح و مبارزه با رفتارهای اشتباه و فقرزدا بیان می‌کند.

اصلاحات ساختاری

در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران؛ ناهماهنگ بودن ساختار تولید، فرهنگ مصرف، نظام حقوق و دستمزد، نظام تامین اجتماعی و نظام مالیاتی با هدف فقرزدایی، اصلاح ساختار آموزشی در سطح ابتدایی و تحصیلات عالی، موازی‌کاری در مسیر فقرزدایی وعدم شفافیت و پاسخگو نبودن نهادهای متولی امر فقرزدایی، وجود فساد گسترده سیاسی و اقتصادی و سرانجام، فربه‌بودن دولت و خصوصی‌سازی ناصحیح، چند مورد از این کمبودهاست که نیازمند اعمال اصلاحات از سوی نظام جمهوری اسلامی ایران است.

ارتقای حکمرانی محلی و جوامع مدنی

بهبود حکمرانی مردم برای ارائه خدمات بهتر و پاسخگویی بیشتر به مشکلات مردم فقیر بسیار حیاتی است.

پیشرفت واقعی حاصل رفتارهای خلاق عاملان انسانی است که به طور مداوم در جریان برنامه‌ریزی، سیاست‌گذاری، اجرا و ارزیابی این برنامه‌ها حضور دارند.

دولت‌های توانمند ملی باید جوامع محلی را از طریق سازوکارهایی که دسترسی شهروندان به اطلاعات را افزایش می‌دهد و توانمندسازی، فراگیری و مشارکت آنان را تسهیل می‌کند و نیز پاسخگویی دولت‌ها به شهروندان را افزایش می‌دهد، سرمایه‌گذاری کنند تا ظرفیت‌های سازمانی محلی توسعه پیدا کند.

همچنین یکی دیگر از مهم‌ترین اقدامات حقوقی در زمینه کنترل و کاهش فقر؛ برقراری جریان اطلاعاتی از مردم فقیر به فرایندهای بودجه‌ریزی و تدوین سیاست‌ها، همچنین مشارکت جوامع مدنی در پیگیری نحوه هزینه ‌کردها یا بازخورد شهروندی از طریق سازوکارهای مسئولیت‌پذیری اجتماعی اشاره کرد.

تقویت مدیریت هزینه‌های عمومی

مدیریت هزینه‌های عمومی، یکی از ارکان اصلی و ضروری کنترل فقر محسوب می‌شود. وقتی ذی‌نفعان مختلف از جمله جامعه مدنی، بخش خصوصی و سایر ذی‌نفعان ) به خصوص مردم فقیر ( بتوانند دستاوردها و عملکرد هزینه‌های عمومی را پایش کنند؛ در این صورت این عملکردها بهبود پیدا می‌کند.

اعمال راه‌حل‌های هنجاری فقرزدایی از طرف دولت

قوانین و مقررات وسیعی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران وجود دارند که می‌توان آنها را مربوط به فقر دانست. از سوی دیگر، هنجارهایی نیز موجود هستند که به اصلاحات گسترده نیازمندند تا بتوانند کارآیی لازم جهت فقرزدایی داشته باشند. این مجموعه از راهکارها نیازمند اصلاحاتی در قوانین و مقررات هنجاری کشور از طرف دولت است که تا انجام نگردد؛ نمی‌توان به موفقیت برنامه‌های فقرزدا امید بست.

رفع تبعیض‌های ناروا

تبعیض به معنای نابرابری، هسته اصلی فقر را تشکیل می‌دهد. اگر فقر را به عنوان محرومیت از قابلیت‌های اساسی زندگی سالم تعریف کنیم؛ نابرابری در دسترسی به امکانات و به بیان دیگر، تبعیض در دسترسی به فرصت‌های اجتماعی و اقتصادی، از مهمترین عوامل اصلی فقر درنظر گرفته می‌شود. منشا نابرابری به ساختار و عملکرد قدرت در جامعه بازمی‌گردد. بر این مبنا اصل سوم قانون اساسی، دولت را موظف دانسته در جهت رفع تبعیضات ناروا تمامی امکانات خود را به کار برد. در حقیقت، این مسئله از تعهدات دولت به‌معنای ‌قوای‌حاکمه در برابر ملت است.

وظایف دولت در جبران کاستی‌ها از طریق اعمال تبعیضات مثبت

کاهش فقر جز با حمایت اقشار ضعیف و آسیب‌پذیر جامعه به‌صورت هدف‌مند و مستمر، ممکن و امکان‌پذیر نیست. به همین دلیل، رویکرد قابلیتی در افزایش توانمندی‌های زنان، کودکان و افراد معلول جامعه که به طورکلی از آسیب‌پذیرترین اقشار در جامعه هستند، تاکید دارد. محروم شدن زنان از حق اشتغال و یا سهم نابرابر آنها در ورود به بازار کار، و به‌کارگیری سیاست‌های خیریه‌ای مانند کمک هزینه‌های ناچیزی که بعضی نهادهای حمایتی به آنها می‌دهند؛ تنها درمان موقتی بر مساله فقر زنان است و نمی‌تواند راهکار موثری برای رفع فقر در زنان باشد. همچنین افراد تحت سرپرستی این زنان شامل کودکان، ممکن است به دلیل فقر از چرخه تحصیل خارج و برای تامین هزینه‌های خانوار وارد بازار کار شوند که این خود یک آسیب اجتماعی جدی خواهد بود. باید توانایی‌های زنان شناخته شود و فرصت مشارکت اقتصادی و اجتماعی به آنها داده شود و برای زنانی که مهارت و سواد پایین‌تری دارند؛ علاوه بر کار، آموزش و توانمندسازی آنها نیز در نظر گرفته شود. سیاست‌گذاران باید درک کنند که نه فقط درآمد، بلکه محیط اجتماعی کودک به طور کلی (والدین، خشونت در مدرسه، مسکن، بهداشت، آب و غذای سالم)، نقش مهمی در تاثیرپذیری از فقر دارند. در این میان، کودکان‌کار بیشترین آسیب‌ها را از فقر و محرومیت در جامعه می‌بینند. به این‌ترتیب، لازم است در تبعیضات مثبت هرچه سریعتر از سوی دولت به وسیله حمایت‌های قانونی از این گرو‌های ضعیف صورت گیرد.

کمک به ارتقای قابلیت‌های فردی از طرف دولت

ارتقای قابلیت‌های افراد از طریق توسعه‌انسانی، از جمله توانمندسازی حقوقی، از مهمترین شاخص‌های توسعه اجتماعی محسوب می‌شود. طی تحقیقاتی که جامعه‌شناسان و اقتصاددانان انجام داده‌اند نیز ثابت شده است که رابطه‌ای دوطرفه میان سطح درآمد سرانه و توسعه انسانی وجود دارد. به بیان دیگر، هرچه سرمایه انسانی بالاتر و فرد دارای قابلیت‌های بیشتر باشد؛ بهره‌وری و در نتیجه درآمدزایی، بالاتر خواهد بود. در حقیقت، از مهمترین ابزار در دست دولت‌ها برای ارتقای قابلیت‌های افراد، ایجاد امکانات برای بهبود دسترسی آنان به‌ خدمات اجتماعی است. علاوه بر خدمات اجتماعی، توانمندسازی حقوقی افراد به معنای ارتقای آشنایی افراد با حقوق قانونی خود از اقدامات مهم جهت رفع فقر در جامعه به شمار می‌رود.

ارتقای آزادی‌ها و حقوق بشر

در نظریه آزادی مسئولانه، مسئله فقر، تعهد و مسئولیت جامعه مدنی است و نه تنها یک موضوع رفاهی و اخلاقی که با احسان و کمک آن را تخفیف داد. رویکرد حقوق بشری به مسئله فقرزدایی برای آن دارای اهمیت است که سیاست‌مداران را متعهد و مجبور می‌سازد تا اقشار فقیر جامعه را شناسایی و استراتژی مناسبی جهت رفع فقر آنها به‌کار گیرد. این نگاه حق مدار به مطالبه ایفای وظایف از دولت‌مردان از سوی شهروندان و تاکید بر پاسخگویی و حساب‌دهی سیاست‌گذاران و مسئولینی است که اقدامات آنها بر حقوق بشر اثر می‌گذارد.

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در اصول متعددی به تامین امنیت، نیازهای آموزشی، بهداشتی، مادی، معیشتی و مدنی انسانها اشاره دارد. مطابق اصل 13 قانون اساسی داشتن مسکن متناسب با نیاز، حق هر فرد و خانواده ایرانی است و دولت موظف است با رعایت اولویت برای افرادی که نیازمندتر هستند؛ به‌خصوص روستانشینان و کارگران، زمینه اجرای این اصل را فراهم کند.

راهکارهای رفتاری دولت جهت فقرزدایی

رابطه فقر و برخی رفتارها که ریشه در فرهنگ جامعه دارند از مباحث ضروری و مهم در فقرزدایی است. این رابطه را می‌توان از دو منظر بررسی کرد:

از دیدگاه اول: به مسئله رفتارها، بینش‌ها، ارزش‌ها و عادات نهادینه شدۀ فردی و گروهی افراد یک جامعه می‌پردازیم که می‌توانند وسیله‌ای برای پیشبرد و یا مانعی بر سر راه پیشرفت و در نهایت فقرزدایی در جوامع باشند. انواع رفتارهای فرهنگی که با عناوینی نظیر فرهنگ کار، فرهنگ سیاسی، فرهنگ روابط اجتماعی و فرهنگ مصرف استفاده می‌شوند؛ نمودهایی از نظام ارزشی، معرفتی و درحقیقت جهان‌بینی کلی افراد یک جامعه هستند.

دیدگاه دوم: در این دیدگاه به لزوم هماهنگی رویکردهای توسعه‌ای با محیط فرهنگی هر جامعه مطرح می‌شود. بحث انواع مقاومت از جمله مقاومت فرهنگی نیز در همین زمینه مطرح می‌شود؛ پدیده‌هایی که در حالت ناهماهنگی اهداف، سیاست‌ها و اقدامات توسعه‌ای با ارزش‌های یک جامعه و یا در صورت دامن‌زدن به انواع نابرابری‌ها در جامعه بروز می‌کند.

رابطه دوسویه اطلاعاتی میان دولت و شهروندان

در نظام حقوقی، شهروندان آگاه به نحو بهتری برای استفاده از مزیت‌ها تجهیز می‌شوند و به نحو موثرتری می‌توانند به خدمات و حقوق خود دسترسی یابند و سرانجام می‌توانند بازیگران دولتی و غیردولتی را پاسخگو و مسئولیت‌پذیر کنند. از حوزه‌های اساسی که دسترسی به اطلاعات در آنها بسیار دارای اهمیت هستند؛ می‌توان به عملکرد بخش‌های دولتی و خصوصی، خدمات مالی و بازارها، قوانین و مقررات و آگاهی از حق و حقوق افراد در خصوص خدمات اساسی اشاره کرد.

فراهم کردن امکان مشارکت فقرا در برنامه‌های فقرزدایی از سوی دولت

سیاست مرتبط با بازنمایی و معرفی، عنصر مهمی در سیاست‌های فقرزدایی است؛ بدین‌معنا که فقرا در جامعه چگونه معرفی شوند؛ به عنوان قشر محروم و با تلقی دیگری‌نگری به افراد فقیر در جامعه یا به عنوان بخشی از جامعه که تفاوتی با اقشار مرفه در شهروند بودن ندارند. این نگاه آغشته به قضاوت‌های ارزشی منفی است که طبقه فقیر را می‌سازد و به اشکال گوناگون به عنوان یک غریبه و انسان قابل‌ترحم به آن‌ها نگاه می‌شود با این نگاه و تقلیل انسان‌ها به مشخصات کلیشه‌ای (همچون صفت فقیر بودن)، آنها را از هویت‌های اجتماعی و فرهنگی‌شان تهی و محروم می‌کنیم.

اما رویکرد توانمندسازی برای مشارکت، با مردم فقیر به عنوان یک همکار تولید رفتار می‌کند که از اقتدار و اختیار لازم برای کنترل تصمیمات و تخصیص و هدایت منابع به پایین‌ترین سطوح جامعه برخوردار است. با این وجود، استمرار و پایداری فراگیری و مشارکت آگاهانه، نیازمند اقدامات دولت برای تغییر قواعد و فرایندهایی برای ایجاد بستر و فضای مناسب برای مذاکره مردم درباره این مسائل و مشارکت آنان برای اولویت‌بندی ملی و محلی، تعیین بودجه و دسترسی به خدمات اساسی و مالی است.

برنامه‌ریزی مرکزی بوروکراتیک برای فقرا گمراه‌کننده است. مشارکت برای کاهش فقر، هر جا که امکان‌پذیر باشد، با آژانس‌ها، ترجیحات و پتانسیل‌های خود فقرا شروع می‌شود. این امر نیازمند قرار دادن فقرا در مرکز فرآیندتوسعه از طرف دولت، به عنوان شرکای کامل در تعیین اولویت‌ها و جهت تغییرات و خارج کردن آنها از محدودیت‌هایی که آنها را به دام فقر انداخته و توانمندسازی آنهاست.

ایجاد آگاهی و مطالبه حق از سوی شهروندان

ایجاد آگاهی، از جمله آگاهی‌های حقوقی و قانونی در شهروندان موجب می‌شود تا نظارت بر عملکرد مسئولان، بویژه متولیان امر فقرزدایی با دقت بیشتری به ایفای وظایف خود بپردازند.

افزایش مشارکت مردم

در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، اصل توانمندسازی در مشارکت بیشتر اقشار مختلف در رفع فقر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. شرط دیگر این مشارکت، بهره‌گیری دولت از توانایی‌های افراد و ایجاد زمینه‌های ابتکار و نوآوری از طریق جلب مشارکت اقشار مختلف از جمله روستاییان و درنهایت، ایجاد هماهنگی میان خواسته‌ها و امکانات و منابع موجود و در دسترس است که به شناسایی بهتر این امکانات می‌انجامد هم چنین تجمیع سرمایه‌های کوچک در قالب تعاونی‌ها، یکی از روش‌های فقرزدایی است. فقرا در قالب شرکت‌های تعاونی با تلاش و کوشش جمعی و جلب حمایت دولتی می‌توانند نسبت به تغییر وضعیت خود اقدام نمایند.

ثابت شده تحقق توسعه پایدار و عادلانه، نیازمند منابع و دانش دولت و جامعه مدنی است که سازمان‌های مردم‌نهاد بخشی از این جامعه‌ا‌ند و در این راستا، نیاز است مشارکت و همکاری قوی میان اقشار مختلف جامعه و دولت به وجود آید. نهادهایی نظیر سازمان‌های غیردولتی، سازما‌‌ن‌های مذهبی، اتحادیه‌های کارگری، سازمان‌های خیریه، گروه‌های اجتماعی، سازمان‌های غیرانتفاعی، رسانه‌ها و ... در نظام دموکراتیک این نهادها، مکمل فرآیندهای رسمی و کمک به شهروندان در شکل دادن به فرهنگ، سیاست و اقتصاد مردم کشور هستند.

قابلیت‌های جمعی، این امکان را برای فقرا فراهم می‌کند تا منابع خود را بسیج نمایند و خود را برای حل مشکلات سازماندهی کنند. مشارکت دادن فقرا از طرف دولت باعث می‌شود این افراد قدرت تاثیرگذاری بر روی جریان‌های فقرزدایی را به دست آورند و درنتیجه شانس موفقیت این برنامه‌ها و رسیدن به توسعه پایدار افزایش یابد. هم چنین یکی از آثار مهم این شیوه، پرورش و تربیت افراد مسئولیت‌پذیر است. افرادی که به دنبال سپردن بار مسئولیت خود بر دوش دیگران نیستند و خود را در قبال جامعه متعهد و مسئول می‌دانند. در برنامه‌های مهم فقرزدایی، فقرا به عنوان شرکای اصلی فقرزدایی عمل می‌کنند؛ نه صرفا به عنوان گیرنده خدمات؛ بدین‌ترتیب با این اقدام، فقرا بایستی مقتدرشوند تا بتوانند از فقر خود بکاهند.

ورود بخش اجتماعی درکنار دولت و بازار، میزان اثربخشی فرآیندها و سازوکارها و درک‌پذیری و همدلی را در فرآیند پیشرفت و توسعه افزایش می‌دهد و از پیامدهای نابسامان آن می‌کاهد. این ورود و مشارکت، اغلب با عاملیت سازمان‌های غیردولتی و سازمان‌های مبتنی بر اجتماعات محلی و سازمان‌های جامعه مدنی، صورت می‌گیرد.

توانایی فقرا در سپری کردن شرایط نامساعد تا حد زیادی به دسترسی آنها به سرمایه اجتماعی پیوندی (برای نمونه، روابط میان خودشان) و سرمایه اجتماعی ارتباطی ( مانند ارتباط با گروه‌هایی که دسترسی به منابع و قدرت دارند) بستگی دارد. بین سرمایه اجتماعی و فقر، رابطه متقابل و دوسویه تنگاتنگی وجود دارد؛ در حدی که نمی‌توان مشخص کرد کدامیک تاثیر بیشتری بر دیگری دارد؛ به عبارت بهتر، فقر تاثیر منفی بر میزان سرمایه اجتماعی افراد و گروه‌ها دارد. از طرفی افزایش میزان سرمایه اجتماعی می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای سطح رفاه، رشد فرهنگ مشارکتی، روحیه داوطلبانه، همکاری و اعتماد اجتماعی فراگیر باشد و نوعی پیوند و رابطه محکم، صمیمیت وکمک متقابل را در سطح بین فردی ایجاد نماید. مشارکت دادن طبقه محروم و فقیر جامعه در دو مقوله مهم اداره جامعه و نظارت بر جامعه می‌تواند به تقویت سرمایه اجتماعی منجر شود.

نهادهای صنفی و جنبش‌های اجتماعی

روشن است که کاهش فقر چیزی نیست که دولت‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد یا موسسه‌های توسعه، به‌تنهایی بتوانند برای فقرا انجام دهند. در نهایت، این فقرا هستند که می‌توانند خودشان را از فقر رها سازند؛ اما باید اثربخش باشند. فقرا نیاز به ایجاد ائتلاف دارند که این امر نیازمند کمک دیگر گروه‌ها مانند دولت‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد است.

گزارش صندوق بین‌المللی توسعه کشاورزی در مورد فقر روستایی نشان می‌دهد: برنامه‌ریزی مرکزی بوروکراتیک برای فقرا گمراه‌کننده است. مشارکت برای کاهش فقر، با آژانس‌ها، ترجیحات و پتانسیل‌های خود فقرا شروع می‌شود. این امر، نیازمند قرار دادن فقرا در مرکز فرآیند توسعه، به عنوان شرکای کامل در تعیین اولویت‌ها و ایجاد تغییرات، خارج کردن آنها از محدودیت‌هایی که آنها را به دام فقر انداخته و توانمندسازی آنها است.

جمع بندی

فقر یکی از مشکلات اساسی جوامع انسانی و از عوامل تهدیدکننده عدالت و کرامت انسانی در نظم حقوقی به شمار می‌آید؛ بنابراین به منظور حفظ این دو ارزش، دولت به عنوان بزرگترین نهادحقوقی متولی فقرزدایی موظف است فقر را در جامعه مهار کند و ازمیان ببرد. درجهت فقرزدایی، تاکنون راه‌حلهای فراوانی از طرف دولت‌ها ارائه شده است؛ اما آنچه در این میان اهمیت دارد اجرای راهکاری حقوقی متناسب با شرایط بومی از طرف دولت به فراخور نیازها و شرایط فرهنگی و اجتماعی هر جامعه است. بدون احساس مسئولیت دولت در برابر ملت و ملت در برابر دولت و دربرابر همنوعان خود، فقر به طور کامل ریشه‌کن نخواهد شد. درواقع، بهترین مرجع برای کاهش فقر در اجتماع، تعهد دولت در مشارکت دادن تمامی افراد، به‌ویژه فقرا در فرآیند فقرزدایی در جامعه است. در این فرایند، توانایی‌های فقرا از طریق گسترش آموزش عمومی، ارائه دوره‌های مهارت‌آموزی و کاریابی افزایش یافته است و از ظرفیت نهادهای مدنی و مردم‌نهاد استفاده خواهد شد. با ارتقای این سطح از توانمندی‌ها است که می‌توان به ورود فقرا به عرصه‌های اجتماعی و سیاسی امید بست و به این ترتیب آنها را در عرصه‌های بودجه‌ریزی و سیاست‌های مالی و مالیاتی دخیل دانست. این شیوه برخورد دولت با فقرا آنها را مسئولیت پذیر بارآورده و در برابر تصمیم‌گیری‌های سیاسی و اقتصادی حساس شده و خود را از جامعه طرد شده نمی‌بینند و در نهایت رشد تمامی افراد به همراه ارتقای توانمندی‌های شخصی تحقق پیدا می‌کند و فقرزدایی نیز چیزی جز رشد هماهنگ تمامی اعضای جامعه درهمه ابعاد تواناییهای فردی، اجتماعی و مالی نیست.

پیشنهادهایی برای سازمان‌های مردم نهاد فعال در حوزه کاهش فقر

- با توجه به اهمیت آگاهی افراد جامعه به خصوص فعالان اجتماعی و افراد فقیر از حقوق قانونی خود و آگاهی از قوانین موجود برای کاهش فقر، آموزش این حقوق از طرف سازمان‌های مردم نهاد می‌تواند به افزایش مطالبه گری از دولت و جامعه برای کاهش فقر منجر شود.

- مشورت و نظر خواهی و اجازه تصمیم گیری به افراد فقیر می‌تواند از سازمان‌های مردم نهاد آغاز شود و سپس به دولت و سراسر جامعه تسری پیدا کند. هر چه کرامت این افراد در موسسات نیکوکاری و سایر سازمان‌های اجتماعی بیشتر رعایت شود اعتماد به نفس این گروه برای مطالبه گری حقوق شهروندی خود بیشتر می‌شود.

- ایجاد ائتلاف‌ و شبکه‌های همکاری از طرف سازمان‌های مردم نهاد برای مطالبه گری بیشتر از دولت برای اجرای درست و عملی و اثر گذار در جهت کاهش فقر می‌تواند به بهتر شدن این سیاست‌ها کمک کند. به صورتی که هم در مراحل برنامه‌ریزی‌ و هم در مراحل اجرا بتوانند اثر بخش بودن برنامه‌ها را دنبال کنند.

منبع: حبیب‌نژاد سید احمد ؛ سلمانی‌سیبنی مرضیه؛ الگوی شایسته فقرزدایی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر مفهوم آزادی مسئولانه، فصلنامه حقوق اداری )علمی - پژوهشی( سال هفتم، شماره 20 ، پائیز1398

ویژگی‌های اصلی سازمان‌های غیر انتفاعی موفق

Tue, 31 Aug 2021 07:41:42 GMT

از نفیسه خلیلی.

مقدمه

برای مطالعه مطلب در سایت ما ثبت نام کنید و سپس به لینک زیر مراجعه فرمایید:
https://academy.agapengo.com/blog/index.php?entryid=21

اهمیت شفافیت در موسسات خیریه

Mon, 14 Aug 2023 10:35:19 GMT

از نفیسه خلیلی.

اهمیت شفافیت در موسسات خیریه

مقدمه

یکی از چالش‌هایی که در رابطه با مؤسسات خیریه مطرح می‌گردد نبود و یا کمبود شفافیت در رابطه با انجام فعالیت‌های صورت‌گرفته است. در حال حاضر شفافیت یکی از موضوعات مهم در بهبود عملکرد تمام سازمان‌ها محسوب می‌شود، و اگر مؤسسات خیریه را به‌عنوان یک سازمان در نظر بگیریم شفافیت در این سازمان به دلیل حمایت‌های مالی که از آن صورت می‌گیرد از اهمیت بیشتری برخوردار می‌گردد. موضوع شفافیت هم در روابط افراد درون سازمان و هم برای ارائه گزارش عملکرد از اهمیت بالایی برخوردار است. از آن جایی که امروزه استفاده از دانش در مدیریت سازمان‌ها نقش مهمی ایفا می‌کند و شفافیت نیز یکی از شاخص‌های مهم مدیریت سازمانی است در این مطلب به این موضوع پرداخته می‌شود.

مفهوم و اثرات شفافیت

معنای لغوی شفافیت امکان نگاه‌کردن به درون یک چیز است، و مفهوم شفافیت به قابلیت دسترسی به اطلاعات اشاره می‌کند. به سازمانی که افراد و ذی‌نفعان آن بتوانند به‌راحتی اطلاعات مورد نیازشان را کسب کنند و برای تصمیم‌گیری صحیح و به‌موقع از آن‌ها استفاده کنند سازمان شفاف گفته می‌شود. شفافیت باعث ایجاد و شکل‌گیری ارتباطات اثربخش، افزایش اعتماد سازمانی، کاهش تنش‌ها و تعارضات و در نتیجه بهبود کیفیت تصمیم‌گیری می‌شود.

شفافیت سازمانی

موضوع شفافیت سازمانی به ترکیب گسترده‌ای از نگرش‌ها و ویژگی‌هایی از فرهنگ مناسب نیاز دارد و فرآیندی است که علاوه بر در دسترس بودن اطلاعات، مشارکت فعال در دستیابی، توزیع و ایجاد دانش را نیز شامل می‌شود. هم چنین پاسخگویی لازمه شفافیت است و سازمان‌های شفاف پاسخ‌گوی تصمیم، گفتار و اعمال خود هستند.

ابعاد شفافیت سازمانی

ابعاد زیر برای شفافیت سازمانی مطرح شده است:

· چشم‌انداز: آینده مطلوب و مورد نظر سازمان را نشان می‌دهد.

· مأموریت: ارزش‌ها و اولویت‌های یک سازمان را بیان می‌کند و طیف فعالیت سازمان را مشخص می‌کند.

· اهداف: شامل اهداف کوتاه‌مدت و بلند مدت می‌شود، هدف‌های بلند مدت در بیشتر موارد بیشتر از یک سال زمان می‌برند و به‌صورت نتیجه‌های خاصی که سازمان برای رسیدن به مأموریت خود به دست می‌آورد تعریف می‌شوند و هم چنین تعیین‌کننده مسیر سازمان هستند. هدف‌های سالانه اهداف کوتاه‌مدتی هستند که شرکت برای رسیدن به اهداف بلند مدت باید به آن‌ها دست پیدا کند.

· عملکرد: به برآیند کار سازمان گفته می‌شود.

شفافیت در چند حوزه تعریف می‌شود:

· اطلاعاتی: ارائه اطلاعات حقیقی، قابل‌توجه و مفید و دسترسی راحت به اطلاعات نشان‌دهنده شفافیت اطلاعاتی سازمان است.

· مشارکتی: به مشارکت ذی‌نفعان و سهام‌داران (در مؤسسات خیریه حامیان و خیرین) در شناسایی اطلاعات مورد نیاز اشاره دارد. سازمان‌های دارای شفافیت، برای قابل‌فهم و درک بودن فعالیت‌ها و اقدامات خود برای ذی‌نفعان تلاش می‌کنند و اطلاعات را بر اساس استاندارد سازمان و متناسب با نقش و وظیفه هر کس قابل‌دسترس می‌کنند.

· پاسخگویی: به تهیه گزارش‌های بی‌طرفانه از فعالیت‌ها و سیاست‌های سازمان که سازمان را پاسخگو نگه می‌دارد گفته می‌شود، شفافیت ارتباط تنگاتنگی با پاسخ‌گویی دارد.

پیامدها و نتایج مثبت شفافیت در سازمان

1. مشارکت بیشتر کارمندان 2. ایجاد اعتماد نسبت به مدیریت سازمان 3. افزایش خلاقیت 4. بهبود عملکرد

5. افزایش رضایت شغلی کارمندان

بررسی‌ها نشان می‌دهند که به‌کارگیری شفافیت لازم منجر به ایجاد ارزش افزایی بیشتر برای سازمان‌ها خواهد شد.

با توجه به اهمیت شفافیت سازمانی و ارائه گزارش عملکرد کامل و مناسب در مؤسسات خیریه، و هم چنین با درنظرگرفتن این‌که ممکن است بسیاری از مؤسسات هنوز نسبت به این فرآیند آگاهی و تسلط کافی نداشته باشند، مؤسسه مهر هوشمند با برند آگاپه با ارائه خدماتی در جهت ارائه گزارش عملکرد مؤسسات خیریه بر روی پلتفرم این مؤسسه به یاری خیریه‌ها آمده است تا بتوانند از این خدمت به‌راحتی استفاده کرده و از منافع آن بهره‌مند شوند.

جمع‌بندی

موسسات خیریه به‌عنوان یکی از نمونه‌های سازمان‌های مردم‌نهاد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند، مطالعات و پژوهش‌های انجام شده عدم شفافیت در بسیاری از مؤسسات را یکی از چالش‌های مهم این حوزه عنوان کرده‌اند. با توجه به این‌که خیریه‌ها شرایط خاصی دارند و در بیشتر موارد از نیروهای داوطلب در سازمان بهره می‌برند و هم چنین منابع مالی آن‌ها توسط حامیان و خیرین تأمین می‌شود موضوع شفافیت اهمیت دو چندانی نسبت به سایر سازمان‌ها پیدا می‌کند و مؤسسات باید بیشتر از قبل به این نکته توجه کنند و شفافیت را هم درون سازمان و بین افراد افزایش دهند و هم گزارش‌های مالی و انجام فعالیت‌ها را با دقت و شفافیت بیشتری تهیه و منتشر کنند.

منبع: پناهی، بلال (1398). ارزیابی نقش شفافیت سازمانی بر تعارضات سازمانی با میانجیگری ارتباطات سازمانی اثربخش

خلاصه کتاب اقتصاد فقیر

Tue, 22 Jun 2021 09:37:44 GMT

از نفیسه خلیلی.

معرفی کتاب

کتاب اقتصاد فقیر نوشته‌ی آبهیجیت بنرجی و استر دوفلو است که در سال 2019 برنده جایزه نوبل اقتصاد شده‌اند، این موضوع بهانه‌ای برای تجدید چاپ و بازخوانی این کتاب، به‌عنوان یکی از متون متمایز علمی در قرن 21 میلادی شده است. هدف از این کتاب این است که بدانیم مسئله فقر جهانی چطور حل می‌شود.

سایت مشهور بلینکیست blinkist خلاصه‌ای از این کتاب را برای علاقه‌مندان فراهم کرده است، خلاصه‌ای که نویسندگان کتاب هم آن را ویرایش و تایید کرده‌اند که در زیر به ارائه این خلاصه می‌پردازیم.

آدم‌های بزرگ و تاثیرگذاری با مشکل فقر در جهان جنگیده‌اند. از سیاست‌مداران و اقتصاددان‌ها گرفته تا خوانندگان و ستاره‌های هالیوود. اما همان‌طور که همه می‌دانیم، مشکل فقر همچنان وجود دارد و کتاب اقتصاد فقیر می‌خواهد بپرسد که چرا با وجود این حجم از تلاش، تا امروز کسی نتوانسته واقعا به فقرا کمک کند؟

نویسندگان توضیح می‌دهند که ما داریم به مسئله فقر به شکل نادرستی نگاه می‌کنیم. ما بیشتر وقت خود را صرف نظریه‌های کلی در مورد فقر می‌کنیم و تصویر کلی فقر را به طور کامل نادیده می‌گیریم. بجای این کار ما باید پیچیدگی‌های زندگی آن‌ها را بررسی کنیم تا بفهمیم چه کمک‌هایی مؤثر و چه اقداماتی بی‌تأثیر است. برای این منظور ابتدا باید بفهمیم که چرا فقرا اغلب با تصمیم‌هایی نادرست به خودشان آسیب می‌زنند؟ و ما چگونه می‌توانیم کمک کنیم که تصمیم‌های بهتری بگیرند؟

فقر به‌عنوان یک مسئله جهانی

اگر به مسئله فقر از این زاویه نگاه کنیم، اقتصاد فقیر به ما نشان می‌دهد که چطور می‌توانیم برای سوالاتی گیج‌کننده به دنبال جوال بگردیم، چرا فقرا از مصرف داروهایی که به‌سلامت آن‌ها کمک می‌کند پرهیز می‌کنند؟ چرا زنان فقیر بیشتر از زنان ثروتمند بچه‌دار می‌شوند؟ و چرا فقرا منابع محدود مالی خود را برای خرید غذاهایی بدون ارزش غذایی هزینه می‌کنند و سعی نمی‌کنند با حداقل هزینه، بیشترین ارزش غذایی را دریافت کنند؟

بیشتر اقتصاددانان به دنبال راه‌حل‌هایی عمومی برای فقر جهانی هستند اما معمولا با مسئله فقر به شکلی کارآمد دست‌وپنجه نرم نمی‌کنند.

یک حقیقت ناگوار وجود دارد. فقر سالانه میلیون‌ها نفر را به کشتن می‌دهد و حقیقت تلخ‌تر این‌که ما هنوز برای این مشکل راه‌حلی نداریم.

پیچیدگی‌های فقر

تا این زمان، پیچیدگی اقتصادی مردم فقیر چندان مورد توجه نبوده است. شاید چون بیشتر فقرا با هزینه‌های خیلی کم زندگی را سپری می‌کنند اقتصاددانان فکر می‌کنند که فقرا با تصمیم‌های اقتصادی پیچیده‌ای روبرو نمی‌شوند. اما این حرف درست نیست. مردم فقیر مجبورند در مسائل اقتصادی بی‌اندازه عقلایی عمل کنند. به خاطر فقدان منابع سرمایه‌ای و شرایط زندگی بد، آن‌ها مجبور می‌شوند خیلی بیشتر از مردم عادی با مسائل اقتصادی روبرو شوند.

پیوند فقر و گرسنگی

چیزی که فقر را وخیم می‌کند، گرسنگی نیست، غذای غیرمغذی است. بیشتر ما فکر می‌کنیم فقر و گرسنگی همواره همراه هم هستند، درحالی‌که ارتباط فقر و گرسنگی آن‌قدرها که فکر می‌کنیم واضح نیستند.

یک نگاه مرسوم بین اقتصاددانان و سیاستمداران این است که گرسنگی از دلایل اصلی برای بقای فقر است. این نظریه خیلی منطقی به نظر می‌رسد. کسی که گرسنه باشد نمی‌تواند خوب کار کند. کسی که خوب کار نکند، گرسنه می‌ماند.

اما این دیدگاه اشتباه است. با این‌که امروز آدم‌های زیادی از گرسنگی رنج می‌برند، نمی‌شود گرسنگی را به‌عنوان عامل عمومی فقر در دنیای معاصر دانست.

اطلاعات به‌دست‌آمده از 18 کشور نشان می‌دهد که مردم فقیر برای کسب کالری مورد نیاز خود مجبور نیستند تمام پول خود را خرج کنند. این یعنی فقرا در صورت نیاز قادر هستند پول بیشتری برای غذا خرج کنند. چیزی که فقر را وخیم می‌کند، گرسنگی نیست، غذای غیرمغذی است. حتی اگر پول بیشتری برای غذا در اختیار آن‌ها گذاشته شود، آن‌ها بیشتر ممکن است غذاهایی گران‌تر و خوشمزه‌تر بخرند و سعی نکنند دریافت کالری خود را ماکزیمم کنند.

مشکل اصلی کمیت غذایی نیست که فقرا در اختیار دارند. اگر آن‌ها غذای باکیفیت‌تری در اختیار داشتند قادر بودند که سلامتی و بهره‌وری خود را بهبود دهند. بیشتر فقرا به‌خصوص بچه‌ها غذای باکیفیت دریافت نمی‌کنند یعنی در اختیار نداشتن ریزمغذی‌هایی مثل آهن و ید. این‌سو تغذیه بر رشد کودک و زندگی اقتصادی بزرگ‌سالان تأثیرات مهمی می‌گذارد. در واقع یک مطالعه در اندونزی نشان می‌دهد که مردها و زنان که برای دو ماه مکمل آهن دریافت کردند، توانستند بیشتر و بهتر کار کنند و پول بیشتری به دست بیاورند.

ازآنجایی‌که فقرا از اهمیت تغذیه سالم بی‌خبر هستند، خوب است که مؤسسات و دولت‌ها برای تهیه غذاهای مغذی‌تر، مکمل‌های غذایی و خوراکی‌های غنی‌شده وارد عمل شوند. این باور که فقرا به غذاهایی ارزان‌تر نیاز دارند باید کنار گذاشته شود. بلکه ما باید تمرکز خود را بر تهیه غذاهایی بگذاریم که کیفیت بالا و طعم خوب و لذت‌بخش دارند.

نظام سلامت و مسئله فقر

داشتن یک نظام بهداشت و درمانی فعال برای ارتقای سلامتی در جهان فقرا حیاتی است. سالم ماندن برای فقرا اهمیت زیادی دارد. تنها یک فرد بیمار در خانه، تهدیدی جدی برای اقتصاد تمام خانواده است. چرا که بیماری و ازکارافتادگی یکی از اعضای خانواده می‌تواند درآمد خانوار را به شکل چشمگیری کاهش دهد و از سوی دیگر باعث ایجاد هزینه‌های اضافی شود.

برای کمک به ارتقای سطح سلامتی در کشورها فقیر، به این سه عامل نیاز داریم:

1. دسترسی به شرایط پزشکی بهتر: درحالی‌که بسیاری از کشورهای درحال‌توسعه یک نظام عمومی سلامت دارند، فقرا به‌ندرت از این امکانات بهره می‌برند و دلیل این موضوع این است که این نظام‌ها مفید نیستند.

لازم است که دولت‌ها، نظام سلامت عمومی بهتری داشته باشند که افراد فقیر به خدمات درمانی مؤثرتری دسترسی داشته باشند.

2. آموزش عمومی برای مسائل بهداشتی: حتی اگر یک سیستم بهداشتی کارآمد در دسترس باشد، ممکن است مردم از آن استفاده نکنند دلیل این موضوع می‌تواند باورهای فرهنگی یا نداشتن اطلاعات کافی باشد.

اگر بهتر بفهمیم که چه چیزی باعث می‌شود که مردم از خدمات درمانی استفاده نکنند، بهتر می‌توانیم رفتار آن‌ها را اصلاح کنیم.

تحصیلات، عاملی کلیدی برای مشکل فقر

کشورهای درحال‌توسعه به مدارسی بهتر نیاز دارند که روی تحصیل تمام کودکان تمرکز داشته باشد. چرا که تحصیلات یک عامل کلیدی برای مبارزه با فقر است. در سال‌های اخیر کشورهای درحال‌توسعه زیادی برای کودکان خود امکانات آموزشی فراهم کرده‌اند. اما مشکل اینجا است که این کشورها بجای این‌که اطمینان حاصل کنند که کودکان به مدرسه می‌روند، باید مطمئن شوند که آن‌ها در مدرسه، واقعا چه چیزهایی یاد می‌گیرند. بله، این پیشرفت بزرگی است که دولت برای تمام کودکان تحصیلات ابتدایی را فراهم کند.

تاثیر والدین فقیر بر آینده کودکانشان

باید مواظب بود که فرض‌های اقتصادی والدین مانع تحصیل کودکان نباشد. نتیجه نظرسنجی در کشورهای درحال‌توسعه نشان می‌دهد که والدین باور دارند که بهتر است تمام پول خود را برای تحصیل باهوش‌ترین بچه خرج کنند تا این‌که بخواهند آن را به‌صورت مساوی بین بچه‌های خود خرج کنند. محاسبات آن‌ها اشتباه است. والدین باید بدانند که اگر تمام بچه‌هایشان تحصیلات پایه‌ای را دریافت کنند، بهتر از این است که تنها یک فرزند کاملا تحصیل‌کرده داشته باشند. اگر قصد داریم به شکلی کارآمد با فقر مبارزه کنیم، اطمینان از این‌که بچه‌های بیشتری تحصیل کنند، چالشی پیچیده اما حیاتی برای توسعه اجتماعی است.

مسئله کنترل جمعیت در جوامع فقیر

کلید کنترل جمعیت، ارائه خدمات مناسب اجتماعی به فقرا و توانمندسازی زنان است. به دلیل ارتباط قوی بین رشد جمعیت و فقر، کشورهای زیادی تلاش می‌کنند که رشد جمعیت را کنترل کنند. همان‌طور که می‌توانید تصور کنید، مبارزه با رشد جمعیت مسئله‌ای بسیار پیچیده است. تا زمانی که یک سیستم کارآمد امنیت اجتماعی یا انگیزه‌های قوی برای پس‌انداز وجود نداشته باشد، داشتن فرزندان زیاد برای افراد فقیر یک انتخاب عقلایی به نظر می‌رسد. چرا که افراد کهنسال امید دارند که اعضای خانواده‌شان از آن‌ها نگه‌داری کنند. برای همین، هر اندازه که بچه‌های بیشتری داشته باشند، احساس امنیت بیشتری برای دوران کهن‌سالی و بیماری خواهند داشت. در واقع بیشتر مردم در کشورهای درحال‌توسعه از سوی فرزندان حمایت مالی می‌شوند و یا همراه آن‌ها زندگی می‌کنند.

نظام بانکی حامی فقرا

نوآوری‌های مالی مثل اعتبارات خرد یا micro credit، زندگی فقرا را بهتر می‌کند، اما چنین روش‌هایی را نمی‌شود به‌عنوان یک راه‌حل بلندمدت برای مبارزه با فقر دانست. یک ابزار بسیار مرسوم و بحث‌برانگیز برای کمک به فقرا، اعتبار خرد است. اعتبار خرد برای حمایت از فقرا و کسب‌وکارهایشان در کشورهای درحال‌توسعه مفید است. بدون چنین ابزاری، بانک‌ها تمایل زیادی ندارند که به افراد اعتبارهای بسیار اندک با بهره کم بدهند. به‌خصوص که برای مبالغ بسیار کم، ریسک پس ندادن وام بسیار زیاد می‌شود. برای پوشش این ریسک، بهره بانکی برای وام‌های خیلی کوچک، خیلی زیاد می‌شود. معرفی اعتبارات خرد در کشورهای درحال‌توسعه، گزینه‌های جدیدی را پیش روی فقرا قرار می‌دهد مؤسسات مالی ویژه‌ای هستند که مبالغ بسیار کمی را به مردم فقیر قرض می‌دهند تا بتوانند به کمک آن روی یک کسب‌وکار کوچک سرمایه‌گذاری کنند. مثلا شاید با این پول یک دکه اجاره کنند، وانت بخرند یا پول کافی برای خرید یک بیل و فرغون را فراهم کنند که به بهره‌وری بیشتر آن‌ها کمک کند.

اعتبارات خرد واقعا اثرگذار است، مطالعات نشان می‌دهد خانواده‌هایی که این اعتبار را دریافت کرده‌اند، شانس بیشتری برای سرمایه‌گذاری در کسب و کار شخصی دارند و می‌توانند آینده اقتصادی بهتری داشته باشند.

مشکل اعتبارات خرد برای مبارزه با فقر

با این ‌وجود تاثیر این اعتبار کوتاه‌مدت است و در واقع بیشتر کسب‌وکارهای کوچکی که با اعتبار خرد افتتاح می‌شوند، نمی‌توانند در بلندمدت دوام داشته باشند.

این اتفاق به دو دلیل رخ می‌دهد:

1. اعتبارات خرد راه خوبی برای شروع یک کسب‌وکار است، اما کسب‌وکار برای تداوم و رشد به سرمایه‌گذاری بیشتری نیاز دارد. با این ‌وجود وامی که کمی بیشتر از این اعتبار باشد، از حمایت دولتی خارج می‌شود و بهره زیادی دارد. مؤسسه‌ای نیست که به افراد فقیر وامی کوچک (اما بزرگ‌تر از سقف این اعتبار) بدهد که بهره معقول داشته باشد؛ بنابراین ابزارهای مالی کارآمدتری برای رفع این مشکل در کسب‌وکارهای فقرا مورد نیاز است.

2. کسب‌وکارهای کوچک زیادی هستند که تنها به این دلیل راه افتاده‌اند که فرد گزینه دیگری در اختیار نداشته، و هیچ تقاضای واقعی‌ای برای این محصول در بازار نیست. چنین کسب‌وکاری که با پشتوانه اعتبار خرد راه‌اندازی شده و نه به دلیل وجود تقاضا، به‌احتمال زیاد دوامی نخواهد داشت. برای مثال یک خیابان، واقعا به تعداد زیادی سوپرمارکت نیاز ندارد. اما احتمالا کسی که سوپرمارکت را انتخاب کرده گزینه دیگری سراغ نداشته است. می‌بینیم که مشاغل خوب و امن در مقایسه با خوداشتغالی، گزینه‌های بهتری برای مبارزه با فقر هستند.

بیمه برای فقرا

ابزارهای مالی درست می‌تواند به مردم فقیر کمک کند و باعث رشد اقتصادی شود. اما این ابزارها نباید باعث این شود که پیچیدگی فقر نادیده گرفته شود. بیمه در مقابل حوادث ناگوار ابزاری مناسب برای مقابله با فقر است. به همین دلیل دولت‌ها باید برای پوشش بیمه‌ای هرچه بیشتر فقرا تلاش کنند. فقیر بودن اتفاق مبارکی نیست، بااین‌حال فقرایی که در کشورهای ثروتمند به دنیا می‌آیند خوش‌شانس‌تر هستند، چرا که آن‌ها در مقابل ریسک‌های زیادی بیمه می‌شوند. مثلا ریسک از دست‌دادن شغل یا بیماری. به همین ترتیب اگر انتخاب‌های ارزانی برای بیمه در کشورهای درحال‌توسعه فراهم بود، نگرانی‌های مردم فقیر کاهش پیدا می‌کرد. فقرا به خدمات رایگان بهداشتی و درمانی اعتماد ندارند، چون این خدمات قابل‌اعتماد به نظر نمی‌رسند. برای مثال فقرا مجبورند با ناامنی‌های زیادی در طول زندگی خود دست‌وپنجه نرم کنند. زندگی آن‌ها به دهقانی وابسته است و خیلی از آب‌وهوا و نوسان‌های قیمت تأثیر می‌گیرند. یا شاید تعداد زیادی شغل را با هم پیش ببرند و اگر یکی از آن‌ها را از دست بدهند، با مشکل جدی مواجه شوند.

در مواردی که فقرا امکان دستیابی به یک بیمه خوب را داشته باشند، دولت باید هم برای فقرا و هم برای شرکت‌های بیمه انگیزه ایجاد کند. قطعا نمی‌شود تمام ریسک‌هایی که مردم فقیر با آن مواجه هستند را پوشش داد. ولی ریسک‌هایی مثل محصول نامرغوب یا شرایط نامساعد آب‌وهوایی وجود دارند که قابل پوشش هستند. اما فقرا به‌ندرت به فکر استفاده از بیمه‌هایی می‌افتند که شرکت‌های خصوصی بیمه ارائه می‌دهند. فقرا معمولا به بیمه بدبین هستند و مثل بیشتر مردم معمولا نگاه بلندمدت ندارند. بنابراین فقرا به انگیزه‌های روشنی نیاز دارند تا خود را بیمه کنند. برای همین دولت باید مداخله کند و انگیزه‌های آن‌ها را بالا ببرد. هنگامی ‌که فقرا ببیند سیستم بیمه برای آن‌ها مفید است، کم‌کم یارانه می‌تواند کنار برود و بازار آزاد جایگزین شود.

نهادهای محلی در مقابل تغییرات بنیادی

یک مبارزه موفق با فقر به فعالیت‌های کوچک و محلی برای ایجاد اصلاحات نهادی نیاز دارد. تا اینجا مشخص شد که این پرسش که چطور به فقر پایان دهیم، جواب روشنی ندارد و متخصصان زیادی هستند که فکر می‌کنند باید کار را از تغییراتی بنیادی در ساختار نهادی جامعه شروع کرد. اقتصاددانان و دانشمندان علوم سیاسی زیادی هستند که باور دارند با وجود یک رژیم سیاسی ناپایدار نمی‌شود با فقر مبارزه کرد. برای این دانشمندان، فساد مشکل بزرگی است. به‌خصوص که در بیشتر موارد مسئولین فاسد، بودجه تخصیص داده شده برای مبارزه با فقر را می‌دزدند؛ بنابراین این متخصص‌ها به دنبال پاسخ به این سوال هستند که چگونه می‌شود به تغییرات نهادی بزرگ در این کشورها دست یافت.

برای مثال آن‌ها باور دارند که با روی کار آمدن یک نظام سیاسی دموکراتیک، مبارزه با فقر ساده‌تر خواهد شد. حتما لازم نیست که برای مقابله با فقر منتظر تغییراتی بزرگ در نظام قدرت بمانیم. حتی اگر تغییرات بنیادی در ساختار قدرت تاثیر زیادی در مبارزه با فقر داشته باشد، نباید فراموش کنیم که برای بهبودهای محلی، هنوز فرصت‌هایی وجود دارد چرا که کارهایی کوچک و محلی می‌تواند برای جبران کاستی‌های دولتی مثل فساد بی‌اندازه مفید باشد. حتما لازم نیست که برای مقابله با فقر منتظر تغییراتی بزرگ در نظام قدرت بمانیم. مثال‌های زیادی وجود دارد که فعالیت‌های محلی توانسته‌اند به بهبود شرایط سیاسی و در نهایت کاهش فقر منجر شوند.

خیریه‌ها و نیاز به افزایش دسترسی به اطلاعات

Tue, 22 Jun 2021 09:38:16 GMT

از نفیسه خلیلی.

خیریه‌ها و نیاز به افزایش دسترسی به اطلاعات

مقدمه

در عصری که زندگی می‌کنیم دسترسی بیشتر به اطلاعات مفید به معنای داشتن قدرت است، مؤسسات خیریه نیز می‌توانند با گسترش اطلاعات خود از کارایی بیشتری برخوردار شوند و علاوه بر آن با در اختیار قرار دادن اطلاعات مفید به مددجوهای خود به توانمندتر شدن این افراد کمک قابل‌توجهی کنند. فناوری اطلاعات و ارتباطات برای ایجاد فرصت‌های توانمندسازی در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در کشورهای درحال‌توسعه یکی از ابزارهای مهم محسوب می‌شود. در این مطلب تلاش داریم به اهمیت دسترسی به اطلاعات مفید و مناسب برای مؤسسات خیریه و هم چنین فواید آن برای افراد فقیر بپردازیم.

اهمیت دسترسی به اطلاعات برای مؤسسات خیریه

در سطح جهانی و همراه با پیشرفت فناوری‌های اطلاعاتی، سطح جدیدی از شفافیت و پاسخگویی ایجاد شده است، اطلاعات مناسب، افراد را برای دسترسی به خدمات عمومی و خصوصی توانمند می‌کند. با توجه به‌سرعت بالای تغییرات، مؤسسات و افراد آگاه می‌توانند از فرصت‌های موجود در جامعه بهترین استفاده را داشته باشند، و با داشتن اطلاعات به‌روز از تغییر شرایط به‌سرعت آگاه شوند و بر اساس آن بهترین راه‌ها را برای ادامه مسیر انتخاب کنند. یکی از مهم‌ترین راه‌های گسترش اطلاعات استفاده از فناوری اطلاعات است. از طرفی دسترسی به اطلاعات با تشکیل گروه‌ها، انجمن‌ها و شبکه‌های کسب‌وکار به‌صورت راحت‌تر و کم‌هزینه‌تر به دست می‌آیند. نکته دیگری که وجود دارد این است که دسترسی و اشاعه اطلاعات به متون و نوشته‌ها محدود نمی‌شود بلکه شامل بحث‌ها و مذاکرات گروهی، تئاترهای خیابانی، استفاده از رادیو، تلویزیون و اینترنت و همچنین برگزاری جلسات و همایش‌ها و ... می‌شود.

کاربردهای فناوری اطلاعات برای مؤسسات

فناوری اطلاعات به معنای استفاده از اطلاعاتی است که توسط اینترنت و تمام ابزارهای ارتباط‌جمعی در دسترس افراد قرار می‌گیرد.

برخی از کاربردهای این فناوری در مؤسسات خیریه عبارت‌اند از:

· دسترسی به اطلاعات بیشتر با سرعت بالاتر و در نتیجه افزایش کارایی و بهره‌وری مؤسسه و انجام کارهای بیشتر در مدت‌زمان کوتاه‌تر

· کاهش بسیاری از هزینه‌ها که به دلیل عدم اطلاع از برخی اطلاعات و دسترسی به راه‌های ارزان و راحت‌تر برای مؤسسات ایجاد می‌شوند.

· تسهیل چرخش اطلاعات بین حامیان و مؤسسات و مددجوها و هم چنین تسهیل ارتباطات با سایر نهادها و سازمان‌ها

· شفاف‌سازی اطلاعات

· تسهیل دسترسی به خدمات مالی برای افراد و کاهش هزینه‌های سنتی و افزایش دامنه تسهیلات مالی

کاربردهای فناوری اطلاعات در کاهش فقر

یکی از اهداف مهم و اساسی در اکثر مؤسسات خیریه کاهش فقر است. هر چند تا کنون تلاش‌های بسیار زیادی در این زمینه صورت‌گرفته است اما بیشتر آن‌ها با رفع نیاز افراد به‌صورت مقطعی و کوتاه‌مدت همراه بوده است. درحالی‌که ما به دنبال ارائه راهکارهایی برای کاهش فقر به‌صورت بلند مدت هستیم. یکی از مواردی که می‌تواند نقش مهمی در کاهش فقر به‌صورت بلند مدت داشته باشد دسترسی به اطلاعات و فناوری اطلاعات است.

فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی می‌توانند نقش مهمی در برقراری ارتباط بین فقرا با سایر افراد داشته باشند. هر چند در حال حاضر دسترسی فقرا به این امکانات در حد کمی است. اما با کاهش هزینه‌های کسب اطلاعات توسط نهادها می‌توان به دسترسی بیشتر این افراد کمک کرد.

· این فناوری می‌تواند برای تأمین خدمات اساسی مورد نیاز افراد مانند آموزش و مراقبت از سلامت به‌ویژه در بین فقرای روستایی و حاشیه‌نشین مورد استفاده قرار گیرد که با توجه به هزینه کم و بالا بودن ضریب نفوذ استفاده از رادیو و تلویزیون ابزار مناسبی برای آموزش این اقشار از جامعه محسوب می‌شود.

برای مثال با آموزش‌های خود مراقبتی از راه دور هزینه‌های رفت‌وآمد به مناطق دورتر برای تشخیص و مراقبت‌های پزشکی کاهش می‌یابد.

· فناوری اطلاعات می‌تواند پاسخ‌گویی و شفافیت نهادها را از طریق فراهم‌کردن امکانات دسترسی بیشتر به اطلاعات در خصوص نمایندگان، نهادها، تصمیمات و قوانین و مقررات مؤثر بر زندگی فقرا، و ارائه سازوکارهایی برای برقراری تماس فقرا و نهادهای تصمیم‌گیر را افزایش دهد.

· بهبود حکمرانی محلی، ارتباط دادن فقرا با رهبران محلی، کاهش هزینه‌های مبادله و ارتباط بهتر فقرا با خدمات یکی دیگر از نقش‌هایی است که فناوری اطلاعات ایفا می‌کند.

· سواد کامپیوتری می‌تواند فرصت‌های اشتغال را افزایش دهد و باعث توسعه دموکراسی و برابری اجتماعی شود.

در بیشتر موارد افراد فقیر پس از گذراندن یک دوره سه یا چهارماهه به‌تدریج یاد می‌گیرند تا خود به دنبال شغل خوب برای خود باشند و به سمت کسب‌وکارهای خرد و متوسط هدایت می‌شوند.

هم چنین گاهی این افراد پس از چند دوره به دادن آموزش در مراکز مختلف مشغول می‌شوند. گاهی این آموزش‌ها برای افرادی که تحصیل خود را رها کرده‌اند انگیزه می‌شود تا به کسب مهارت جدید علاقه‌مند شده و پس از آن به دنبال شغل باشند.

· یکی از کاربردهای فناوری اطلاعات و ارتباطات در زمینه کارآفرینی است که با افزایش انگیزه در فقرا برای کارآفرینی و توسعه کسب‌وکارها در مناطق درحال‌توسعه و هم چنین با فراهم‌کردن بستری برای دسترسی راحت‌تر به اطلاعات مربوط به بازارهای اصلی سبب بهبود این فضا می‌گردد.

· این ابزار می‌تواند به رساندن صدای فقرا و تا حدی کمک به قدرت گرفتن آن‌ها در سطح جامعه کمک کند.

ازآنجایی‌که استفاده از فناوری اطلاعات یکی از نقاط قوت مؤسسات محسوب می‌شود و در حال حاضر ممکن است بسیاری از خیریه‌ها به این فناوری دسترسی نداشته باشند، مؤسسه مهر هوشمند با برند آگاپه این بستر را برای مؤسسات خیریه فراهم کرده است و مؤسساتی که با مهر هوشمند همکاری کنند می‌توانند از خدمات این حوزه بهره‌مند شوند.

جمع‌بندی

با توجه به این موضوع که در عصری زندگی می‌کنیم که سرعت تغییرات بسیار بالا است و داشتن اطلاعات به‌روز و کارآمد برای هر بنگاه و مؤسسه‌ای یک نیاز جدی محسوب می‌شود و مؤسسات خیریه نیز از این قاعده مستثنی نیستند و برای ادامه فعالیت در این عرصه به گسترش اطلاعات خود در زمینه‌های گوناگون نیاز دارند. یکی از راه‌های دسترسی سریع و کم‌هزینه به اطلاعات سودمند استفاده از فناوری اطلاعات است. استفاده از فناوری اطلاعات هم به عملکرد بهتر مؤسسات خیریه کمک قابل‌توجهی می‌کند و هم به توانمندسازی افراد فقیر منجر می‌شود؛ بنابراین توجه به این موضوع می‌تواند نقش مهمی در تغییر مسیر مؤسسات داشته باشد.

بررسی آسیب‌ها و چالش‌های موسسات خیریه

Tue, 22 Jun 2021 09:39:38 GMT

از نفیسه خلیلی.

بررسی آسیب‌ها و چالش‌های موسسات خیریه

مقدمه

یکی از عوامل موفقیت در مؤسسات مختلف بررسی وضع موجود و شناسایی نقاط قوت و ضعف مربوط به فرآیندهای مختلف مرتبط با فعالیت‌های انجام شده است. بر همین اساس مؤسسات خیریه اگر از نقاط قوت و ضعف خود و هم چنین چالش‌های موجود در مسیر خود آگاه باشند می‌توانند برای ادامه مسیر انتخاب‌ها و تصمیم‌های بهتری داشته باشند. در این مطلب سعی داریم با مطرح کردن چالش‌هایی که بر اساس مطالعات و پژوهش‌های انجام شده به‌دست‌آمده است توجه خیریه‌ها به این مسائل را بیشتر کنیم. چالش‌ها، مربوط به حوزه‌های مختلف مؤسسات خیریه است که اطلاع از این موارد می‌تواند به بهتر شدن فعالیت مؤسسات منجر شود.

انواع چالش‌های موسسات

چالش‌های مطرح شده مربوط به حوزه‌های مختلف است و در عناوین مختلف دسته‌بندی‌شده‌اند.

چالش‌های عمومی مؤسسات خیریه

در این بخش به چالش‌های عمومی مرتبط با مؤسسات خیریه پرداخته می‌شود، این چالش‌ها عبارت‌اند از:

· مشکلات در روند تأسیس و ثبت و تمدید زمان فعالیت مؤسسه

· واگذاری مسئولیت ثبت مؤسسات خیریه به چندین ارگان

· بروکراسی طولانی ثبت مؤسسات خیریه

· نبود نگاه کارشناسی در مؤسسین خیریه‌ها

· عدم اطلاع‌رسانی درباره حیطه وظایف مؤسسات

· متکی بودن بعضی از خیریه‌ها به کمک‌های دولتی

· عدم فعالیت در حیطه‌های تخصصی و فعالیت در زمینه‌های مختلف و پراکنده

· افزایش مشکلات معیشتی مردم در سال‌های اخیر و افزایش تقاضا برای کمک

· مشکلات مالی و افزایش هزینه‌های مؤسسات خیریه به دلیل تورم در سال‌های اخیر

· عدم توانایی مؤسسات خیریه برای تحت پوشش بیمه قرار دادن افراد نیازمند

· کمبود امکانات برای فعالیت فرهنگی و آموزشی مؤسسات خیریه

· نداشتن برنامه‌ریزی مؤثر و سازوکار پویا برای جذب منابع مالی

· شفافیت پایین

· مدیریت غیرعلمی و انجام فعالیت‌ها به‌صورت سنتی و عدم استفاده و یا استفاده کم از فناوری

· تبلیغ و بازاریابی ضعیف برای جذب منابع و هم چنین جذب اعتماد افراد

· فساد اقتصادی، پول‌شویی، کلاهبرداری و سو استفاده برای فرار مالیاتی در برخی مؤسسات

· خیانت در امانت و صرف منابع در مواردی غیر از موارد ذکر شده توسط حامیان

· کمبود منابع دانشی در حوزه امر خیر

· سو استفاده بعضی از مؤسسات از کمک‌های مردمی و خیرین

چالش‌های ارتباط مؤسسات با مؤسسات دیگر و سایر ارگان‌ها

برخی از چالش‌های مطرح شده مربوط به ارتباط خیریه‌ها با یکدیگر و هم چنین با سایر سازمان‌ها و ارگان‌ها است که عبارت‌اند از:

· وجود مؤسسات خیریه با اهداف و فعالیت‌های موازی و عدم فعالیت شبکه‌ای

· عدم همکاری سازمان‌های دولتی برای در اختیار گذاشتن امکانات و تجهیزات

· غالب بودن سیاست گداپروری به‌جای خود کفایی در سازمان‌های مربوطه

· مشکلات در پیگیری معافیت مالیاتی از طریق اداره دارایی

· عدم احترام سازمان‌های دولتی به مؤسسات خیریه

· عدم هماهنگی لازم بین دستگاه‌های اجرایی در کمک به خیریه‌ها

· نبود رسانه مؤثر بین مردم و خیریه‌ها

چالش‌های مربوط به پرسنل مؤسسات

ساختار مؤسسات خیریه و هم چنین چارت سازمانی آن تا حدودی با سایر سازمان‌ها متفاوت است و این تفاوت به دلیل حضور داوطلبانه بیشتر افراد در این مؤسسات است. اما در هر مؤسسه افرادی هستند که به‌عنوان پرسنل دائمی در نظر گرفته می‌شوند که با برخی از چالش‌ها مواجه هستند که عبارت‌اند از:

· کمبود پرسنل

· عدم مسئولیت پذیری و پاسخگویی در نیروهای داوطلب

· عدم آموزش‌های لازم به پرسنل برای برخورد مناسب با مددجوها

· عدم بکارگیری مدیران و کارشناسان خبره و استفاده از نیروهای با سطح مهارت پایین برای کاهش هزینه

چالش‌های مرتبط با خیرین

یکی از ارکان اصلی مؤسسات خیریه افراد حامی و خیرین هستند. با توجه به این‌که در بیشتر موارد خیرین نگاه عام‌المنفعه و خیرخواهانه دارند اما ممکن است برخی چالش‌ها هم در رابطه با این گروه وجود داشته باشد که عبارت‌اند از:

· کاهش تعداد خیرین به دلیل تورم در سال‌های اخیر

· غلبه نگاه سنتی و معامله گرایانه در بین برخی خیرین

· حمایت خیرین از گروه‌هایی خاص

چالش‌های مرتبط با مدد جویان

با توجه به این موضوع که هدف مؤسسات خیریه برطرف‌کردن نیازهای مدد جویان است اما گاهی در رابطه با این افراد چالش‌هایی مطرح می‌شود که عبارت‌اند از:

· امکان دریافت کمک از چندین مؤسسه خیریه به‌وسیله مدد جویان

· مشکلات شناخت افراد نیازمند از غیر نیازمند به‌وسیله موسسات خیریه

· باقی‌ماندن بخشی از نیازهای مادی مددجو و بی‌توجهی به نیازهای غیرمادی

· برطرف‌کردن موقت نیازها

· دروغ‌گویی و پنهان‌سازی از طرف بعضی از مدد جویان

· روحیه طلبکارانه

چالش‌های مرتبط با والدین و سرپرستان

یکی از مشکلاتی که بسیاری از خیریه‌ها به آن توجه می‌کنند موضوع کودکان نیازمند است اما در این زمینه هم مانند سایر حوزه‌ها چالش‌هایی وجود دارد که عبارت‌اند از:

· عدم پذیرش مشکلات روانی کودکان تحت پوشش توسط خانواده‌ها

· سو استفاده سرپرستان معتاد از کمک‌های خیرین

· سرپرستی قانونی و شرعی کودکان توسط والدین بی‌کفایت

چالش‌های مرتبط با جامعه

مؤسسات خیریه به‌عنوان یکی از نهادهای مهم و کاربردی در سطح جامعه مطرح هستند که ارتباط تنگاتنگی با مسائل جامعه دارند و از آن‌ها تاثیر می‌پذیرند، برخی چالش‌های مطرح شده در این حوزه عبارت‌اند از:

· بی‌اعتمادی مردم به خیریه‌ها

· ترجیح کمک مستقیم به نیازمند

· پایین بودن سرمایه اجتماعی

· آشفتگی اقتصادی

· احساسی بودن فضای اجتماعی به‌جای فضای عقلانی

· حاکمیت فرهنگ فرد محوری به‌جای فعالیت جمعی و کم بودن تعداد خیریه‌ها

· کم بودن تعداد خیریه‌ها در مقایسه با کشورهای توسعه‌یافته

مؤسسه مهر هوشمند با برند آگاپه با بررسی این چالش‌ها و داشتن دغدغه برای رفع این موارد با ایجاد سامانه‌ای برای دسترسی هر چه راحت‌تر افراد به خیریه تخصصی مد نظر خود و هم چنین تلاش برای ایجاد شبکه ارتباطی بین مؤسسات خیریه و توانمندسازی خیریه‌ها با استفاده از فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات و هم چنین با کمک به مدیریت تخصصی و علمی در مؤسسات خیریه گام‌هایی در جهت رفع این چالش‌ها برداشته و هم چنان در این مسیر قدم برمی‌دارد. مؤسسات خیریه می‌توانند با همراهی مهر هوشمند از خدمات آن بهره‌مند شده و مسیر کاری خود را راحت‌تر طی کنند. هم چنین این مؤسسه قصد دارد با بررسی منابع مطالعاتی و پژوهشی راه‌حل‌هایی برای رفع این چالش‌ها ارائه دهد که در مطالب بعدی در اختیار مؤسسات خیریه علاقه‌مند قرار خواهد گرفت.

جمع‌بندی

حوزه امر خیر و نیکوکاری مانند هر حوزه دیگری با مشکلات و چالش‌هایی روبه‌رو است، در این مطلب سعی شده با بیان این چالش‌ها به‌صورت کوتاه و مختصر توجه مؤسسات خیریه به وجود این چالش‌ها را بیشتر کنیم. این چالش‌ها مربوط به حوزه‌های مختلف است که رفع بعضی از آن‌ها نیاز به تغییراتی در مؤسسات دارد و برای برخی دیگر نیاز به ایجاد شبکه‌های ارتباطی در بین مؤسسات است. هم چنین برای رفع موانع قانونی و مشکلات مربوط به فرآیند تأسیس و تمدید مجوز و...، پیگیری بیشتر و مستمر از طرف مؤسسات می‌تواند به ایجاد حساسیت در سازمان‌های مربوطه منجر شده و تلاش شود تا نسبت به رفع این موارد اقدام کنند. مؤسسات خیریه با توجه به اهداف بزرگ و ارزشمندی که دارند برای رسیدن به جایگاه اصلی خود در سطح جامعه نیاز به رفع این مسائل و چالش‌ها دارند

منابع:

1) آرام محمد رضا، آسیب‌شناسی خیریه‌ها در بستر نظریه تکافل اجتماعی، اولین همایش خیرین ماندگار 1395.

2) عدالت‌جو منوچهر، فولادیان مجید، بررسی و آسیب‌شناسی فعالیت مؤسسات خیریه و تعیین عوامل مؤثر بر بهبود عملکرد آنان (با تأکید بر مؤسسات خیریه استان خراسان رضوی)، اولین همایش ملی خیر ماندگار (مطالعه و ارزیابی امور خیر در ایران) 1395.

3) مرتضوی مهدی، محمدی دوست حسین، آسیب‌شناسی نظام خیریه در ایران و ارائه راهبردهای ساختاری.

4) طیب نیا محمد صالح، ربانی حوریه سادات، تحلیل و واکاوی وضع موجود امر خیر در ایران، مجموعه مقالات دومین همایش خیر ماندگار 1397.

روش‌هایی برای افزایش منابع مالی مؤسسات خیریه

Tue, 22 Jun 2021 09:39:05 GMT

از نفیسه خلیلی.

روش‌هایی برای افزایش منابع مالی مؤسسات خیریه

مقدمه

تأمین منابع پایدار و بلند مدت یکی از چالش‌هایی است که اغلب مؤسسات خیریه با آن مواجه می‌شوند، اغلب مؤسسات درآمد خود را از طریق حمایت خیرین خاص و عام به دست می‌آورند.

امروزه جامعه ما با مسائل و مشکلات اقتصادی روبه‌رو شده است و در بسیاری از بخش‌های اقتصادی شاهد رکود و هم چنین تورم هستیم، به‌ناچار برخی از خیرین و به تبع آن مؤسسات نیز با این مشکلات روبه‌رو شده‌اند که درآمد مؤسسات را با نوسانات زیادی روبه‌رو کرده است.

تأمین مالی مؤسسه به‌عنوان جریان حیات آن است و ازاین‌رو از اهمیت زیادی برخوردار است.

به همین دلیل ضرورت دارد مؤسسات از انواع راه‌های درآمدزایی بهره‌مند شوند و از روش‌ها و ابزارهای انعطاف‌پذیر و متنوع برای این کار استفاده کنند.

در این مطلب قصد داریم به‌صورت خلاصه و مفید چند راه درآمدزایی بیشتر را معرفی کنیم.

قبل از ورود به بحث و در ابتدا ذکر چند نکته ضروری است:

یکی از موضوعات بسیار مهم که به‌عنوان مؤسسه خیریه باید توجه زیادی به آن داشته باشیم جلب اعتماد افراد جامعه به‌خصوص حامیان و خیرین است.

افزایش اعتماد خیرین

هر مؤسسه با مشخص کردن زمینه فعالیت و هدف مؤسسه به‌صورت کامل و شفاف و هم چنین توضیح مأموریت و چشم‌انداز مؤسسه و ارائه صورت عملکرد شفاف و دقیق به‌صورت دوره‌ای و کوتاه‌مدت مانند ماهانه و یا فصلی می‌تواند گام بزرگی در جهت افزایش اعتماد حامیان خود بردارد.

نکات کلی

پیش‌ازاین که سراغ راه‌های جدید برای افزایش درآمد برویم، باید از وضع کنونی مؤسسه و جایگاه آن در مقایسه با سایر مؤسسات به‌صورت کامل آگاه باشیم.

· بررسی شرایط فعلی به‌صورت کامل، تهیه لیست کامل و دقیق از تمام درآمدها و هزینه‌های مؤسسه و ترکیب درآمدی فعلی مؤسسه

· تشکیل کارگروهی جهت افزایش درآمد مؤسسه

· بررسی تمام ظرفیت‌های موجود مانند تخصص افراد مؤسسه و هم چنین حامیان در حوزه‌های مختلف

· بررسی وضعیت سایر مؤسسات و استفاده از تجربیات آن‌ها

· گسترش ارتباط با افراد و سازمان‌های جدید از طریق راه‌های گوناگون به‌خصوص استفاده از ابزارهای موجود در دنیای مجازی

یکی دیگر از نکات حائز اهمیت این است که تا جایی که امکان دارد باید هزینه‌های مؤسسه را کاهش دهیم. اول باید هزینه‌ها را کاهش دهیم، سپس برای افزایش درآمد برنامه‌ریزی کنیم.

پیشنهادهایی جهت افزایش درآمد مؤسسه

در قسمت بعد به ارائه چند پیشنهاد متنوع جهت افزایش درآمد مؤسسات می‌پردازیم، هر مؤسسه می‌تواند با توجه به حوزه فعالیت خود، موقعیت مکانی و جغرافیایی، افرادی که با آن‌ها در ارتباط است و ظرفیت‌های مادی و معنوی خود از این راه‌ها استفاده کند.

پیشنهادها

1) دریافت منابع مالی از شرکت‌ها و سازمان‌های انتفاعی

برای این کار نیاز است با شناسایی و متقاعد کردن سازمان‌هایی که علاقه‌مند به انجام فعالیت‌های خیر هستند آن‌ها را شریک معنوی مؤسسه کنیم این سازمان‌ها می‌توانند هم از نظر مادی و هم معنوی با در اختیار قرار دادن برخی از ظرفیت‌های خود مانند فضاهای عمومی، برگزاری رویدادهای مرتبط با مؤسسه و ... به مؤسسات کمک‌های قابل‌توجهی کنند.

2) ارائه محصولات و خدمات

می‌توانیم از توان مدد جوها و هم چنین افراد خیر و حامی که توانایی ارائه خدمات و محصولاتی مانند، خوراکی‌ها، صنایع‌دستی، پوشاک، برگزاری دوره‌های مختلف و ... را دارند استفاده کنیم و عواید حاصل از این فعالیت‌ها را با توجه به توافق با افراد به‌صورت کامل و یا بخشی از آن‌ها را به مؤسسه اختصاص دهیم.

3) برگزاری نمایشگاه‌ها و فروشگاه‌های دوره‌ای

می‌توانیم با برگزاری نمایشگاه‌های دوره‌ای از محصولات مختلف که برای حمایت از مؤسسه انجام می‌شود درآمدهای غیرثابت به مؤسسه اضافه کنیم.

4) برگزاری مسابقات ورزشی و تفریحی

با توجه به شرایط فصلی و هم چنین مخاطبان و حامیان مؤسسه می‌توانیم با برگزاری مسابقات مختلف و گرفتن حق عضویت منابع مالی جدیدی برای مؤسسه فراهم کنیم.

5) برگزاری رویدادهای فرهنگی

همکاری با مراکز فرهنگی و برگزاری رویدادهای فرهنگی مانند معرفی کتاب، اکران و معرفی فیلم، و سایر محصولات فرهنگی می‌تواند به تعامل بیشتر با جامعه و جذب مخاطب گسترده‌تر و هم چنین جذب منابع مالی جدید کمک کند.

6) راه‌اندازی پویش‌های مختلف

با توجه به مناسبت‌های مختلف و شرایط مقطعی حاکم بر جامعه می‌توانیم با راه‌اندازی و حمایت از انواع پویش‌ها به معرفی و درآمدزایی خیریه کمک کنیم. (مناسباتی مانند، عید نوروز، شروع سال تحصیلی، شب یلدا و ...)

7) جمع‌آوری مبالغ خیلی کم روزانه و یا هفتگی

یکی از راه‌های افزایش درآمد استفاده از مبلغ‌های بسیار کم به‌صورت روزانه و یا هفتگی است، با تبلیغات گسترده و کم‌هزینه و نشان‌دادن اهمیت مبالغ خیلی کوچک مانند 1000 تومان به‌صورت روزانه، در بلندمدت مبالغ زیادی به دست خواهیم آورد.

8) برگزاری جشن

یکی از مواردی که مورد استقبال گسترده قرار می‌گیرد برگزاری جشن در مناسبت‌های مختلف و حتی به‌صورت دوره‌ای مانند ماهانه و یا فصلی است. در جشن‌ها این امکان وجود دارد که از سایر روش‌ها مانند فروش محصولات، برگزاری مسابقات و ... به‌صورت هم‌زمان بهره‌مند شویم.

9) استفاده گسترده از ابزارهای مجازی

در حال حاضر یکی از ابزارهای پر کاربرد و کم‌هزینه برای معرفی مؤسسه، ارتباط با حامیان و مدد جوها و سایر افراد مرتبط با مؤسسه استفاده از برنامه‌ها و ابزار رایج در فضای مجازی می‌باشد. هم چنین برای اطلاع‌رسانی برنامه‌ها و گزارش عملکرد نیز این ابزارها می‌توانند روش بسیار مناسبی باشند.

10) تأمین مالی جمعی

تأمین مالی جمعی یکی از روش‌هایی است که از دیرباز به نام گلریزان در کشور ما مرسوم بوده است، امروزه با پیشرفت تکنولوژی بستر انجام این کار متفاوت شده است، تأمین مالی جمعی چند روش دارد که سه روش آن برای مؤسسات خیریه کاربرد بیشتری دارد که عبارت‌اند از:

1) اهدا: در این روش افراد پول خود را بدون انتظار هیچ‌گونه پاداشی به مؤسسه اهدا می‌کنند، اهدا نیز خود به دو صورت انجام می‌شود؛ روش اول این‌که افراد پول خود را به مؤسسه اهدا می‌کنند و نحوه هزینه‌کردن آن را به خود مؤسسه واگذار می‌کنند. در روش دوم افراد به طور خاص هدف خود را از پرداخت کمک نقدی مشخص می‌کنند و مؤسسه باید این پول را صرفاً در همان مورد خاص هزینه کند.

2) پاداش: در این روش فرد در قبال کمک خود انتظار یک پاداش معنوی از طرف مؤسسه را دارد برای مثال نام‌بردن از فرد در پروژه و ...

3) قرض: قرض دادن به مؤسسات و افراد یکی دیگر از روش‌های تأمین مالی است، به این شکل که افراد برای مدت‌زمان مشخص وجه مشخصی را به مؤسسه و یا افراد نیازمند برای انجام کار مشخصی قرض می‌دهند. اما پس از اتمام زمان مشخص شده مبلغ را پس می‌گیرند، گاهی دوباره آن مبلغ را به شخص یا مؤسسه دیگر یا همان مؤسسه برای کار دیگر قرض می‌دهند و این فرآیند ادامه دارد. گاهی هم پس از مدتی آن پول را اهدا می‌کنند.

مراحل تأمین مالی جمعی

1) تعریف پروژه: برای مثال پروژه‌هایی مانند تعمیرات خانه و یا محل کسب افراد نیازمند، ساخت مکان‌های عمومی مانند کتابخانه، خانه سالمندان، تهیه جهیزیه، کمک به اجاره مسکن، کمک به درمان افراد و ...

2) تخمین هزینه: در این مرحله هزینه‌های مربوط به تمام مراحل انجام پروژه تخمین زده می‌شود.

3) اطلاع‌رسانی: پس از مشخص‌شدن هدف پروژه و تخمین هزینه‌های مربوطه اطلاع‌رسانی در فضاهای مختلف به‌صورت حضوری و مجازی انجام می‌شود.

4) جمع‌آوری کمک‌ها: پس از اطلاع‌رسانی گسترده، افراد علاقه‌مند هر مبلغی که بتوانند به این پروژه کمک می‌کنند این مرحله تا رسیدن به مبلغ مورد نیاز ادامه دارد.

5) شروع پروژه: با توجه به مدل پروژه گاهی با تأمین حداقل میزان مورد نیاز فرآیند اجرا آغاز می‌گردد، گاهی نیز نیاز است تمام هزینه مورد نیاز تأمین شود و سپس پروژه شروع به کار کند.

6) گزارش عملکرد: مؤسسه در قبال تمام افراد شرکت‌کننده در این پروژه مسئولیت دارد؛ بنابراین نیاز است به‌صورت مرتب گزارش‌های مربوط با گام‌های مختلف پروژه و هم چنین صورت هزینه‌ها را از راه‌های مختلف ارائه کند.

نظر به اهمیت جذب منابع مالی جدید و کم‌هزینه برای مؤسسات خیریه، مؤسسه مهر هوشمند با برند آگاپه با فراهم‌کردن بستری برای جذب حامیان مالی در پلتفرم این مؤسسه به کمک مؤسسات دیگر آمده است تا از این طریق از حمایت خیرین و حامیان بیشتری برخوردار شوند. مؤسسات خیریه می‌توانند پس از همکاری با مهر هوشمند از این خدمت استفاده کنند.

جمع‌بندی

با توجه به اهمیت درآمدزایی مؤسسات خیریه و حیاتی بودن این موضوع برای ادامه فعالیت آن‌ها در این مطلب روش‌های متنوعی که اکنون در مؤسسات مختلف در سطح دنیا مورد استفاده قرار می‌گیرند پیشنهاد شده است. هر مؤسسه می‌تواند با توجه به موقعیت خود از برخی و یا همه این روش‌ها برای افزایش درآمد خود استفاده کند هم چنین توجه به نکاتی که در این جا ذکر شده است می‌تواند به بهتر شدن مسیر فعالیت مؤسسات کمک‌های قابل‌توجهی کند.

منابع

1) زرندی سعید، افشار پور محسن، عسا کره سجاد، مطالعه تطبیقی مدل‌های کسب‌وکار پلتفرم‌های برتر تأمین مالی در جهان فصلنامه مدیریت توسعه فناوری: دوره سوم، شماره 2 ، پاییز 1394

2) سایت (CAF) charity Aid foundation

3) سایت Access

4) سایت Investopedia

5) سایت Charity Financials

6) سایت Fundraising Authority

7) سایت classy

اهمیت توجه به تغذیه افراد فقیر در دوران شیوع ویروس کرونا

Tue, 22 Jun 2021 09:40:06 GMT

از نفیسه خلیلی.

اهمیت توجه به تغذیه افراد فقیر در دوران شیوع ویروس کرونا

مقدمه

مطالعات نشان می‌دهد یکی از عواملی که هم منجر به فقر می‌شود و هم از فقر ناشی می‌شود تغذیه نامناسب است. به صورتی که کالری مناسب و مورد نیاز بدن این افراد به‌درستی تامین نمی‌شود و به کاهش توان جسمی این افراد منجر می‌شود. کمبود مواد غذایی لازم و مفید اثرات جسمی و در بعضی موارد روحی زیادی دارد و در بلند مدت بر کیفیت زندگی این افراد اثرگذار است. در این مطلب به اهمیت توجه موسسات خیریه و فعالان اجتماعی به این مسئله به‌خصوص در این برهه از زمان که با شیوع ویروس کرونا مواجه هستیم پرداخته می‌شود.

اهمیت توجه به تغذیه افراد فقیر

فقر تعاریف مختلفی دارد و از ابعاد مختلفی مورد بررسی قرار می‌گیرد، یکی از جنبه‌های مهم فقر گرسنه بودن و عدم توانایی برای کسب مواد غذایی لازم و مورد نیاز بدن است. از طرفی فقر با دو مفهوم فقر مطلق و نسبی بیان می‌شود و یکی از مفاهیمی که برای فقر مطلق در نظر گرفته می‌شود زمانی است که افراد و خانوارها قادر به تامین بیش از 80درصد از کالری مورد نیاز خود نیستند.

یک نگاه کلی این است که فقر با گرسنگی ارتباط مستقیم دارد اما برخی پژوهش‌ها در کشورهای مختلف نشان می‌دهد که مردم فقیر برای کسب کالری مورد نیاز خود مجبور نیستند تمام پول خود را خرج کنند. این یعنی فقرا در صورت نیاز قادر هستند پول بیشتری برای غذا خرج کنند. چیزی که فقر را وخیم می‌کند، گرسنگی نیست، غذای غیرمغذی است. حتی اگر پول بیشتری برای غذا در اختیار آن‌ها گذاشته شود، آن‌ها بیشتر ممکن است غذاهایی گران‌تر و خوشمزه‌تر بخرند و سعی نکنند دریافت کالری خود را ماکزیمم کنند.

مشکل اصلی کمیت غذایی که فقرا در اختیار دارند نیست، اگر آن‌ها غذای باکیفیت‌تری در اختیار داشتند قادر بودند که سلامتی و بهره‌وری خود را بهبود دهند. بیشتر فقرا به‌خصوص بچه‌ها غذای باکیفیت دریافت نمی‌کنند یعنی در اختیار نداشتن ریزمغذی‌هایی مثل آهن و ید. این‌سو تغذیه بر رشد کودک و زندگی اقتصادی بزرگ‌سالان تاثیرات مهمی می‌گذارد. در واقع یک مطالعه در اندونزی نشان می‌دهد که مردها و زنان که برای دو ماه مکمل آهن دریافت کردند، توانستند بیشتر و بهتر کار کنند و پول بیشتری به دست بیاورند.

اهمیت توجه به موضوع تغذیه افراد فقیر در دوران شیوع ویروس کرونا

همان‌طور که همه می‌دانیم چند ماهی است با شیوع ویروس کرونا در تمام دنیا، زندگی بسیاری از افراد دستخوش تغییراتی شده است. افراد زیادی شغل خود را ازدست‌داده‌اند و یا فعالیت‌های اقتصادی و حرفه‌ای آن‌ها به میزان زیادی کاهش پیدا کرده است. خبرها از سراسر دنیا نشان می‌دهند یکی از آسیب‌پذیرترین اقشار در این دوران، اقشار کم‌درآمد بوده و هستند. یکی از نیازهای اصلی این افراد نیاز به غذا و تغذیه مناسب است که در این دوران احتمال کمبود مواد مغذی در بین این افراد بیشتر از قبل است و ادامه‌دار شدن این موضوع می‌تواند در بلند مدت اثرات زیادی بر سلامت این افراد داشته باشد.

نقش موسسات خیریه و نیکوکاری در کمک به تغذیه بهتر افراد نیازمند در زمان شیوع ویروس کرونا

موسسات خیریه و نیکوکاری همواره نقش مهمی در رفع نیازهای اساسی افراد نیازمند داشته و دارند. با توجه به بروز مشکلات جدید و جدی که پس از شیوع ویروس کرونا برای افراد نیازمند به وجود آمده است و هم چنان ادامه دارد و ازآنجایی‌که هم چنان برخی از مشاغل و فعالیت‌های اقتصادی به رونق قبلی خود نرسیده‌اند این مشکل ممکن است مدت زمان زیادی ادامه داشته باشد. یکی از اصلی‌ترین مسائلی که نیاز به توجه زیادی در این دوران دارد توجه به تغذیه افراد نیازمند در این دوران است. برخی موسسات خیریه از گذشته به تامین این نیاز در بین افراد اهمیت می‌دادند و برای برطرف‌کردن آن تلاش می‌کردند، اما به نظر می‌رسد در این شرایط مشکل دسترسی به تغذیه مناسب باید از سمت تمام موسسات در نظر گرفته شود.

نقش موسسات خیریه در تامین غذای مناسب برای افراد نیازمند

در ابتدا ذکر این نکته لازم است که در بسیاری از موارد کالری مورد نیاز افراد از طریق غذاهای معمولی و با قیمت متوسط نیز قابل‌دسترسی و تامین است اما عدم آگاهی از این موضوع باعث می‌شود افراد کم‌درآمد با کمبود مواد غذایی مناسب روبه‌رو شوند. هم چنین نیازهای غذایی افراد با توجه به شرایط سنی، فیزیکی، منطقه زندگی آن‌ها و ... متفاوت است.

پیشنهادهایی برای موسسات خیریه و نیکوکاری

1. ازآنجایی‌که رفتار مصرف‌کننده بسیار دارای اهمیت است، بنابراین، ترویج و گسترش الگوهای تغذیه‌ای مناسب در خانوارهای کم‌درآمد از طریق آموزش صحیح تغذیه‌ای باید مد نظر قرار گیرد.

2. مشورت با متخصصان حوزه تغذیه از اهمیت بالایی برخوردار است، با توجه به این موضوع که نیازهای غذایی گروه‌های مختلف با یکدیگر متفاوت است و بسیاری از افراد نیازمند الگوی تغذیه‌ای سالمی ندارند موسسات خیریه با توجه به اطلاعاتی که از افراد و شرایط خانوارهای نیازمند دارند می‌توانند با تهیه بسته‌های غذایی که هم از لحاظ اقتصادی به‌صرفه باشد و هم بیشترین میزان کالری مورد نیاز این افراد را تامین کنند به بهبود سبک زندگی این افراد کمک کنند.

3. طبیعی است که موسسات مختلف در زمینه‌های گوناگونی فعالیت داشته باشند و بخشی از نیازهای گروه هدف خود را مورد توجه قرار دهند. اما با توجه به اهمیت موضوع تغذیه در این دوران پیشنهاد می‌شود موسساتی که قادر به اضافه‌کردن بسته‌های غذایی حمایتی مناسب به لیست خدمات ارائه شده به این افراد هستند، این کار را انجام دهند و یا اگر توان این کار را ندارند با موسسات و نهادهای مردمی و اجتماعی دیگر که در حال انجام این کار هستند همکاری کنند و افراد نیازمندی که به‌درستی شناسایی کرده‌اند به این نهادها معرفی کنند.

4. با توجه به بحث مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها و نهادهای اقتصادی و دو چندان شدن اهمیت آن در این دوران موسسات خیریه می‌توانند از این فرصت برای به کارگیری ظرفیت این نهادها استفاده کنند و آن‌ها را برای فراهم کردن نیازهای غذایی و مناسب برای خانواده‌های نیازمند تشویق کنند.

جمع‌بندی

شیوع ویروس کرونا اثرات زیادی بر جنبه‌های مختلف زندگی افراد در سراسر دنیا داشته است. اما اثرات مخرب آن بر زندگی افراد آسیب‌پذیر بیشتر بوده است و با ادامه این روند ممکن است هم چنان مشکلاتی برای این قشر به وجود آورد. یکی از نیازهای اولیه، مهم و ضروری زندگی برای همه افراد دسترسی به غذای مناسب و کافی است، با توجه به مشکلاتی که در این دوران برای خیلی از افراد به وجود آمده است و درآمد آن‌ها کاهش پیدا کرده است و در نتیجه خیلی از اقشار کم‌درآمد توانایی تامین بسیاری از نیازهای غذایی لازم و ضروری برای افراد خانواده خود را ندارند توجه به این نیاز در بین موسسات خیریه و نیکوکاری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. درست است که تاکنون از طرف اقشار و گرو‌ه ها و نهادهای گوناگون، تهیه بسته‌های غذایی برای نیازمندان در دستور کار قرار گرفته و در حال انجام است اما این نیاز هم‌چنان در سطح جامعه و به‌خصوص در بین افراد کم‌درآمد احساس می‌شود. موسسات خیریه با برنامه‌ریزی دقیق و تلاش برای تهیه این اقلام از راه‌های آسان و ارزان‌تر، و هم چنین با شناسایی و معرفی افراد نیازمند واقعی می‌توانند به سریع‌تر و اثرگذارتر شدن این جریان کمک بزرگی کنند.

منابع:

1. بهرامیان سمیرا، کرمی آیت اله، بررسی روند فقر در مناطق روستایی ایران؛ تحقیقات اقتصاد کشاورزی، جلد 10،شماره 4، زمستان 1397،ص ص 195-214

2. کتاب اقتصاد فقیر نوشته آبهیجیت بنرجی و استر دوفلو